Uzasadnienie
W dniu 26 sierpnia 2013r. Z. J. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych sprawie skargi na postanowienie SKO w [...] z dnia 19 czerwca 2013r. wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa, bezrobocie, brak stałych świadczeń, samotność – a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Wskazuje, iż okazyjnie korzysta z pomocy rodziny, ma nieregularny dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego.
Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 100 zł. Jak wskazuje – od czerwca do października 2012r. pracowała w ramach stażu z UP i otrzymywała wynagrodzenie w wysokości 920 zł miesięcznie. Przedstawia PIT za 2011r. wedle którego, dochód z innych źródeł wyniósł w 2011r. - 2 191,20 zł. Wskazuje na koszty utrzymania – prąd 13 zł, woda 10 zł, telefon 35 zł, śmieci 13 zł. Dodatkowo oświadcza, iż za rok 2012 otrzymała dopłatę do gruntów z Unii Europejskiej w wysokości 1200 zł.
Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 70 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,31 ha. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Oświadcza, iż nie ma samochodu ani maszyn rolniczych, oszczędności ani konta w banku. Okazyjnie korzysta z pomocy rodziny.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, wnioskodawczyni wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych, nieregularnych dochodów skarżącej z tytułu prowadzenia gospodarstwa, udokumentowane bezrobocie, wykazane koszty utrzymania (skarżąca przedstawia faktury za prąd, telefon, podatek od nieruchomości), brak oszczędności, brak cennych ruchomości, samotność i brak osób zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do alimentacji - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione.
Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawczyni do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).