Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 października 2013 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał T.N. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części, w pozostałym zaś zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T.N. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 maja 2013 roku w przedmiocie sprzeciwu wobec przystąpienia do użytkowania budynku.
W dniu 19 lutego 2014 roku do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata z urzędu celem podjęcia dalszych czynności prawnych w sprawie. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrą E.K.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.063 zł i stanowi go emerytura T.N. w wysokości 1.778 zł i emerytura jej siostry w wysokości 1.285 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom w budowie o powierzchni 100 m² we wsi [....] oraz mieszkanie czynszowe o powierzchni 78 m². Strona nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
W uzasadnieniu wniosku strona podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9, 10 i 77 kpa oraz naruszenie przepisów art.
54. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: decyzji ZUS z dnia 12 marca 2013 roku o waloryzacji emerytury T.N., decyzji ZUS z dnia 1 marca 2013 roku o waloryzacji emerytury E.K., wyciągu z rachunku bankowego T.N. za okres 1 grudnia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku w [....], wyciągu z rachunku bankowego E.K. za okres 1 grudnia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku w [....], czterech faktur za zakup leków i medykamentów oraz dowodu wpłaty kwoty 250 zł tytułem czynszu za mieszkanie za miesiąc grudzień 2013 roku.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, dlatego została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie w terminie 7 dni: oświadczenia, czy rachunek bankowy w [....] o numerze [....] jest jedynym posiadanym przez stronę, a jeśli nie, należało wykazać wszystkie posiadane rachunki bankowe wraz z ich historią za ostatnie trzy miesiące oraz aktualnym saldem, oświadczenia czy oprócz świadczenia emerytalnego skarżąca posiada inne źródło dochodów – jeśli tak należało podać to źródło i wysokość uzyskiwanych dochodów, wszystkich umów kredytowych zawartych przez skarżącą oraz jej siostrę warz z harmonogramem spłaty rat kredytowych, oświadczenia z jakich środków skarżąca prowadzi budowę domu w miejscowości [....], wyjaśnienia z jakiego tytułu skarżąca otrzymała wpływ na rachunek bankowy w dniu 2 grudnia 2013 roku od [....] kwoty 1.132,50 zł, spisu miesięcznych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie, wyżywienie, ubranie, zakup środków czystości, telefon, itp. oraz leczenie, a także oświadczenia, czy skarżąca posiada pojazdy mechaniczne - jeśli tak należało podać ich markę i rok produkcji.
W dniu 12 marca 2014 roku do tut. sądu wpłynęła skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2014 roku sporządzona przez działającego w imieniu T.N. pełnomocnika, adwokata A.W. Wraz ze skargą kasacyjną strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących opłatę od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jej sytuacja materialna jest bowiem ciężka. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z chorą na Alzhaimera i wiele innych schorzeń siostrą E.K., co pociąga za sobą znaczne koszty leczenia. Opłaty za mieszkanie i media wynoszą ok. 600 zł, a leki kosztują 400 zł miesięcznie. Strona spłaca ratę kredytu w wysokości 580 zł miesięcznie, a jej siostra ratę w kwocie ok. 380 zł. Zakup opału i gazu kosztuje ok. 200 zł miesięcznie. Do wniosku załączone zostały kopie dokumentów potwierdzających dochody, wydatki oraz stan zdrowia E.K.
Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy T.N. przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego w Eurobanku za grudzień 2013 roku i luty 2014 roku z oświadczeniem, że rachunek ten zostanie zamknięty, raport obrotów w banku [....]. oraz ksero umowy pożyczki wraz z harmonogramem spłat, historię rachunku w [....], a także wyciąg z rachunku w [....] za grudzień 2013 roku i luty 2014 roku oraz umowę pożyczki E.K.. Strona oświadczyła, iż budowę domu finansowała z kredytów zaciągniętych w bankach. Budowa od 1992 roku prowadzona była systemem gospodarczym, prace wykonywane były przez szwagra K.S. i brata Z.N. T.N. oświadczyła, że uzyskuje dochody jedynie z emerytury, a jej wysokość została potwierdzona dokumentem PIT-40 za 2013 rok. Dochody E.K. za 2013 rok zostały udokumentowanie zeznaniem PIT-37 z załącznikiem PIT/O. Strona oświadczyła, że kwota 1.132,50 zł, która została zaksięgowana na jej rachunku bankowym została przelana w związku z zakończeniem sporu z [....] S.A.
