Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2013 r. znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 czerwca 2013 r. znak: [...] zakazującą M. Sp. z o.o wprowadzania do obrotu produktów: Cząstka Boga Soma znad indyjskich gór i doliny Gangesu, Cząstka Boga Takszmi znad indyjskich gór i doliny Gangesu oraz Cząstka Boga Krishna znad indyjskich gór i doliny Gangesu.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
W dniu 14 maja 2013 r. organ I instancji, w związku z zawiadomieniami z Komedy Powiatowej Policji w O. oraz Szpitala Powiatowego w O. o przyjęciu trzech nieletnich pacjentów z objawami zatrucia po zażyciu substancji odurzającej, przeprowadził kontrolę w sklepie H. w O. Z uwagi na podejrzenie, że oferowane do sprzedaży produkty mogą być środkami zastępczymi, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski jest zakazane stosownie do art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej kontrolę przeprowadzono bez zawiadamiania właściciela o zamiarze jej wszczęcia. Ponadto na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. organ odstąpił od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.
W toku kontroli ustalono, że sprzedawane w sklepie H. produkty, tj. Cząstka Boga Soma znad indyjskich gór i doliny Gangesu, Cząstka Boga Takszmi znad indyjskich gór i doliny Gangesu oraz Cząstka Boga Krishna znad indyjskich gór i doliny Gangesu, nie były prawidłowo oznakowane (nie podano na nich składu, przeznaczenia i pochodzenia) a informacje na etykietach mogły sugerować ich używanie jako środków zastępczych. Ustalenia powyższe legły u podstaw wydanej w trakcie kontroli, na podstawie art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, decyzji wstrzymującej wprowadzanie do obrotu ww. produktów, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny ich bezpieczeństwa i badań nie dłuższy niż 18 miesięcy. Sprzedająca w sklepie H. A. S. odmówiła podpisania protokołu kontroli.
Pobrane próbki każdego z produktów przekazano do badań w Laboratorium Narodowego Instytutu Leków w Warszawie w celu stwierdzenia, czy sprzedawane produkty zawierają substancje psychoaktywne spełniające definicję środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Kierując się wydaną przez ten Instytut ekspertyzą organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 12 czerwca 2013 r. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. Sp. z o.o. (dalej "Spółka") zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 108 k.p.a., art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie ekspertyzy Narodowego Instytutu Leków w Warszawie z dnia 5 czerwca 2013 r. ustalił, że we wszystkich badanych produktach znajdowały się substancje psychoaktywne, tj. UR-144, pentedron i izo-pentedron. Wszystkie te substancje są analogami strukturalnymi substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wykazujących działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy. Użycie badanych produktów zagraża zdrowiu i życiu ludzi z powodu wywoływania efektów takich jak w przypadku użycia środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Ustosunkowując się do zarzutu przeprowadzenia kontroli bez zawiadomienia strony oraz odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, organ odwoławczy przywołał wyroki WSA w Kielcach w sprawach II SA/Ke 327/13 oraz II SA/Ke 327/13 i wskazał, że z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uprawniony był do takiego sposobu kontroli na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 i art.80 ust. 2 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ wyjaśnił, że o realnym zagrożeniu dla życia i zdrowia świadczyły 3 przypadki zatruć nieletnich przyjętych do Szpitala Powiatowego w O. Z tego też względu prawidłowe i zgodne z poglądem NSA wyrażonym w sprawie II OSK 1134/09 było również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W kwestii naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji podejrzenia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia życia i ludzi organ I instancji miał nie tylko prawo ale i obowiązek przeprowadzenia szybkiej interwencji bez powiadamiania przedsiębiorcy, a także do zastosowania art. 10 § 2 k.p.a., który uprawnia do odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii organ podkreślił, że prawo nie nakłada na organy inspekcji sanitarnej obowiązku udowadniania, że podejrzane produkty były używane jako środki zastępcze, czego potwierdzeniem jest treść art. 44c ust. 1 ww. ustawy. Ponadto na etykietach brak było wymaganych przez przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a także ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, informacji dotyczących składu chemicznego, przeznaczenia i pochodzenia, a przede wszystkim informacji o ewentualnych zagrożeniach związanych z nieprawidłowym użyciem produktu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Spółka M. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając podjętym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciom:
- a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, niewykazanie zaistnienia wszystkich przesłanek zastosowanych przepisów, niewskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, że produkty stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, nieprzeprowadzenie badań o szkodliwości produktów będących przedmiotem decyzji, a także niewyjaśnienie zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
- b) naruszenie prawa materialnego, tj.:
- – art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli, która została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów tj. art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 80, art. 82, art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;
- – art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie mimo braku niezbędnych przesłanek oraz bezpodstawnego stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi mimo braku dowodów wskazujących na taką okoliczność;
- – art. 84 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez niewstrzymanie czynności kontrolnych po złożeniu zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu w trybie art. 84c tej ustawy;
- – art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu tej ustawy, mimo iż organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane.
