Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J.Ś. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...] o skierowaniu na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami J.Ś., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341 ze zm.) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenia na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z kolei stosownie do art. 99 ust. 2 pkt 2 starosta wydaje powyższą decyzję na wniosek organu kontroli ruchu drogowego.
W aktach postępowania znajduje się wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z 10 stycznia 2019 r. o skierowanie J.Ś. na badanie psychologiczne na podstawie art. 99 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 82 ust. 1 lit. b powyższej ustawy w związku z otrzymaniem łącznie 30 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchy drogowego. Z wniosku wynikało, że J.Ś. w okresie od 12 sierpnia 2016 r. do 14 lipca 2017 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego. W piśmie z 1 marca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji podał, że dokonano korekty zapisów w prowadzonej ewidencji i łączna liczba punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wyniosła 28, w związku z czym wniosek o skierowanie na badanie psychologiczne jest wciąż zasadny i podlega wykonaniu.
Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że otrzymanie przez Prezydenta Miasta wniosku uprawnionego organu, stwierdzającego przekroczenie przez stronę limitu punktów karnych obligowało Prezydenta do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne.
Zdaniem organu odwoławczego niesłuszny jest zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż przepis ten nie był stosowany w niniejszej sprawie. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 99 ust. 1 pkt 3b tej ustawy, mocą którego skierowano odwołującego na badania psychologiczne, a nie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Dalej Kolegium zaznaczyło, że Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z 26 czerwca 2019 r. poinformował, że J.Ś. w okresie od 12 sierpnia 2016 r. do 14 lipca 2017 r. otrzymał łącznie 28 punktów ostatecznych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wszystkie naruszenia zostały potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 48). W zakresie kwestionowanego naruszenia opisanego w punkcie 5, poinformowano, że z danych zawartych w ewidencji kierowców wynika, że Sąd Rejonowy w S. w sprawie sygn. akt [...] uznał J.Ś. winnym popełnienia 14 lipca 2017 r. czynu polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości od 31 do 40 km/h. Wyrok ten od 9 listopada 2018 r. jest prawomocny. Otrzymane punkty stały się zatem ostatecznymi. W konsekwencji twierdzenia o nieprzekroczeniu limitu punktów karnych są bezzasadne.
Organ II instancji nie zgodził się także z zarzutem wydania zaskarżonej decyzji przez Prezydenta Miasta z naruszeniem przepisów o właściwości. Wskazał, że właściwość ta wynika z art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 511 ze zmianami – w decyzji omyłkowo wskazano na ustawę o samorządzie gminnym). Ponadto Kolegium podniosło, że decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego. Istotne jest, że organ otrzymał wniosek uprawnionego organu, w tym przypadku Komendanta Wojewódzkiego Policji, z którego wynika, że strona przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, J.Ś., podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu oraz zarzucił naruszenie:
- 1. art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na bezpodstawnym i nieuzasadnionym przyjęciu, że bezspornie zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy (skarżącego), skutkujące skierowaniem go na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami,
- 2. art. 6-16 oraz 75,77,80 kpa poprzez wydanie decyzji z pominięciem zachowania zasad ogólnych kpa oraz zaniechanie przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego uwzględniającego całokształt okoliczności.
Ponadto zarzucił naruszenie art 81a kpa - "rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść strony", z uwagi na fakt, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było nałożenie obowiązku na skarżącego, czyli podanie się badaniom w zakresie psychologii transportu, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Dalej, w ocenie skarżącego, oba organy powołały się jedynie na przepisy szczególne: ustawy prawo o ruchu drogowym i ustawy o kierujących pojazdami, nie zważając na bezsporny fakt, że niniejsze postępowanie toczy się przede wszystkim na podstawie kpa z obowiązkiem zachowania zasad ogólnych tego kodeksu.
Kończąc skarżący dodał, że zaskarżone decyzje, nawet jeżeli wskazują szczególną podstawę prawną ich wydania, to powinny zawierać również, w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości uzasadnienie prawne i faktyczne. Jest to bowiem obowiązkowy element każdej decyzji administracyjnej, a ich brak obarcza każdą decyzję wadą prawną skutkującą wadliwością zarówno prowadzonego postępowania, jak i samych decyzji administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach wniosła o oddalenie skargi, a pełnomocnik skarżącego poparła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, nie zaś na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 tej samej ustawy. Drugi z wymienionych przepisów, dotyczący skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, faktycznie wymaga do jego zastosowania spełnienia przesłanki w postaci uzasadnionych zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy. Natomiast do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 3 b tej ustawy, a więc do skierowania kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie transportu drogowego wystarczające jest przekroczenie przez tego kierowcę 24 punktów karnych i wniosek uprawnionego podmiotu, którym jest organ kontroli ruchu.
W niniejszej sprawie wniosek został złożony przez uprawniony organ – Komendanta Wojewódzkiego Policji, w którym to wniosku wskazano, że J.Ś. otrzymał w okresie od 12 sierpnia 2016 r. do 14 lipca 2017 r. łącznie 30 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek ten został następnie skorygowany co do ilości punktów, a mianowicie Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że po dokonanej korekcie liczba punktów otrzymanych przez skarżącego wynosi 28, a więc nadal jest to liczba przekraczająca 24 punkty.
Z brzmienia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wynika w sposób jednoznaczny to, że aby skierować kierowcę na badanie psychologiczne nie jest wymagane spełnienie jakichkolwiek innych - poza złożeniem wniosku przez uprawniony organ i przypisaniem kierowcy ponad 24 punktów - przesłanek. Decyzja, jaką na podstawie tego przepisu wydaje starosta (a prezydent miasta na prawach powiatu) jest tak zwaną decyzją związaną, co oznacza, że organ ten jest zobligowany do jej wydania. Ograniczony zakres przesłanek do jej wydania powoduje, że organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie jeszcze innych okoliczności, zwłaszcza, że organ ten nie jest uprawniony do weryfikowania ilości przypisanych kierowcy punktów karnych przez organ kontroli ruchu. Jak wskazał między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 29 sierpnia 2017 r. w sprawie o sygn. I OSK 2964/15 (Lex nr 2364532) decyzja organu wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami ma charakter związany.
Treść obowiązujących przepisów ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania skierowania na badania. Zobowiązują one starostę do podjęcia stosownych czynności w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem silnikowym liczby 24 punktów w ewidencji kierowców. Wydanie decyzji jest obligatoryjne w każdym wypadku, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną wyżej liczbę punktów w ewidencji kierowców. Z kolei jak wskazał NSA w uzasadnieniu do wyroku z 9 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 2358/15 (Lex nr 23140073), starosta nie jest uprawniony do tego, aby podważać skuteczność wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Stanowiska te są ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przede wszystkim jednak samo brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia żadnych wątpliwości co do takiej jego wykładni.
Dlatego też za bezzasadne uznać należy wszystkie pozostałe, zawarte w skardze zarzuty.
Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zmianami). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej samej ustawy oraz na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).