Skarżąca podniosła, iż nie może spełnić żądania wykazania wydatków, gdyż nie prowadzi takiej księgowości. Po opłaceniu wszystkich należności i kredytów pozostaje jej niewielka kwota na bieżące utrzymanie. Strona posiada samochód [....] zakupiony w roku 1997 z bratem Z. Brat w ubiegłym roku zmarł, a skarżąca nie posiada prawa jazdy. Ze względu na stan techniczny owego pojazdu jest on przeznaczony do kasacji.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Z zalegających w aktach sprawy formularzy "PPF" wynika, że skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata.
Należy zauważyć, że skarżąca T.N. składała już w niniejszym postępowaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 roku. Skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 części. Nowy jest natomiast wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Przepisy p.p.s.a., co do zasady, nie ograniczają strony co do ilości wniosków o prawo pomocy, jakie może składać w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie jednak z art. 170 w zw. z art. 259 § 3 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dlatego kolejny wniosek T.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego WSA z dnia 10 października 2013 roku, w którym dokonano oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni.
Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno nastąpić z uwzględnieniem art. 165 p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku, gdy tym postanowieniem jest postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, chodzi o zmianę w postaci pogorszenia się najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy.
W uzasadnieniu kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca nie powołała nowych istotnych okoliczności, które wpłynęłyby na odmienną ocenę przez orzekającego jej sytuacji materialnej. Porównanie znajdujących się w aktach sprawy formularzy PPF, pozwala z przekonaniem uznać, że sytuacja majątkowa i osobista strony skarżącej nie uległa zdecydowanemu pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w uprzednio złożonym wniosku PPF. T.N. uzyskuje dochody na tym samym poziomie, jak w stanie prawomocnie rozpoznanym, a ponadto posiada te same składniki mienia ruchomego i nieruchomego. Zdecydowanemu zwiększeniu nie uległy także wydatki ponoszone na utrzymanie określane jako niezbędne dla zachowania minimum egzystencji. Argumenty o wysokich wydatkach ponoszonych na konieczne leczenie siostry wnioskodawczyni i spłatę zaciągniętych kredytów były również podnoszone w uprzednio rozpoznanym wniosku.
Oceniając powyższe orzekający uznał, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości, a przyznane jej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w połowie jest adekwatne do sytuacji materialnej wnioskodawczyni i odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. W ocenie orzekającego T.N., dysponująca stałym miesięcznym dochodem z emerytury w wysokości 1778 zł, będzie w stanie uiścić kwotę 125 zł stanowiącą połowę wpisu od złożonej skargi kasacyjnej – jedynego na obecnym etapie postępowania składnika kosztów sądowych.
Odnosząc się natomiast do żądania ustanowienia stronie skarżącej adwokata z urzędu należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym, chyba że został on ustanowiony na podstawie przepisów o prawie pomocy. Jak wynika z akt sprawy w dniu 3 marca 2014 roku T.N. udzieliła pełnomocnictwa adwokat A.W. z Kancelarii Adwokackiej w S. przy ul. [....] do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie II SA/Kr 1008/13 oraz występowania przed NSA w Warszawie w postępowaniu kasacyjnym. Strona korzysta zatem z fachowej pomocy adwokata z wyboru, którego sama wybrała i któremu udzieliła stosownego pełnomocnictwa. Okoliczność ta wyklucza ustanowienie na rzecz skarżącej pełnomocnika z urzędu, byłoby to bowiem sprzeczne z celem instytucji prawa pomocy.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 i § 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 tej ustawy.