Uzasadnienie
E. K. złożyła na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, dziewięcioletnią córką i siedmioletnim synem. Skarżąca na podstawie umowy o pracę zarabia 3556 zł netto miesięcznie, ponadto osiąga z najmu mieszkania miesięczny dochód w wysokości 1400 zł. Jej mąż otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 7800 zł netto miesięcznie. W sumie czteroosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód netto w wysokości 12756 zł. Wnioskodawczyni wykazała współwłasność wraz z mężem mieszkania wielkości 72m² o szacunkowej wartości około 640000 zł zabezpieczonego hipoteką.
Ponadto E. K. jest właścicielką mieszkania w K. wielkości 44 m² o szacunkowej wartości około 250000 zł oddanego w wynajem, mieszkania w S. wielkości 40 m² i 4 działek rolnych o powierzchni 0,82 ha szacunkowej wartości około 200000 zł, nabytych drogą darowizny od rodziców. Wnioskodawczyni wraz z mężem użytkuje samochód osobowy marki [...] o szacunkowej wartości około 30000 zł, który stanowi współwłasność jej męża i teściowej. Skarżąca wykazała, ze wraz z mężem posiada oszczędności w wysokości 38000 zł oraz kredyt hipoteczny na mieszkanie w wysokości 22352 CHF. Wnioskodawczyni podała następujące wydatki miesięczne: 3500 zł – rata kredytu, czynsz- 600 zł, energia – 110 zł, media – 240 zł, zajęcia dodatkowe dla dzieci – 567 zł, wydatki związane ze szkołą (obiady, świetlica, Rada Rodziców) – 310 zł, wydatki na bilety – 130 zł, paliwo - 800 zł, środki czystości – 100 zł, ubrania i sprzęt sportowy dla dzieci -1110 zł. Pozostałą kwotę starają się wraz z mężem odkładać jako zabezpieczenie kredytu.
Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).
Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Wbrew wnioskowi E. K., przy ocenie jej sytuacji materialnej skarżącej nie można pominąć dochodów osiąganych przez męża, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Podnieść należy, że ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) stanowi, że małżonkowie są obowiązani nie tylko do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23), ale również do przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych (art. 27). Małżonkowie obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011r., sygn. akt II FZ 193/11, (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Obowiązek pomocy wobec współmałżonka odnosi się również do prowadzonych przez niego spraw sądowych. Posiadanie przez jednego z małżonków odrębnego majątku powoduje, że zarządza on samodzielnie swoim majątkiem, jednak nie ma wpływu na obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych.
W rozpoznawanej sprawie czteroosobowa rodzina skarżącej prowadząca wspólne gospodarstwo domowe osiąga w sumie miesięczny dochód netto w wysokości 12756 zł. Wnioskodawczyni jest wraz mężem współwłaścicielką mieszkania wielkości 72 m² posiada oszczędności znacznie przekraczające koszty postępowania występujące w rozpoznawanej sprawie. Ponadto jest właścicielką dwóch innych mieszkań i 4 działek rolnych. Stać ją na opłacenie dodatkowych zajęć i zakup sprzętu sportowego dla dzieci. Wydatki te nie należą do kosztów utrzymania koniecznego. W świetle powyższych okoliczności nie można uznać skarżącej za osobę ubogą wymagającą pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Obecnie wnioskodawczyni nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. Ewentualne koszty sądowe, które mogą pojawić się na późniejszym etapie postępowania to w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych skarżącej o czym świadczy fakt, że w dniu 4 września 2015r. uiściła ona wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł bez ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącego pozwala jej na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Powołana przez E.K. we wniosku odległość pomiędzy miejscem zamieszkania skarżącej a siedzibą sądu oraz zawiły charakter sprawy nie stanowią przesłanek do ustanowienia pełnomocnika z urzędu w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych.
Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo, rodzice lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa budowlanego i procesowego. Oznacza to, że skarżący bardzo dobrze zna obowiązujące przepisy albo korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem zbędny jest radca prawny z urzędu. Ponadto z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że E.K. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.