Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2020 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia [...] 2020 r. znak: [...] umarzającą postępowanie wszczęte z wniosku W.S. w sprawie przyznania pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium podniosło, że w dniu 13 lutego 2020 r. W.S. zwrócił się do MOPR o udzielenie mu wszelkiej pomocy we wszystkich formach, jakie przewiduje ustawa. Pismem z dnia 21 lutego 2020 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do W.S. o doprecyzowanie oczekiwań zgłoszonych we wnioskach z dnia 13 lutego 2020 r. z prośbą o kontakt w siedzibie Rejonu Opiekuńczego "H." w K. we wskazanych godzinach w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. To pismo strona odebrała w dniu 28 lutego 2020 r. W dniu 5 marca 2020 r. przesłuchano W.S. na okoliczność doprecyzowania oczekiwań złożonych we wnioskach z dnia 13 lutego 2020 r. W dniu 16 kwietnia 2020 r. został sporządzony protokół z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z wnioskodawcą na okoliczność sprecyzowania potrzeb zgłoszonych we wniosku z dnia 13 lutego 2020 r.
Pismem z dnia 30 kwietnia 2020 r. organ pierwszej instancji wystosował do W.S. pismo, w którym poinformował, że w związku z regulacją art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 374 ze zm.) wstrzymuje się z podjęciem dalszych czynności w sprawie z wniosku z dnia 13 lutego 2020 r. dotyczącego udzielenia "wszelkiej pomocy we wszystkich formach, jakie przewiduje ustawa", który doprecyzował w protokole z dnia 5 marca 2020 r., że ubiega się "o pomoc, która zawarta jest w art. 36 ustawy o pomocy społecznej oprócz sprawienia pogrzebu oraz składki na ubezpieczenie społeczne", a następnie poszerzył w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 16 kwietnia 2020 r. o oczekiwania dotyczące pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego oraz opłacenie adwokata i pomocy w postaci: pracy socjalnej, biletu kredytowanego, składek na ubezpieczenie zdrowotne, pomocy rzeczowej w tym na usamodzielnienie, poradnictwa specjalistycznego, interwencji kryzysowej, schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania, usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, mieszkania chronionego, pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, pomocy w uzyskaniu zatrudnienia, jak również pomocy finansowej na zakup kuchenki gazowej i o co ponownie poprosił w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 24 kwietnia 2020 r., jak również wniósł o pomoc finansową na "zakup mebla do spania" i na remont.
Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji ponownie wezwał W.S. do siedziby ośrodka, aby doprecyzował wniosek z dnia 13 lutego 2020 r. uzupełniony m.in. w dniu 16 kwietnia 2020 r. W reakcji na to pismo W.S. wniósł ponaglenie do Kolegium, które postanowieniem z dnia [...] 2020 r. znak: [...] uznano za nieuzasadnione.
Pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do W.S. o sprecyzowanie oczekiwań zgłoszonych we wniosku z dnia 13 lutego 2020 r. w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma w siedzibie Rejonu Opiekuńczego "H." w K. we wskazanych godzinach. Po bezskutecznym wezwaniu skarżącego kolejnym pismem z dnia 13 lipca 2020 r. powiadomiono go o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 17 lipca 2020 r. W trakcie tego spotkania W.S. wskazał, że nie oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na zakup obuwia wiosennego.
W tych okolicznościach sprawę o pomoc finansową na zakup obuwia wiosennego zakończono ww. decyzją z dnia [...] 2020 r. umarzającą postępowanie, uznając, że W.S. w dniu 17 lipca 2020 r. wycofał wniosek z dnia 13 lutego 2020 r., uzupełniony w dniu 16 kwietnia 2020 r., o udzielenie pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego.
