Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Ż. G. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 4 czerwca 2024 r. nr 497/2024 znak WOB.7721.123.2024.KJAS w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W stanie faktycznym sprawy postanowieniem z 6 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu wstrzymał skarżącej prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] w O., jako wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w zatwierdzonym projekcie. Następnie decyzją z 2 sierpnia 2022 r. organ orzekł o obowiązku przedstawienia przez skarżącą projektu budowlanego zamiennego w terminie do 31 grudnia 2022 r. Wreszcie decyzją z 15 listopada 2023 r. znak PINB.7355-46-2021.OK organ orzekł o nakazie rozbiórki przedmiotowego budynku. 29 lutego 2024 r. organ wystosował do skarżącej upomnienie w sprawie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji.
Pismem nadanym 12 marca 2024 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji o nakazie rozbiórki wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wskazała, że o decyzji dowiedziała się 5 marca 2024 r. po odebraniu upomnienia. Wskazała, że decyzja nie została jej doręczona pod adres zamieszkania, ale pod jej dawny adres, gdzie nikt już nie mieszka.
Postanowieniem z 4 czerwca 2024 r. organ II instancji stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Z kolei innym postanowieniem z 4 czerwca 2024 r. (znak WOB.7721.123.2024.KJAS) organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy zastosowano fikcję doręczenia, bowiem przesyłka z decyzją była podwójnie awizowana. Należało przyjąć, że została skutecznie doręczona skarżącej 1 grudnia 2023 r., tj. 14 dni od pierwszego awizowania z 17 listopada 2023 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął 15 grudnia 2023 r. Organ wskazał, że adres zamieszkania w m. G. został ujawniony w informacji z rejestru gruntów, a ponadto skarżąca odbierała korespondencję kierowaną do niej na ten adres, w tym zawiadomienie z art. 10 z 30 czerwca 2022 r. czy decyzję z 2 sierpnia 2022 r., czym potwierdziła prawidłowość adresu ustalonego przez PINB.
Strona nie poinformowała organu o zmianie swojego adresu, ani nie wskazała odmiennego adresu do korespondencji. Ponadto skarżąca odebrała osobiście pod adresem w m. G. upomnienie z 29 lutego 2024 r. W ocenie organu nie zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
- a) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy,
- b) art. 44 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że operator publiczny pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej zawiadomienie o pozostawieniu decyzji wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, podczas gdy doręczenie nastąpiło na dawny adres skarżącej w miejscowości G., a nie na aktualny jej adres zamieszkania w miejscowości O..
Skarżąca nie wie dlaczego przesyłka nie została jej doręczona pod adres zamieszkania, tj. [...], ul. [...] ale pod jej dawny adres pod którym obecnie nikt nie mieszka ([...] G., ul. [...]). O tym, że skarżąca mieszka w O. świadczy to, że ten właśnie budynek stanowi przedmiot niniejszego postępowania, a także pod tym adresem skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i otrzymuje korespondencję (np. upomnienie za brak zapłaty za odbiór odpadów). Dopiero w dniu 5 marca 2024 roku dowiedziała się o treści decyzji. W jej ocenie uznać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji jest uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Pismem z 13 września 2024 r. udział w sprawie zgłosił prokurator. Wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: K.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Powołane przepisy kreują zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu:
- 1. uchybienie terminowi,
- 2. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia),
- 3. uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy,
- 4. dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Brak spełnienia którejkolwiek z nich wobec zastosowanej konstrukcji koniunkcji warunków skutkuje niemożnością zastosowania przez organ omawianej instytucji.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Na tak postawione zagadnienie w ocenie Sądu należało odpowiedzieć negatywnie.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, stwierdzenie braku winy na gruncie art. 58 § 1 K.p.a. uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. III OSK 2162/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 24 maja 2023 r., sygn. II SA/Go 168/23).
Zdaniem Sądu, wskazany przez skarżącą powód uchybienia terminu nie spełnia przesłanki "braku winy" w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. wyrok NSA z 10.11.2022 r., III OSK 2941/21, LEX nr 3441746.).
Skarżąca twierdzi, że o decyzji w przedmiocie rozbiórki dowiedziała się 5 marca 2024 r. po odebraniu upomnienia. Wskazała, że decyzja nie została jej doręczona pod adres zamieszkania, ale pod jej dawny adres (G., ul. [...]), gdzie nikt już nie mieszka.
Analiza akt sprawy prowadzonej przez PINB w Oświęcimiu, a zakończonej wspomnianą decyzją, prowadzi do wniosku, że twierdzenie powyższe jest całkowicie niewiarygodne. Na początku postępowania organ ustalił adres skarżącej widniejący w rejestrze gruntów /k. 4/ i był to adres G., ul. [...]. Ten sam adres wynikał z dokumentacji powykonawczej budynku.
W trakcie postępowania doręczano skarżącej skutecznie zawiadomienia czy wezwania na ten adres. W dniu 30.11.2021r. (prezentata) skarżąca w piśmie do organu sama wskazała adres w G. /k.7/. Była wzywana na ten adres, skutkiem czego wzięła osobiście udział w czynnościach kontrolnych w dniach 16.02.2022r. i 10 maja 2022r. Osobiście odebrała pod tym adresem zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego /k.17/ oraz decyzję z dnia 2.08.2022r. o obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. /k.15/. Co się tyczy decyzji z 15 listopada 2023r. o rozbiórce, to przesyłka adresowana na ten sam adres powróciła do organu z relacją "zwrot, nie podjęto w terminie". Kolejne pismo, a to upomnienie z 29.02.2024r. skarżąca osobiście odebrała pod tym samym adresem.
Przedstawiony ciąg wydarzeń nie świadczy w najmniejszym stopniu, aby skarżąca w trakcie trwania postępowania zmieniła adres zamieszkania; przeczy temu choćby odebranie upomnienia pod tym samym adresem już po decyzji o nakazie rozbiórki. Gdyby jednak nawet tak było, to trafnie MWINB wskazał, że strona, wbrew obowiązkowi z art. 41 k.p.a., nie poinformowała organu I instancji o zmianie swojego adresu zamieszkania ani nie wskazała odmiennego adresu do korespondencji. Pouczenie związane z treścią tego przepisu widnieje na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Jednakże, jak to już wskazano, brak jakiegokolwiek uprawdopodobnienia odnośnie zmiany miejsca zamieszkania oraz przywołany wyżej bieg doręczeń dla skarżącej w sprawie, każą zakwestionować prezentowane twierdzenie o zmianie miejsca zamieszkania.
W tych okolicznościach uznanie doręczenia zastępczego decyzji o rozbiórce za skuteczne - należy ocenić jako prawidłowe, co również trafnie uczynił organ II instancji.
W świetle powyższego – wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).