Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B.M. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] Starosty w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki w kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami.
W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż w dniu 17 marca 1993r. została zawarta pomiędzy B. M. a Rejonowym Urzędem Pracy umowa pożyczki z przeznaczeniem na zakup wyposażenia i prace adaptacyjne bazy noclegowej w celu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie hotelarstwa. B.M. nie wywiązał się z warunków tej umowy w związku z tym Rejonowy Urząd Pracy wypowiedział umowę pożyczki, a następnie wszczął postępowanie sądowe zmierzające do wyegzekwowania należności pieniężnej. Na dzień wydania decyzji istnieje prawomocny nakaz zapłaty z dnia [...] wydany przez Sąd Rejonowy sygn akt [...] opatrzony w dniu [...] klauzulą wykonalności.
Wnioskiem z dnia 27 lutego 2004r. B.M. wystąpił o umorzenie całej pożyczki wraz z odsetkami z powodu bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Decyzją z dnia [...] nr [..] Starosta odmówił umorzenia pożyczki, podnosząc, iż Powiatowa Rada Zatrudnienia powyższy wniosek zaopiniowała negatywnie. Wzięto pod uwagę, że B. M. nie wykazał dobrej woli i przez okres 10 lat nie dokonał żadnej spłaty zadłużenia a ponadto nie zostały zakończone czynności egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądu Rejonowego. W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu umożliwiające umorzenie pożyczki wraz z należnymi odsetkami.
Od decyzji Starosty z dnia [...] B. M. złożył odwołanie do Wojewody twierdząc, że organ odmawiając uwzględnienia jego wniosku nadużył władzy poprzez kierowanie się wyłącznie względami interesu publicznego kosztem uzasadnionego interesu indywidualnego. Wskazał, że w decyzji nie odniesiono się do argumentów zawartych we wniosku dotyczących trudnej sytuacji materialnej oraz faktu korzystania z pomocy społecznej.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty w pełni podzielając zajęte przez organ stanowisko w sprawie. Dodatkowo podniesiono, że Powiatowe Urzędy Pracy mają szczególny obowiązek dbałości o powierzone im środki finansowe z Funduszu Pracy, natomiast bezrobotny zawierając umowę pożyczki powinien mieć świadomość, że nie ma ona charakteru pomocy bezzwrotnej. Oceniając sytuację materialną B. M. stwierdzono, że wprawdzie korzystał w 1995r. i 2003r. z zasiłków pomocy społecznej jednakże z treści odwołania wynika, że prowadzi on nadal działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu dochody.
Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł B. M. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił niewyjaśnienie w decyzji wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących trudnej sytuacji materialnej w jakiej się znajduje, które uzasadniają rozpatrzenie jego wniosku w kontekście art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi B.M. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według zaś treści art. 135 cyt. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz Starosty stanowił przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) zgodnie z którym, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy o ile zachodzą okoliczności wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu. Decyzja Starosty wydana w oparciu o powyższy przepis jest zatem decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 kpa - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy.
Według zasad zawartych w art. 7 kpa, organy administracji publicznej w toku postępowania są zobowiązane przestrzegać prawa, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu organy administracyjne nie w pełni kierowały się wymienionymi zasadami, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dowodem przesądzającym o nieuwzględnieniu wniosku B. M. w przedmiocie umorzenia pożyczki, była negatywna opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego opinia nie ma charakteru wiążącego dla organu rozstrzygającego sprawę, stanowi jedynie wymóg formalny bez zaistnienia którego nie można byłoby uznać ostatecznego rozstrzygnięcia organu za zgodne z prawem. Uzyskanie negatywnej opinii w konkretnej sprawie nie zwalnia zatem organu administracji od dokonania własnych ustaleń w sprawie, zwłaszcza jeżeli opinia ta nie zawiera wszechstronnej oceny tych okoliczności jakich wymaga prawo.
Stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 4a pkt 5 cyt. ustawy starosta może dokonać wyboru rozstrzygnięcia w zakresie określonym tym przepisem jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że zarówno organ I jak i II instancji nie przeprowadziły w tym aspekcie postępowania wyjaśniającego, co stanowi istotne uchybienie skutkujące uchyleniem zaskarżonych decyzji. Brak jest bowiem szczegółowych ustaleń pozwalających na ocenę sytuacji materialnej, rodzinnej, osobistej osoby, która ubiega się o umorzenie pożyczki. Fakt, iż Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie oznacza, że organy administracji we własnym zakresie np. poprzez przesłuchanie zainteresowanego do protokółu, zobowiązanie do dostarczenia odpowiednich dokumentów (decyzji administracyjnych, wyciągów bankowych, deklaracji PIT) nie mogą ich dokonywać, a wręcz przeciwnie powinny takie ustalenia poczynić.
Prawdą jest, że organy w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes osoby ubiegającej się o umorzenie pożyczki, nie ustaliły nawet jakimi dochodami dysponuje zainteresowany i czy te dochody zapewniają możliwość spłaty zaciągniętej pożyczki.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku o umorzenie pożyczki.
Zdaniem Sądu, organy nie przeprowadziły wszechstronnej analizy okoliczności mających wpływ na ustalenie czy w konkretnej sprawie zachodzą szczególne względy gospodarcze lub społeczne w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 § 1 kpa. W konsekwencji należy uznać, iż ocena materiału dowodowego została dokonana przez organy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa, a tym samym uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji mając na względzie podniesione wyżej uwagi rozważy istniejące w sprawie okoliczności faktyczne i w kontekście powołanego art. 18 ust. 4a wyda stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.