Uzasadnienie
K. W. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. póz. 1255 ze zm.), dalej zwaną "ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej".
W pierwszej instancji organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w szczególności wystąpił do Małopolskiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. Nr DSE2-K1014-D10627-9D/18 utrzymaną w mocy decyzją z dnia 10 września 2019 r. Nr DSE3- K0994-D10627-32/19 odmówiono stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1377/19 uchylił w/w decyzje. W ocenie sądu, uwzględniając realia prowadzonej przez wnioskodawcę działalności w latach 60-tych, 70-tych i 80-tych XX wieku, w tym ograniczone możliwości jej dokumentowania, organ zobowiązany był do podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do wyjaśnienia relewantnych okoliczności sprawy, w tym do przesłuchania skarżącego. Dodatkowo, sąd stwierdził, że istniały jeszcze inne dowody mogące mieć znaczenie dla wykazania przesłanek z art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, równiej takie, które organ winien był uwzględnić z urzędu.
Sąd wskazał, że organ nie uwzględnił decyzji własnej z dnia 22 maja 2014 r., potwierdzającej, że skarżący K. W. w okresie od czerwca 1979 roku do 3 czerwca 1989 roku nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych. Sąd zalecił również organowi odnieść się do przedłożonego przez wnioskodawcę na etapie postępowania sądowego, wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. III Ko 478/09, zasądzającego na jego rzecz od Skarbu Państwa sumę pieniężną tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego Państwa Polskiego.
W dniu 22 lutego 2021 r. organ wystąpił do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, o treści zgromadzonych dokumentów dot. wnioskodawcy oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi z dnia 2 czerwca 2021 r. Instytut Pamięci Narodowej przesłał płytę CD z elektronicznymi kopiami dokumentów.
Organ pismem z dnia 27 kwietnia 2021 r. zwrócił się do Polskiej Akademii Nauk w Krakowie z prośbą o udzielenie informacji i przekazanie kopii dokumentów dotyczących rozwiązania umowy o pracę wnioskodawcy z Polską Akademią Nauk w 1979 r. Pismem z dnia 12 maja 2021 r. Polska Akademia Nauk w Krakowie przesłała kopie dokumentów dotyczących okoliczności rozwiązania przez wnioskodawcę umowy o pracę. W powyższej odpowiedzi wskazano również, że rozwiązanie stosunku pracy z Panem W. nastąpiło "za wypowiedzeniem przez pracownika", a kara dyscyplinarna, która została nałożona na stronę polegała na potrąceniu wynagrodzenia za dzień nieobecności z uwagi na samowolną nieobecność w pracy i udanie się przez wnioskodawcę do W. na konserwatorium naukowe dotyczące tematyki ochrony środowiska.
Organ również z własnej inicjatywy podjął próbę kontaktu z osobami, które strona wskazała jako te, które mogły mieć wiedzę odnośnie jej działalności opozycyjnej. W dniach 12 i 13 sierpnia 2021 r. pracownik organu przeprowadził rozmowy telefoniczne z osobami wskazanymi przez stronę we wniosku, które miały prowadzić z nim działalność opozycyjną. Rozmowy telefoniczne przeprowadzono z p. E. N., p. J. C., p. M. K.. W rozmowie telefonicznej p. J. C. oświadczył, że o współpracy z wnioskodawcy z "Solidarnością" więcej mogliby wiedzieć p. Z. F. oraz p. W. S.. Organ telefonicznie skontaktował się również z ww. osobami.
Szef Urzędu działając na podstawie art 5 ust. 6 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej postanowił również zwrócić się o zaopiniowanie wniosku strony do Małopolskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Rada po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym Uchwałą nr 13/2021 z dnia 9 listopada 2021 r. negatywnie zaopiniowała wniosek K. W.. Rada w uzasadnieniu wskazała na brak pisemnych oświadczeń osób, z którymi wnioskodawca miał prowadzić działalność opozycyjną: Wnioskodawca stwierdza, że był na liście do internowania ale brak jakiegokolwiek potwierdzenia tej tezy. Skargi wnioskodawcy dotyczące zwolnienia z pracy — niby z przyczyn politycznych - postały odrzucone przez Komisję. Zakładową "Solidarności" przy placówkach PAN jak i Komisji Prezydium PAN ds. Odwołań od Krzywdzących Decyzji z lat 1968-1980 w 1981 r. Wnioskodawca został skazany na dwa lata więzienia — odbył rok kary po czym został ułaskawiony — za Zabór wypożyczonych ze skarbca Klasztoru Jasnogórskiego szabli i buławy Marszałkowskiej Rydza-Śmigłego.
