Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania B M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję wydaną z up. Wójta Gminy z dnia [...] i w to miejsce orzekło w sposób następujący: przyznało B. M.
1. zasiłek dla opiekuna z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem Z. M. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w wysokości 520,00zł miesięcznie na okres 1-31.07.2013 r., oraz w wysokości 69,40zł za okres 1-4.08.2013 r. wraz z ustawowymi odsetkami za okres od 1.07. do 4.08.2013 r.
2. zasiłek dla opiekuna w kwocie 433,40zł za okres 6-30.06.2014 r. oraz w wysokości 520,00zł miesięcznie na okres od 1.07.2014 r. do bezterminowo, oraz 3.odmówiło przyznania B. M. zasiłku dla opiekuna za okres od 5.08.2013 r. do 5.06.2014 r.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że wnioskiem z dnia 17 czerwca 2014 r. B. M. zwrócił się o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad chorym ojcem. W rozpatrzeniu tego wniosku organ I instancji decyzją z dnia 14 lipca 2014 r. rozstrzygnął następująco:
" 1. zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przyznane na Z. M. w kwocie 520,00zł miesięcznie na okres od 1.07.2013r do 04.08.2013r. Kwota przyznania na sierpień 2013r wynosi 69,40zł
- 2. zasiłek dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przyznane na Z. M. w kwocie 520,00zł miesięcznie, na okres od 2014.-06.06 do bezterminowo. Kwota za miesiąc czerwiec wynosi
- 3. odsetki ustawowe, o których mowa w art. 2 ust.3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przyznane na Z. M. w kwocie 59,69zł miesięcznie na okres od 2014-05-01 do 2014-05-31
- 4. realizacja świadczeń od 25 do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca lipca 2014r na konto bankowe wskazane przez wnioskodawcę. Realizacja zaległych świadczeń wraz z odsetkami będą wypłacane łącznie w terminie wypłaty świadczenia za miesiąc lipiec 2014r
- 5. odmówić Panu prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od 2013-08-05 do 2014 06-05 z uwagi na brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
- 6. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes strony."
Dalej organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że Z. M. jest wdowcem. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] wydanym na stałe, został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy osób drugich. Z kolei z przeprowadzonego wywiadu rodzinnego wynika, że B. M. prowadzi gospodarstwo domowe z chorym ojcem Z. M., którym się opiekuje. Na mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] wnioskodawca nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad Z. M. w kwocie 520,00zł miesięcznie, na okres od 24.08.2012 r. do bezterminowo. Decyzja ta wygasła z mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r.
Następnie organ odwoławczy powołując art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) oraz 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2012 r. zauważył, że ustawowymi przesłankami wymaganymi przy ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest aby osoba, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny zrezygnowała lub nie podejmowała zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znanym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca w okresie od 5 sierpnia 2013 r. do 5 czerwca 2014 r. prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży żywności, napojów i wyrobów tytoniowych na straganach i targowiskach. Potwierdzają to dane Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej.
Prowadzenie działalności gospodarczej jest zatrudnieniem w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r, Nr 139, poz. 992). Skoro B. M. we wskazanym wyżej okresie prowadził działalność gospodarczą, wobec tego w tym czasie nie spełniał wymaganej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki rezygnacji lub nie podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad chorym ojcem. Ponadto w czasie wykonywania tej działalności nie opiekował się ojcem, co sam potwierdza w odwołaniu stwierdzając, że "najmował osoby prywatne do pomocy przy ojcu". Zatem zdaniem Kolegium za okres wykonywania działalności gospodarczej zasiłek dla opiekuna B. M. się nie należy, jak zasadnie ustalił organ I instancji.
Następnie organ II instancji podał, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego co oznacza, że jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.). Z zaświadczenia KRUS Placówka Terenowa w J. z dnia [...] wynika, że podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 18 marca 1999 r. do nadal. Przesłanki przyznawania zasiłku dla opiekunów będących rolnikami określa art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, B. M. spełnia te przesłanki, gdyż w oświadczeniu złożonym w dniu 17 czerwca 2014 r. stwierdził, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 2007 r. do nadal.
Kończąc Kolegium dodało, że ponieważ zasiłek dla opiekuna nie jest przyznawany osobie wymagającej opieki lecz osobie sprawującej opiekę, oraz zważywszy na braki w rozstrzygnięciu dotyczące punktu 2 zaskarżonej decyzji, sentencja zaskarżonego rozstrzygnięcia wymagała korekty, o czym należało orzec w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję w części odmawiającej przyznania świadczenia za okres od 5 sierpnia 2013 r. do 5 czerwca 2014 r. B. M. wskazał, że z chwilą pozbawienia go świadczenia pielęgnacyjnego był zmuszony podjąć działalność gospodarczą polegającą na handlu aby mieć na bieżące opłaty. Wskazał, że boryka się z problemami bytowymi i zdrowotnymi i że nie ma od nikogo pomocy
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem jest decyzja SKO w części odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna za okres od 5 sierpnia 2013 r. do 5 czerwca 2014 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że B. M. w tym okresie podjął działalność gospodarczą, która to okoliczność jest niesporna.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Ponieważ skarżący miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo decyzją z dnia 20 września 2012 r., która wygasła z mocy prawa, niewątpliwie jest on osobą o jakiej mowa w zacytowanym przepisie. Jednakże stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Jednym zaś z takich warunków jest to, aby osoba występująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnowała z zatrudnienia bądź też nie podejmowała zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
O ile skarżący powyższy warunek spełniał w okresach od 1 lipca 2013 r. do 4 sierpnia 2013 r. oraz spełnia go poczynając od 6 czerwca 2014 r.(w związku z czym za te okresy organy jego wniosek uwzględniły), o tyle podejmując prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej i prowadząc ją w okresie od 5 sierpnia 2013 r. do 5 czerwca 2014 r. nie spełniał warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z jej art. 17 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Jak zaś wynika z legalnej definicji pojęcia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod tym pojęciem mieści się także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Dlatego też prawidłowo organ uznał, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu zasiłku dla opiekuna za okres, w którym prowadził on działalność gospodarczą.
Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów i podnoszonych w niej okoliczności to zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku w sprawie K 38/13 wskazał, że dopiero obiektywny brak możliwości zaspokojenia własnych potrzeb przez osobę wymagającą opieki, a w dalszej kolejności przez jej najbliższą rodzinę uzasadnia oczekiwanie pomocy ze strony całego społeczeństwa, i że pomoc ze strony Państwa udzielana opiekunom osób dorosłych jest formą subsydiarnej pomocy udzielanej osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego też zawarte w skardze stwierdzenie, że jej autor musiał podjąć działalność zarobkową, gdyż pozbawiono go świadczenia pielęgnacyjnego nie może skutkować uwzględnieniem skargi. Podejmując bowiem prowadzenie działalności gospodarczej, z której dochody pozwoliły, jak to wynika z odwołania, na wynajęcie osoby do pomocy w opiece nad ojcem, skarżący postąpił jak najbardziej prawidłowo i odpowiedzialnie.
W pierwszej bowiem kolejności to osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny powinna zapewnić opiekę członkowi rodziny tej opieki potrzebującemu. Także aktualna trudna sytuacja skarżącego i jego ojca nie uzasadnia przyznania zasiłku dla opiekuna za okres, w którym B. M. prowadził działalność gospodarczą.
Mając powyższe na uwadze, skoro zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a Sąd nie dopatrzył się z urzędu naruszenia prawa, który skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dni 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami).