Uzasadnienie
IISA/Kr 1025/03
Uzasadnienie
Skarżący A.S., jako wykazany spadkobierca H.S. poprzedniej współwłaścicielki wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...] położonych w K. przy ul. [...], wnioskiem z dnia [...].1996 r. wystąpił do Zarządu Miasta K. o przedterminowe rozwiązanie urnowy zawartej w dniu [...] 1968 r z [...] Spółdzielnią Mieszkaniową w K. o oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste.
W uzasadnieniu swojego wniosku podał, że Urzędzie Rejonowym toczy się sprawa o zwrot tych działek, a w toku postępowania podnosił, że nie został zrealizowany cel określony w decyzji o ich wywłaszczeniu, a tym samym stały się one dla użytkownika wieczystego zbędne.
Zarząd Miasta K. decyzją z 12. 03 1997 r., Nr: [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 26 ust.2 ustawy z dnia 26.04 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, odmówił rozwiązania przed terminem umowy użytkowania wieczystego gruntu. Z motywów tej decyzji wynika, iż organ ten przyjął, że brak jest podstaw do uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną dla użytkownika wieczystego na cel określony w umowie. Przedmiotowa nieruchomość została bowiem nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym dnia [...].1967 r. pod potrzeby budownictwa mieszkaniowego, osiedlowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Następnie umową notarialną z dnia [...]. 1968 r. została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej dla realizacji celu wywłaszczenia tj. pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego. Umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste mogłaby ulec rozwiązaniu gdyby użytkownik wieczysty korzystał z niego w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie. Tymczasem w toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż wydzierżawiony teren został wykorzystany przez użytkownika wieczystego zgodnie z przeznaczeniem, dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców osiedla.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 28.
04. 1997 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A.S. utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia organu l instancji są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej została zagospodarowana zgodnie z celem ustanowionego na jej rzecz prawa użytkowania. Wprawdzie celem było wybudowanie budynków wielorodzinnych, o czy świadczy lokalizacja nr [...] z 1965 r, a czego Spółdzielnia nie dokonała w zakresie objętym lokalizacją, to jednak na sąsiednich działkach zostały wzniesione budynki wielorodzinne, a przedmiotowe działki stanowią bezpośrednią infrastrukturę całego osiedla. Cel wywłaszczenia określony, jako "spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe" obejmuje również infrastrukturę, więc brak jest podstaw faktycznych i prawnych do rozwiązania umowy z użytkownikiem wieczystym terenu.
Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 13. 12, 2000 r. II SA./Kr 2700/00, oddalił skargę A.S.
Podzielając argumentację organów administracji publicznej, Sąd stwierdził, że w umowie o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej nie określono terminu rozpoczęcia i zakończenia budowy osiedla mieszkaniowego. Z protokołu przeprowadzonych oględzin nieruchomości wynika, że działka nr [...] stanowi zieleń urządzoną, natomiast na działce nr [...] został wybudowany pawilon handlowy, ogrodzony i otoczony chodnikiem dla pieszych, który wydzierżawiono osobie trzeciej. W ocenie Sądu budownictwo mieszkaniowe to nie tylko same bloki mieszkalne ale i także całe zagospodarowanie terenu, łącznie z urządzeniem zieleni, budową pawilonów handlowych itp. Bloki mieszkalne zostały wybudowane na sąsiednich działkach, gdyż Spółdzielni przekazano większy kompleks gruntów pod zabudowę. Urządzona zieleń, pawilon handlowy, chodniki itp. stanowią integralną całość i składają się na osiedle mieszkaniowe. W związku z czym Sąd uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż użytkownik wieczysty korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z przeznaczeniem określonym w umowie.
Od powyższego wyroku rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa: art. 22 ust.2 pkt 2, art. 27 ust. l ustawy z dnia 11 05. 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 26.
04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 k.c. - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, iż treść użytkowania wieczystego kształtuje ustawa oraz umowa miedzy właścicielem a użytkownikiem wieczystym o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. W umowie powinny zostać określone: sposób korzystania z gruntu, a jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków, to umowa powinna określać rodzaj budynków oraz termin rozpoczęcia i zakończenia robót zgodnie z wymogami art. 239 par 2 k.c. Użytkownik wieczysty nie może zmienić przeznaczenia gruntu, jakie zostało określone w umowie. Jeżeli użytkownik wieczysty wbrew umowie nie wzniósł określonych w niej budynków, to cel użytkowania wieczystego nie został osiągnięty, a w takiej sytuacji korzystanie z gruntu jest oczywiście sprzeczne z przeznaczeniem określonym w umowie. W takiej sytuacji umowa zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 k.c może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu.
Ponadto Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił, że Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a nadto zwrócił uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału wszyscy spadkobiercy C.M. - byłego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, a mianowicie jego synowie A., T. i J. M., mimo, iż ich następstwo prawne zostało stwierdzone przed wszczęciem postępowania administracyjnego. To ostatnie stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 4.
- 12. 2002 r. sygn. akt: III RN 200/01 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Krakowie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona za względu na naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA. Przepis ten stanowi, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art. 145 par l pkt 4 k.p.a. przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że A., T. i J. M. nie brali udziału w postępowaniu, przy czym brak ich udziału wynikał z tego, że nie zostali zawiadomieni o wszczęciu - na wniosek A.S. - postępowania w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, a następnie nie zostały im doręczone decyzje organów administracyjnych I i II instancji jakie zostały wydane w toku postępowania w tej sprawie.
Odnosząc się do podniesionych w rewizji nadzwyczajnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29.04. 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 kc. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w związku z wejściem wżycie ustawy z dnia 21.08. 1997 r,, o gospodarce nieruchomościami i regulacją wynikającą z treści art. 233 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do przepisu art. 97 par. l ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/- sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.
- 01. 2002 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.
- 08. 2002 r. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Właściwym zatem do rozpoznanie niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, co stwierdził już Sąd Najwyższy, że w postępowaniu tym nie brali udziału spadkobiercy współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości C.M., a to jego synowie: A., T. i J. M. Nie zostali oni zawiadomieni o wszczęciu- na wniosek A.S. - postępowania w sprawie o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania, a następnie nie zostali powiadomieni o czynnościach dokonywanych w toku postępowania administracyjnego w tym o naoczni. Nie zostały im też doręczone decyzje wydawane w toku instancji przez organ l i II instancji.
Zatem w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej pominięto strony – A.,-T. i J. M., naruszając w ten sposób zasadę zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stosownie do art. l O k.p.a. Tego rodzaju uchybienie stanowi przesłankę wznowienia postępowania, co obliguje Sąd stosownie do treści art. 145 par l pkt l lic "c" do uchylenia zaskarżonych decyzji.
Rozpoznając ponownie sprawę z udziałem wszystkich stron, należy uwzględnić zmianę stanu prawnego, wprowadzoną ustawą o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.
- 08. 1997 r. /jedn. tekst: Dz. U. Nr 46, poz. 543 z póz. zm./
Przepis art. 233 u.g.n. wprowadził zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31.12. 1997 r. Oznacza to konieczność uwzględnienia regulacji wynikającej z powołanego wyżej przepisu art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami i prowadzenia sprawy na podstawie jej przepisów.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie wyżej powołanego przepisu art. 145 par l pkt l lit. "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.