Szabla i buława do tej pory nie powróciły do Skarbca Klasztoru. Taka działalność nie licuje z postawą osoby starającej się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W załączonej dokumentacji [kopia akt administracyjnych] są informacje dotyczące działalności w legalnych organizacjach (Klub Ekologiczny) lub wydarzeniach (Tydzień Kultury Chrześcijańskiej), nie spełniają w związku z tym wymogów ustawowych.
W dniu 15 grudnia 2021 r., celem wykonania zalecenia zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, został przeprowadzony dowód z przesłuchania K. W. w charakterze strony. K. W. opisując swoją działalność zeznał, że jeszcze na studiach zajął się tematyką skażenia środowiska, która była przedmiotem cenzury ówczesnych władz. Miało to miejsce na przełomie lat 50. i 60. W 1957 r. miał podjąć działalność w Straży Ochrony Przyrody, która była legalnie działającą organizacją społeczną. Wtedy wnioskodawca miał zająć się m.in. jako pierwszy w Polsce problemem smogu. Stwierdził, że od przełomu 1964/65 r. publikował materiały w Polskiej Akademii Nauk w wydawnictwach wewnętrznych, gdzie mógł podawać fakty, których cenzura by nie puściła. W tamtych latach rozpoczęła się jego kariera w strukturach Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Przyrody. Wskazał, że na posiedzeniu rady nadzorczej w 1976 r. wnosił kwestią ratowania Kopca Piłsudskiego, co zrobił w porozumieniu z legionistami, z którymi już wcześniej współpracował.
Następnie miał zająć się ratowaniem wspomnianego obiektu, przez podejmowanie tam prac porządkowych. Zeznał, że w 1979 r. wystąpił przeciwko organizacji rajdu Lenina: napisano o mnie wtedy "wróg socjalizmu i dywersant polityczny". Wyrzucono mnie z. Komisji Ochrony Przyrody Zarządu Krakowskiego PTTK. Wnioskodawca zeznał, że współpracował z W. Z., J. O., W. S.-N., ks. S. N.. Miał zajmować się organizacją różnych uroczystości np. przy grobie Marszałka Rydza-Smigłego czy w krypcie Marszałka Piłsudskiego: Z Grupą "Oleandry" związał się w roku 1975 lub 1976. W 1976 r. został członkiem zwyczajnym Związku Legionistów. W K. organizowaliśmy mszę św. za duszę Marszałka Józefa Piłsudskiego, a także za duszę, marszałka Rydza-Smigłego. Zeznał, że brał udział w spotkaniach poświęconych nieznanym kartom historii, m.in. ze środowiskami Armii Krajowej oraz spotkaniach PAXu o charakterze historycznym, gdzie prowadzono burzliwe dyskusje.
Te spotkania miały być inwigilowane. Stwierdził, że nie został dopuszczony do publicznej obrony pracy doktorskiej z przyczyn politycznych, a następnie został zwolniony z Polskiej Akademii Nauk. Następnie miał podjąć pracę jako wykładowca historii i ochrony środowiska -po kościołach, klasztorach i mieszkaniach prywatnych. Zeznał, że w 1983 r. został powołany do Społecznego Komitetu Ochrony Środowiska "Solidarności", którego został przewodniczącym. Stwierdził, że współpracował wtedy blisko z M. K.: Moja działalność opozycyjna trwała od lat 60-tych do końca lat 80. U księży w Mogile był ojciec Paweł, tam były przywożone transporty z zagranicy raz byty to urządzenia do tajnych radiostacji. Wnioskodawca stwierdził również, że został zatrzymany na granicy po przyjeździe z Wielkiej Brytanii, nie chciano go wpuścić z książkami historycznymi, było tam kilka egzemplarzy wydawnictwa "Orzeł Biały", jednak po kilku godzinach został wypuszczony. Miał współpracować również z A. W. w Związku Legionistów.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 22 lutego 2022 r. Szef Urzędu odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 6 czerwca 2022r, Nr DSE3-K0918-D10627-78/22, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw z art. 127 § 3 kpa oraz art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz. U. 2021 póz. 1255 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 lutego 2022 r. Nr DSE2-K1063-D10627-76D/22.