W uzasadnieniu Spółka podważyła rzetelność danych, na których oparł się organ. Narodowy Instytut Leków powołał się bowiem na nie swoje badania, tylko informacje publikowane przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii. Zdaniem Spółki dane te nie są oparte na żadnych przeprowadzonych badaniach klinicznych i opierają się wyłącznie na domniemaniach, a nie na udokumentowanych faktach medycznych. Dane te nie określają, jaka ilość substancji wywołuje rzekomo reakcje odurzenia, czy też w powiązaniu z jakimi innymi składnikami czy czynnikami, substancja może mieć skutki psychoaktywne. Wiele produktów, mających zupełnie inne przeznaczenie, zawiera w swoim składzie pochodne substancji psychoaktywnych (np. herbata). Mimo to nie są środkami zastępczymi. W skrajnych przypadkach po wykryciu, że produkt może mieć inne działanie niż wskazuje na to producent, produkt jest używany w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem (np. klej).
Spółka zarzuciła organowi wskazanie jedynie opisu właściwości substancji bez odniesienia się do zaistniałego stanu faktycznego. Ponadto przed wszczęciem czynności kontrolnych nie doręczono przedsiębiorcy upoważnień ani też nie okazano legitymacji służbowych upoważniających do przeprowadzenia kontroli. Pracownik sklepu, działając z upoważnienia Prezesa Zarządu Spółki, składał zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu, co zostało zignorowane. Powyższe, zdaniem Spółki, stanowi naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a w efekcie żadne z ustaleń kontroli nie może stać się dowodem w sprawie.
W skardze zarzucono również organowi brak ustaleń aby istniało konkretne i realne zagrożenie życia lub zdrowia ludzi przez zatrzymane produkty. Ponadto organ nie odniósł się do okoliczności, iż zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia, zawierają odpowiednie ostrzeżenia i wskazówki ich zastosowania, tj. "nie do spożycia", "chronić przed dziećmi".
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji zakazującą wprowadzania do obrotu produktów: Cząstka Boga Soma znad indyjskich gór i doliny Gangesu, Cząstka Boga Takszmi znad indyjskich gór i doliny Gangesu oraz Cząstka Boga Krishna znad indyjskich gór i doliny Gangesu z jednoczesnym nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a.
Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124). Z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynika, że jej rolą jest realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań nie ma charakteru zamkniętego – na co wskazuje użyte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności". Przeciwdziałanie narkomanii, jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, realizuje się m. in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii. Przepis art. 44b ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych.
Zgodnie zawartą w art. 4 pkt 27 tej ustawy definicją ustawową, "środkiem zastępczym" jest substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Odnosząc się z kolei do pojęcia "wprowadzanie do obrotu" wskazać trzeba, że stosownie do art. 4 pkt 34 ustawy - jest to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.
Zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy, natomiast zgodnie z ust. 6 w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.
Stosownie do art. 37 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.). Przepis art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi podstawę wydania aktów administracyjnych, służących realizacji zadań organów inspekcji z zakresu ochrony zdrowia publicznego. W ocenie Sądu organy administracji zasadnie uznały, że w sprawie zostały spełnione przesłanki umożliwiające zastosowanie ust. 6 powołanego przepisu, a wydana decyzja jest konsekwencją wcześniejszych rozstrzygnięć wydanych w trybie art. 27c cyt. wyżej ustawy.
