Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 29 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 998/16

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 6.04.2016r. C. D. żądał wstrzymania prac budowlanych związanych z budową zbiornika na ścieki na działce nr ewid. A, wskazując, że nie wyraża zgody na podwyższanie terenu działki i rozbudowę zbiornika -szamba na większą pojemność.

W dniu 20.05.2016r. organ I instancji przeprowadził kontrolę, ustalając że:

1. - na ww. działce nr A realizowana jest przydomowa, biologiczna oczyszczalnia ścieków typu [...] wraz z osadnikiem gnilnym i żelbetowym, dwukomorowym zbiornikiem retencyjnym na ścieki oczyszczone,
2. - inwestor I. U. dokonała w dniu 21.08.2015r. w Starostwie Powiatowym zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków wraz z zewnętrzną kanalizacją sanitarną i zbiornikiem retencyjnym na wody odpływowe z biologicznej oczyszczalni o pojemności 9,8 m3,
3. - według załączonej do zgłoszenia mapy w skład oczyszczalni wchodzić miał osadnik gnilny trzykomorowy i oczyszczalnia biologiczna ścieków, usytuowane po północnej stronie budynku mieszkalnego oraz zlokalizowany w odległości 2 m od istniejącego zachodniego ogrodzenia działki (tj. od strony działki C. D. nr B zbiornik retencyjny o wymiarach 2,4 x 4,0 x 1,3 m,
4. - wymiary w rzucie zbiornika są zgodne z podanymi w zgłoszeniu budowy z dnia 21.08.2015r., tj. 2,4 x 4,0 m, natomiast zmienione zostało usytuowanie zbiornika w stosunku do usytuowania określonego w zgłoszeniu, polegające na przesunięciu zbiornika o ok. 3,5 m w kierunku południowym i o ok. 0,7 m w kierunku wschodnim w stosunku do lokalizacji projektowanej,
5. - że pojemność zbiornika wynosi ok. 9,3 m3, a do zakończenia budowy pozostało wykonanie izolacji i obsypanie zbiornika,
6. - odległość ściany zbiornika retencyjnego od istniejącego na gruncie ogrodzenia od strony działki skarżącego nr B wynosi 2,70 m.

Podczas kontroli C. D. oświadczył, że granica między działką nr B, należącą także do jego żony B. D., a działkami nr A i 52/6 przebiega ok. 0,5 m w kierunku wschodnim od istniejącego w tym miejscu ogrodzenia.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 28.06.2016r. organ I instancji, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków ze zbiornikiem retencyjnym zrealizowanej na działce nr ewid. A na podstawie pisemnego zgłoszenia dokonanego w dniu 21.08.2015r. w Starostwie Powiatowym.

W odwołaniu z dnia 14.07.2016r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 29.08.2016r., C. D. zarzucił organowi I instancji, że "dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okazały się fałszywe, zafałszowano mapy geodezyjne, które nie mają odzwierciedlenia wg prawomocnych wyroków sądowych". Ponadto, strona nie została poinformowana o zgłoszeniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji. W konsekwencji C. D. domaga się unieważnienia wszystkich wydanych zgłoszeń i decyzji oraz wznowienia postępowań dotyczących obiektów budowlanych na działce nr A. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podkreślił że I. U. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków i na zgłoszenie to Starosta nie wniósł sprzeciwu – wobec czego inwestor nabył prawo do legalnego realizowania inwestycji.

Odnosząc się do zastrzeżeń C. D. przytoczono art. 28, art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, podkreślając że regulacje dotyczące pozwolenia na budowę nie dotyczą przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków – powstającej na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy. Jeśli chodzi o zmianę usytuowania zbiornika o ok. 3,5 m w kierunku południowym i o ok. 0,7 m w kierunku z wschodnim, jak również zmianę usytuowania osadnika gnilnego i biologicznej oczyszczalni ścieków od strony północnej ściany budynku, nie stanowi to żadnego odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę czy projekcie budowlanym, a jednocześnie nie narusza ustaleń i warunków określonych w przepisach, w których określona jest między innymi odległość pokryw i wylotów ze zbiorników od granicy działki.

