Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie przez A. i J. małżonków Z. terminu do wniesienia odwołania od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. przez Kierownika Sekcji Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzji z dnia [...], odmawiającej przyznania J. Z. zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł na remont lub odbudowę mieszkania położonego w S. przy ul. L. 9a.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że odbioru decyzji organu I instancji J. Z. dokonał osobiście w dniu 25 sierpnia 2010r., w związku z czym termin przewidziany w art. 129 § 2 kpa upływał w dniu 8 września 2010r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia od niej odwołania w terminie 14 dni. Odwołanie natomiast zostało wniesione osobiście przez J. Z. do Urzędu Miasta w S. w dniu 9 września 2010r., co oznacza, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na to postanowienie A. Z., reprezentowana przez adwokata, zarzuciła naruszenie:
- - art. 129 § 2, art. 28, art. 39, art. 40, art. 109 § 1 kpa oraz art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przez przyjęcie, że A. Z. nie jest stroną w sprawie i nie doręczenie jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego na remont domu w S., a tym samym pozbawienie jej prawa strony, a więc możliwości wniesienia odwołania;
- - art. 7 i art. 77 kpa przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez wzięcia pod uwagę oświadczeń o zamieszkiwaniu przez małżonków Z.ch w domu w S., który następnie uległ dwukrotnemu zalaniu.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że skoro jest współwłaścicielką nieruchomości, na której znajduje się dom, to oboje z mężem powinni być "stronami decyzji" i obydwoje powinni ją otrzymać. Tymczasem ona decyzji nie otrzymała, przez co pozbawiono ją możliwości odwołania się od niej. Popełnienie błędu w ustalaniu kręgu stron czyni postępowanie wadliwym (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) albo powoduje nieważność decyzji (art. 156 1 pkt 4 kpa). Skarżąca zarzuciła, że w sytuacji, gdy strona nie była powiadomiona o decyzji, powoduje to jej nieważności i w związku z tym domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz decyzji organu I instancji "jako nieważnych".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Uczestnik J. Z. przyłączył się do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się z udziałem jako strony tylko J. Z. Tylko on bowiem złożył wniosek o przyznanie zasiłku i tylko on brał udział przy czynnościach takich jak szacowanie strat. Tylko do niego w związku z tym była adresowana i została wysłana przez organ I instancji decyzja, którą odmówiono mu przyznania zasiłku celowego. Ustalenia, że stroną tego postępowania (to jest postępowania przed organem I instancji) nie była na żadnym jego etapie A. Z. nie zmienia złożony przez nią na rozprawie przed sądem dokument, zatytułowany "oświadczenie dla osoby ubiegającej się o środki finansowe do 100 000 zł na remont lub odbudowę domu", podpisany przez skarżącą, a także osobę o nazwisku K. J., w miejscu gdzie winien figurować podpis pracownika socjalnego.
Zauważyć bowiem należy, iż dokument ten do dnia złożenia go do akt na rozprawie w dniu 3 lutego 2011r. pozostawał w posiadaniu A. Z. i brak jest jakiegokolwiek dowodu, że został on złożony w toku postępowania przez organem I instancji. Przede wszystkim zaś zauważyć należy, iż przyznanie zasiłku celowego następuje tylko na wniosek. Tak więc postępowanie w takiej sprawie wszczyna się z chwilą wniesienia wniosku o przyznanie zasiłku (art. 61 § 3 kpa). J. Z. wniosek o przyznanie zasiłku złożył w dniu 28 czerwca 2010r., tak więc dopiero w tym dniu postępowanie zostało wszczęte. Tymczasem złożone przez skarżącą na rozprawie oświadczenie nosi datę 1 czerwca 2010r. Tak więc jego podpisanie tego dnia nie czyniło skarżącej stroną postępowania wszczętego w dniu 28 czerwca 2010r.
Zarzut, że A. Z. powinna brać udział w postępowaniu w sprawie z wniosku jej męża o przyznanie zasiłku celowego w związku z powodzią, dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest bez znaczenia. Istotne jest, że stroną tego postępowania nie była, a w związku z tym termin do wniesienia przez nią odwołania od decyzji organu I instancji upływał tego samego dnia, co J. Z.. Termin bowiem do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w I instancji, liczy się od dnia doręczenia (bądź ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu (por. B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz do art. 129 kpa wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009, str. 471, wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997r. I SA 1329/95 – ONSA nr 3 z 1998r. poz. 103). Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania strona, która bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji może skutecznie bronić się przez złożenie żądania wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 1 pkt 4 kpa.
Taka droga obrony interesu przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności (Komentarz jak wyżej). Tymczasem skarżąca zamiast domagać się wznowienia postępowania, wraz z mężem złożyła odwołanie, z uchybieniem 14 – dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia decyzji J. Z.. W tej sytuacji prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art.134 kpa stwierdziło uchybienie przez J. Z. i skarżącą terminu do wniesienia odwołania.
Pozostałe zawarte w skardze zarzuty faktycznie dotyczą prawidłowości decyzji organu I instancji oraz toczącego przed tym organem postępowania. Zauważyć jednak należy, iż przedmiotem badania przez Sąd w niniejszej sprawie może być tylko legalność, a więc zgodność z prawem, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z uwagi na to, że zawarte w art. 134 kpa uregulowanie nie pozwalało organowi odwoławczemu na badanie prawidłowości decyzji organu I instancji, również Sąd rozpoznając odwołanie od postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest uprawniony do badania legalności decyzji pierwszoinstancyjnej. Decyzja ta bowiem nie jest aktem podjętym w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.)
Reasumując, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie dopuściło się naruszenia wymienionych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mogło także dopuścić się naruszenia art. 40 ustawy o pomocy społecznej, bowiem sposób załatwienia sprawy przez ten organ wykluczał stosowanie tego przepisu.
Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.