Po pierwsze taką przesłanką było stwierdzenie, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Z uwagi na treść art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na akceptację zasługuje stanowisko organu odnośnie przyjęcia oceny bezpieczeństwa produktu na podstawie jego badań. Ustalenie w tym zakresie zostało dokonane w oparciu o ekspertyzę Narodowego Instytutu Leków – instytutu badawczego, pełniącego zgodnie ze statutem funkcję Narodowego Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, która nosi walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a, zgodnie z którym, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Opinia (ekspertyza) z dnia 5 czerwca 2013 r. dotyczy badania składu jakościowego (identyfikacji substancji aktywnych) produktów pobranych ze sklepu H. w O., w którym skarżąca Spółka sprzedawała swoje produkty. Opinia ta jest jasna, czytelna, a Sąd nie dopatrzył się w niej nieścisłości. Treść tej opinii wydanej przez uprawnioną jednostkę badawczą, w zakresie objętym jej działaniem jednoznacznie wskazuje, że zidentyfikowane w pobranych produktach grupy związków są analogami strukturalnymi substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wykazujących działanie psychoaktywne i są środkami zastępczymi, w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy. Okoliczność, że przygotowujący ekspertyzę Instytut nie przeprowadził własnych badań klinicznych nad zidentyfikowanymi substancjami nie ma wpływu na walor tej opinii jako dowodu w niniejszym postępowaniu.
Sąd nie dostrzega żadnego powodu, dla którego informacje publikowane przez Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii – podległą bezpośrednio Komisji agencję Unii Europejskiej – kwalifikujące określone substancje jako środki psychoaktywne stanowiące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, miałyby być kwestionowane przez organy orzekające w niniejszej sprawie. W szczególności Spółka nie przedstawiła ekspertyzy, z której wynikałoby, że ustalenia ww. Centrum są błędne.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że tego typu środki stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a stan ten potwierdza unormowany w art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Uznanie produktu za środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy jest jednoznaczne z ustaleniem, że taki produkt stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Nie ma przy tym znaczenia, jaka zawarta w nim ilość substancji wywołuje reakcje odurzenia lub ma działanie psychoaktywne. Do uznania za środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy wystarczy, że dany środek zawiera taką substancję, a jego wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.
W świetle powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut niewykazania przez organ, że wymienione w decyzji produkty stanowiły zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi w sytuacji, gdy zawarte w ekspertyzie Narodowego Instytutu Leków w Warszawie – posiadającej walor opinii biegłego – wyniki badań produktów jednoznacznie wskazują, że w badanych produktach znajdują się substancje stanowiące środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy. Zdaniem Sądu, organ podejmując decyzję w trybie art. 27 c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 44 c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest związany treścią wydanej przez uprawnioną jednostkę badawczą ekspertyzy w zakresie poczynionych w niej ustaleń, co do oceny bezpieczeństwa produktu i nie ma prawa do samodzielnej oceny produktu prowadzącej do odmiennego rozpoznania badanych przez jednostkę badawczą produktów. Konsekwencją stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia jest nałożony w drodze decyzji przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego zakaz wprowadzania produktu do obrotu. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, produkty będące przedmiotem postępowania zostały zabezpieczone w sklepie prowadzącym czynną działalność handlową.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki, dla zastosowania sankcji określonej w art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej niezbędne i wystarczające jest wykazanie, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, co jest jednoznaczne z ustaleniem, że produkt stanowi środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy, nie jest natomiast wymagane wyjaśnienie takich okoliczności jak: zastosowanie produktu i sposób jego użycia, wykazanie że produkt był używany w sposób sprzeczny ze wskazówkami na etykiecie czy też badanie sprzedawców i klientów na okoliczność przeznaczenia produktów. Tym samym zarzut naruszenia art. 27 c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej uznać trzeba za niezasadny.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych niniejszej sprawy potwierdza, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Okoliczności te, podobnie jak i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, spełniających wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ I instancji – nadając decyzji, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., rygor natychmiastowej wykonalności – prawidłowo powołał się na zawartą w tym przepisie przesłankę ochrony życia i zdrowia ludzkiego, wyjaśniając dodatkowo że decyzja wydana w trybie art. 27 c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej realizuje funkcje ochronne dotyczące ww. wartości – o charakterze nadrzędnym. Jak słusznie bowiem zauważył organ, decyzja ta zapobiega korzystaniu przez konsumentów z produktu stwarzającego zagrożenie dla ich zdrowia.