Ponadto, wbrew twierdzeniom odwołującego się, przedmiotowy zbiornik, jakkolwiek usytuowany w nieco innej lokalizacji, tj. odsunięty od ogrodzenia z działką skarżącego o ok. 0,7 m nie narusza przepisów § 36 ust. 2 pkt 2 oraz § 37 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015, poz. 1422). Jak ustalił organ, zbiornik usytuowany jest w odległości 2,7 m od istniejącego na gruncie ogrodzenia, a zatem nawet przyjąwszy – jak wskazuje odwołujący się – że granica działki usytuowana jest w odległości 0,5 m w kierunku wschodnim od istniejącego ogrodzenia, brak było podstaw by stwierdzić, że powyższy przepis techniczny został naruszony, skoro wymagana minimalna odległość od granicy to 2 m. Ponadto zbliżenie się przez inwestora z usytuowaniem osadnika i biologicznej oczyszczalni ścieków na odległość 1,0 m od ściany realizowanego przez niego budynku mieszkalnego (podczas gdy dokonane zgłoszenie zakładało usytuowanie ich w odległości 4,0 m od ściany budynku) także nie stanowi naruszenia przepisów technicznych. Urządzenia tego rodzaju mogą być bowiem sytuowane bezpośrednio w sąsiedztwie budynków jednorodzinnych.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, a budowa przedmiotowej oczyszczalni jest realizowana zgodnie ze sztuką budowlaną, w związku z czym nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 Prawa budowlanego. W konsekwencji, wobec braku podstaw do wydania decyzji w tym trybie zasadne było umorzenie postepowania.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego niepoinformowania strony o zgłoszeniu dotyczącym ww. inwestycji organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie – stosownie do art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane - przeprowadzono kontrole na przedmiotowej nieruchomości w dniu 20.05.2016r., przy czym strona zapoznała się z aktami sprawy w dniu 24.06.2016r. Jeśli chodzi zaś o wyroki Sądu Rejonowego Wydział VIII Cywilny z dnia 24.04.2014r. oraz Sądu Okręgowego II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 29.09.2014r. to są one znane organowi, jednakże nie wpływają one w żaden sposób na inne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia 26.09.2016r. wnieśli B. D. (sygn. akt II SA/Ke 998/16) oraz C. D. (sygn. akt II SA/Ke 1014/16), podkreślając że działania podjęte przez inwestorów na działce nr A były od początku czynnościami wykonywanymi w oparciu o błędny stan prawny. Powołując się na ww. wyrok Sądu Rejonowego strony zakwestionowały zasadność wydania decyzji w oparciu o dokumentację, która – ich zdaniem – nie uwzględniała faktycznego przebiegu granic. Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy całkowicie pominięto bowiem mapy geodezyjne odzwierciedlające stan prawny granic, opierając się na oświadczeniu wskazującym prawdopodobną, ale nie faktyczną odległość od granicy pomieszczonej na mapie.

Natomiast odległości wskazane w zaskarżonej decyzji są – w opinii skarżących – jedynie wartościami szacunkowymi, nie zaś faktycznymi, zgodnymi z prawem. Wykonane ogrodzenie nie jest bowiem prawną granicą, a "precyzujące" postępowanie w tej sprawie jest niezbędne, gdyż w Sądzie Rejonowym rozgraniczenie i mapy wskazują, że decyzje organów administracji państwowej sankcjonują niezgodnie z prawem prowadzoną inwestycję. Natomiast przeprowadzenie rozgraniczenia z uwzględnieniem faktycznym granic może doprowadzić do tego że budowa obiektu odbędzie się 1,50 m od prawnej granicy.

Postanowieniem, wydanym na rozprawie w dniu 29.03.2017r. tut. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm), zwanej dalej ustawa p.p.s.a., połączył sprawę II SA/Ke 998/16 ze sprawą II SA/Ke 1014/16 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą II SA/Ke 998/16.

Obecni na rozprawie:

1. - C. D. (występujący w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik żony) poparł skargi i oświadczył, że jego zdaniem sporna oczyszczalnia ścieków ma większa pojemność niż 10 m³, w związku z czym powinna być odsunięta dalej od granicy; z kolei znajdujące się w aktach sprawy mapy strona uważa za sfałszowane, nie odzwierciedlają one właściwego przebiegu granicy;
2. - Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, zgłosiwszy uprzednio swój udział w niniejszej sprawie – na podstawie art. 8 ustawy p.p.s.a. – nie przyłączyła się do skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Na wstępie zauważyć trzeba, że jak wynika z zestawienia przepisów umieszczonego w z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r. poz. 290 ze zm.) organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przypadku uzyskania informacji o stwierdzeniu którejkolwiek z okoliczności w tym przepisie wymienionych. Uzyskawszy takie informacje organ powinien zatem, niezależnie od tego, czy informacja pochodzi od strony czy od innej osoby, podjąć czynności mające na celu wyjaśnienie, czy istnieją podstawy do działania w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20.05.2010r., sygn. akt II SAB/Lu 20/10, LEX 674703). Do zadań organów nadzoru budowlanego należy bowiem kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego (art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Z kolei stosownie do art. 84a ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego, kontrolując stosowanie przepisów prawa budowlanego:

1. 1) badają prawidłowość postępowania administracyjnego przed organami administracji architektoniczno-budowlanej oraz wydawanych w jego toku decyzji i postanowień;
2. 2) sprawdzają wykonywanie obowiązków wynikających z decyzji i postanowień wydanych na podstawie przepisów prawa budowlanego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w niniejszej sprawie przeprowadzono postępowanie zgodnie z wymogami procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.). W tym zakresie należy wskazać, że organ I instancji:

1. - po pierwsze, uzyskał od inwestora kwestionowanego przez skarżącego przedsięwzięcia, zgłoszenie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z zewnętrzną kanalizacją sanitarną i zbiornikiem retencyjnym na wody odpływowe z biologicznej oczyszczalni o pojemności 9,8 m3 – co do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu;
2. - po drugie, podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 20.05.2016r. ustalił, że:
3. a) wymiary w rzucie zbiornika oraz jego pojemność (ok. 9,3 m3) są zgodne z podanymi w zgłoszeniu, a odległość ściany zbiornika retencyjnego od istniejącego na gruncie ogrodzenia od strony działki skarżącego nr B wynosi 2,70 m.
4. b) faktyczna lokalizacja ww. inwestycji została zmieniona (w stosunku do usytuowania określonego w zgłoszeniu) poprzez przesunięcie zbiornika o ok. 3,5 m w kierunku południowym i o ok. 0,7 m w kierunku wschodnim w stosunku do lokalizacji projektowanej,

Odnosząc się do pierwszego z wyszczególnionych zagadnień wskazać trzeba, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę, ale w oparciu o przepis art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy budowa taka wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Wobec spełnienia przez inwestorów powyższych wymogów brak było podstaw do stwierdzenia samowoli budowlanej w tym zakresie.

Natomiast druga z podniesionych powyżej kwestii jest szczególnie istotna z uwagi na podnoszone przez skarżących zarzuty o nadmiernym zbliżeniu przydomowej oczyszczalni ścieków do rzeczywistej – ich zdaniem – granicy z ich działką o nr B, która ma przebiegać jeszcze ok. 0,5 m w kierunku wschodnim za betonowym ogrodzeniem wybudowanym na działce inwestorki.

W tym miejscu należy przytoczyć odpowiednie regulacje rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015, poz. 1422), zgodnie z którymi:

1. - w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległość urządzeń sanitarno-gospodarczych o których mowa w ust. 1 (tj. odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno- gospodarczych o pojemności do 10 m3) powinny wynosić co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego (§ 36 ust 2 pkt 2);
2. - przepływowe, szczelne osadniki podziemne, stanowiące część przydomowej oczyszczalni ścieków gospodarczo-bytowych, służące do wstępnego ich oczyszczania, mogą być usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, pod warunkiem wyprowadzenia ich odpowietrzenia przez instalację kanalizacyjną co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych w tych budynkach (§ 37).

Uwzględniając treść cyt. przepisów Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego o tym, że zmiana usytuowania zbiornika o ok. 3,5 m w kierunku południowym i o ok. 0,7 m w kierunku z wschodnim, jak również zmiana usytuowania osadnika gnilnego i biologicznej oczyszczalni ścieków od strony północnej ściany budynku nie narusza wymogów obowiązującego prawodawstwa co do odległości pokryw i wylotów ze zbiorników od granicy działki. Co prawda z akt niniejszej sprawy (wyroki sądów powszechnych) oraz twierdzeń skarżących wynika, że strony kwestionują przebieg granicy pomiędzy działkami nr ewid. A i C w, jednak nawet jeśli przyjąć – jak chcą tego skarżący – że granica ich działki usytuowana jest w odległości 0,5 m w kierunku wschodnim od istniejącego ogrodzenia, brak jest podstaw by stwierdzić naruszenie wymogów § 36 ust 2 pkt 2 rozporządzenia. Zachowana jest bowiem odległość co najmniej 2 m od granicy działki sąsiedniej – gdyż inwestycja została zlokalizowana 2,7 m od istniejącego od strony zachodniej ogrodzenia.

Jeśli chodzi zaś o przesunięcie przedmiotowej inwestycji na odległość 1,0 m od ściany realizowanego budynku mieszkalnego (zgłoszenie zakładało usytuowanie w odległości 4,0 m od ściany budynku), wskazać trzeba, że urządzenia tego rodzaju mogą być sytuowane bezpośrednio w sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, a ze zdjęcia przedmiotowej oczyszczalni typu [...] (K-II-9) wynika, że producent przewidział kominek napowietrzający (§ 37 rozporządzenia).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o większej pojemności oczyszczalni ścieków (niż 10 m³), należy uznać tę argumentację za niezasadną. Jak wynika bowiem ze szczegółowych ustaleń poczynionych przez organ I instancji podczas kontroli w dniu 20.05.2016r. "dokonano pomiarów wewnątrz, na podstawie których ustalono że pojemność zbiornika wynosi 9,3 m³".

Mając na uwadze powyższe należało podzielić stanowisko organów obu instancji o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Bezprzedmiotowość, o której mowa w tym przepisie oznacza bowiem brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia danej sprawy, a w konsekwencji brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka właśnie sytuacja zaistniała w prawidłowo stwierdzonym przez organy stanie faktycznym i prawnym, w którym brak było podstaw do władczej ingerencji organu nadzoru budowalnego.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.