Uzasadnienie
Rada Gminy Rytwiany, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust. 1 i 3, art. 40 ust. 2 pkt 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.), zwanej dalej u.s.g., podjęła w dniu 24 stycznia 2019 r. uchwałę nr V/31/19 w sprawie statutów sołectw: Grobla, Kłoda, Niedziałki, Pacanówka, Podborek, Ruda, Rytwiany, Szczeka, Sichów Duży, Sichów Mały, Strzegom, Strzegomek, Sydzyna, Święcica, Tuklęcz, stanowiących załączniki od 1 do 15 do tej uchwały. W przepisie § 23 ust. 1 każdego ze statutów wskazano, że dla dokonania ważnego wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej na Zebraniu Wiejskim wymagana jest osobista obecność co najmniej 10 % uprawnionych do głosowania stałych mieszkańców sołectwa.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze Prokurator Rejonowy w Staszowie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 23 ust.1 ww. statutów, wskazując w tym zakresie na istotne naruszenie art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez wprowadzenie w treści tych przepisów ograniczenia w postaci wymagania kworum dla dokonania ważnego wyboru organów jednostki pomocniczej – wobec ustanowienia dla ważności wyboru sołtysa i rady sołeckiej wymogu obecności co najmniej 10 % uprawnionych do głosowania stałych mieszkańców sołectwa. Uzasadniając powyższy zarzut Prokurator wskazał na brak upoważnienia dla organu stanowiącego gminy do wprowadzenia powyższego ograniczenia. Przepisy u.s.g. stanowią bowiem regulację kompletną i nie przewidują żadnego kworum dla dokonania ważności wyboru sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Tym samym zaskarżona regulacja jest sprzeczna z art. 36 ust. 2 u.s.g.
W odpowiedzi na skargę organ podzielił stanowisko Prokuratora, powołując się w tym zakresie na wyrok tut. Sądu z dnia 18 lipca 2019 r. o sygn. akt II SA/Ke 382/19.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zarówno skarżący, jak i organ wyrazili zgodę na taki tryb rozpoznania sprawy (pisma z dnia 16 lipca 2020 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty lub uchwały podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591, ze zm.), dalej u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) mają charakter generalny, abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w szczególności:
- 1. nazwę i obszar jednostki pomocniczej;
- 2. zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;
- 3. organizację i zadania organów jednostki pomocniczej:
- 4. zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;
- 5. zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Z kolei zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Przepis ten jest regulacją kompletną i nie zastrzega żadnego kworum dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej.
W konsekwencji wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków ważności wyboru uznać należy za niedopuszczalne, ponieważ modyfikują one ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej – od których ustawodawca nie przewidział żadnego wyjątku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 lipca 2019 r. o sygn. II SA/Go 356/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 lipca 2019 r. o sygn. II SA/Ke 382/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 sierpnia 2020 r. o sygn. akt II SA/Ke 490/20, dostępne na stronie: www. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych przyczyn uchwała Rady Gminy Rytwiany z dnia 24 stycznia 2019 r. nr V/31/19 w zaskarżonej przez Prokuratora części dotyczącej § 23 ust. 1 załączników nr 1-15 w sposób istotny narusza prawo.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.