W tych okolicznościach faktycznych Kolegium wyjaśniło, że art. 105 k.p.a. ustanawia dwie ogólne zasady umarzania postępowania administracyjnego: pierwszą przewidzianą w § 1, dotyczącą działania organu ex officio, ze skutkiem obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości i drugą unormowaną w § 2, dopuszczającą stosowanie zasady względnej dyspozycyjności, z pozostawieniem po stronie organu administracyjnego uznania co do umorzenia postępowania (zob. B. Adamiak, komentarz do art. 105 k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, Legalis). Powyższe należy odnieść do regulacji dotyczących rozstrzygania w sprawach o udzielenie pomocy społecznej, które stosownie do art. 102 § 1 ustawy o pomocy społecznej mogą być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Wszczęcie postępowania w sprawach z pomocy społecznej oparte jest więc na zasadzie skargowości.
Refleksem zasady skargowości jest z kolei zasada dyspozycyjności postępowania administracyjnego, której istota zapewnia stronie rozporządzanie sprawą do czasu zakończenia postępowania. Skoro zatem skarżący wycofał swoje żądanie, przestał istnieć przedmiot sprawy, co powodowało konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W.S., nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, zaprzeczył, by wycofał wniosek w dniu 17 lipca 2020 r. Podniósł, że wniosek w zakresie zakupu obuwia wiosennego składał w lutym 2020 r. Termin administracyjny jest określony w KPA i wynosi 30 dni, dlatego, jak zarzucił skarżący, w lipcu 2020 r. postępowanie powinno już być dawno zakończone decyzją. Podniósł, że wniosek z lutego 2020r. przekształcił w lipcu 2020 r. we wniosek o pomoc w zakupie obuwia wiosennego, ale na sezon 2021 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie dotyczącej przyznania W.S. pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W.S. w skardze zakwestionował to, aby w dniu 17 lipca 2020 r. cofnął wniosek z dnia 13 lutego 2020 r. o przyznanie powyższej pomocy finansowej, który to właśnie wniosek zainicjował przedmiotowe postępowanie administracyjne. Jednakże treść sporządzonego przez pracownika socjalnego protokołu przesłuchania strony przeprowadzonego w dniu 17 lipca 2020 r. z udziałem skarżącego (k. 28 akt adm.) jednoznacznie wskazuje, że skarżący cofnął wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup obuwia wiosennego. Oświadczył bowiem, że nie oczekuje już takiej formy pomocy. Nie wynika z treści powyższego dokumentu, ani z innych zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, aby W.S. wniósł o przyznanie pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego na sezon 2021 r., co zarzuca obecnie w skardze. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał, że wniosek o pomoc w zakupie obuwia wiosennego zamienia na wniosek o pomoc w zakupie obuwia jesiennego.
Takie stanowisko odwołującego potwierdza więc, że z uwagi na porę roku (lato) nie oczekiwał już pomocy w zakupie obuwia wiosennego. Złożył więc w odwołaniu nowy wniosek – o przyznanie pomocy w zakupie obuwia jesiennego, który powinien zostać rozpoznany przez organy w odrębnym postępowaniu administracyjnym (z uwzględnieniem stanowiska zawartego w skardze, że wnosił o pomoc w zakupie obuwia wiosennego na sezon 2021 r.). Nie zmienia to jednak faktu, że słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia obecnie kontrolowanego postępowania administracyjnego, skoro złożony w lutym 2020 r. i sprecyzowany w dniu 16 kwietnia 2020 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego (jak wynika z odwołania - na sezon 2020 r.) został wycofany przez skarżącego.
Zważyć należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter, bądź sprawa została już ostatecznie lub prawomocnie zakończona. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Aby taki stan rzeczy zaistniał, nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej.
Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy zatem do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2018 r. II SA/Po 1202/17, lex nr 2524774 i wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. II FSK 2113/16, lex nr 2467378). Bezprzedmiotowość postępowania, w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 105 § 1 k.p.a., zachodzi wówczas, gdy w sprawie nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie - pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie wobec braku żądania W.S., by w sposób władczy organy administracji rozstrzygały w jakimkolwiek zakresie o przyznaniu pomocy finansowej na zakup obuwia wiosennego (na sezon 2020 r.) - z uwagi na cofnięcie wniosku w tym zakresie w dniu 17 lipca 2020 r. - właściwym było umorzenie postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem.
Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.