Jak wynika z protokołu kontroli, czynności kontrolne zostały wykonane przez odpowiednio upoważnionych pracowników po okazaniu legitymacji służbowych oraz doręczeniu pracownikowi przedsiębiorcy prawidłowo wystawionego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli – zgodnie z wymogami art. 79a ust. 1, 6, 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Następnie poinformowano sprzedawczynię o jej prawach i obowiązkach w trakcie kontroli oraz uprawnieniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej (art. 79b ww. ustawy). Podkreślić należy, że wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się w przypadkach, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 80 ust. 2 pkt 4).
Również zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy nie stosuje się w sytuacji, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego (art. 82 ust. 1 pkt 4).
W rozpoznawanej sprawie istniało uzasadnione podejrzenie bezpośredniego zagrożenia zdrowia ludzi z uwagi na otrzymane przez organ I instancji w dniu 10.05.2013r. zawiadomienia z Komendy Powiatowej Policji i Szpitala Powiatowego o przyjęciu na Oddział Pediatrii trzech nieletnich pacjentów z objawami zatrucia po zażyciu substancji odurzającej. Policja w toku czynności operacyjnych z udziałem poszkodowanych ustaliła, że substancje psychoaktywne, po zażyciu których wystąpiły u nich objawy zatrucia, mogły pochodzić ze sklepu H. w O. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylenie decyzji mogą powodować tylko naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które odpowiednio miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy również zauważyć, że tylko naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli, powoduje, że dowody przeprowadzone w toku kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Takiego wpływu skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała. Ustosunkowując się do pozostałej argumentacji strony wskazać trzeba, że jednym z obowiązków przedsiębiorcy ustanowionych na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest spełnianie określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczących ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej (art. 18).
Należy przy tym podkreślić, że jakkolwiek zasadą jest zawiadamianie przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli (art. 79 ust. 1 ww. ustawy), to w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się (art. 79 ust. 2 pkt 5 ustawy).
W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z treści tego przepisu wynika, że wniesienie sprzeciwu, o jakim mowa w ust. 1 (wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem prawa) powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli, do czasu rozpatrzenia sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu jest jednak niedopuszczalne w sytuacji prowadzenia kontroli na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy tj. gdy jej przeprowadzenie jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia (art. 84d). Wprawdzie samo wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu środka zastępczego nie jest obwarowane sankcją karną, lecz karą pieniężną (art. 52a ustawy), a więc odpowiedzialnością administracyjną, to jednak należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 165 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach, wyrabiając lub wprowadzając do obrotu szkodliwe dla zdrowia substancje, środki spożywcze lub inne artykuły powszechnego użytku lub też środki farmaceutyczne nie odpowiadające obowiązującym warunkom jakości, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Zdaniem Sądu, wprowadzenie do obrotu środków zastępczych może wiązać się ze sprowadzeniem realnego i bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób, a więc w sprawie zaistniała przesłanka z art. 79 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy. Zasadnie więc organ uznał wniesienie sprzeciwu za niedopuszczalne.
Na zakończenie rozważań podkreślić należy, że organy nadzoru sanitarnego podjęły działania w oparciu o przepisy prawa, stosując środki przewidziane w przywołanych ustawach. Na organach tych ciąży bowiem obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Wymaga to często podejmowania szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji ustawowego celu. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest nie tylko uprawniona, ale wręcz zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli i może stosować środki przewidziane prawem, niejednokrotnie bardzo uciążliwe dla adresatów takich decyzji. Takie działanie organów prawie zawsze będzie wiązać się z wkroczeniem w autonomię i w sferę wolności jednostki, w tym także swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Podyktowane to jest jednak realizacją nadrzędnego celu, a równocześnie podstawowego obowiązku państwa jakim jest ochrona zdrowia i życia obywatela (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OSK 295/12, publ. http//:www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.