Organ podkreślił, iż z oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonanej przez organ w całokształcie zebranego materiału dowodowego, nie wynika, aby strona spełniła przesłankę określoną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Z protokołu przesłuchania wnioskodawcy oraz dokumentacji pozyskanej w trakcie postępowania wynika, że w okresie PRL strona prowadziła czynną działalność patriotyczną na rzecz upamiętnienia legionowego czynu zbrojnego. Wnioskodawca podejmował szereg działań na rzecz zachowania Kopca Piłsudskiego w Krakowie, organizował Marsze Szlakiem I Kompani Kadrowej, a także prowadził wykłady dotyczące myśli i działalności Józefa Piłsudskiego. K. W. miał również prowadzić działalność na rzecz ochrony środowiska. Działalności opozycyjnej wnioskodawcy nie potwierdzają również dokumenty pozyskane przez organ w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej ani informacje uzyskane od osób, które mogły mieć wiedzę odnośnie działalności opozycyjnej wnioskodawcy. Jednak działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2775/20, z dnia 26 lutego 2021 r. sygn.. akt IV SA/Wa 1702/20, z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1437/18).
Mimo patriotycznej postawy, działania wnioskodawcy na rzecz upamiętnienia wydarzeń historycznych i zasłużonych postaci oraz pielęgnowania pamięci o nich, nie są tożsame z prowadzeniem w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Wskazano na preambułę ustawy stanowiącej podstawę rozstrzygnięć o treści: "Uznając szczególne zasługi dla Polski tych jej obywateli, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani, uchwala się, co następuje". Z samej preambuły wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn.. akt II SA/Go 613/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 października 2019 r., II SA/Bd 562/19, wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., II OSK 645/20).
Organ podkreślił także, iż wypełniono zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dokonując analizy wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. III Ko 478/09, zasądzającego na rzecz K. W. od Skarbu Państwa sumę pieniężną tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art 8 ust. 1 i art. 11 ust. 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego Państwa Polskiego. Przede wszystkim Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił stan faktyczny w sprawie, w szczególności na podstawie zeznań K. W.. Na mocy ww wyroku K. W. otrzymał odszkodowanie i zadośćuczynienie w łącznej kwocie 11660 zł. Przyznając odszkodowanie i zadośćuczynienie Sąd skupił się na krzywdzie i stratach materialnych poniesionych przez wnioskodawcę wskutek dwukrotnego zatrzymania przez organy bezpieczeństwa PRL.
Okoliczność zatrzymania może stanowić podstawę do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej, w wypadku gdy zatrzymanie trwało jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby tego rodzaju zatrzymanie wnioskodawcy miało miejsce. W lipcu 1980 r. K. W. miał zostać zatrzymany na Kopcu Piłsudskiego i przewieziony na przesłuchanie, skąd miał zostać zwolniony po upływie 4-5 godzin. Powodem zatrzymania miał być donos, w którym wskazano, że dewastuje przyrodę. Drugi raz miał zostać zatrzymany 31 marca 1985 r. na lotnisku Okęcie w Warszawie po powrocie z Wielkiej Brytanii, kiedy miały zostać mu zarekwirowane książki i publikacje historyczne. Powyższe okoliczności nie zostały przez stronę udowodnione, również organowi nie udało się pozyskać dowodów potwierdzających ww. okoliczności.
Nie mniej jednak ww okoliczność nie stanowi podstawy po potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego znajdują się informacje, ze wnioskodawca był członkiem Komitetu Porozumienia na Rzecz Stanowienia Narodu i członkiem redakcji podziemnych pism m.in. "Rzeczpospolitej". Okoliczności te nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, w tym w dokumentach archiwalnych przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej, czy zeznaniach wnioskodawcy złożonych podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 15 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oceniał ogólnie działalność podejmowaną przez wnioskodawcę w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku - nie badał natomiast działalności opozycyjnej wnioskodawcy pod kątem spełnienia przez niego przesłanki określonej w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, ponieważ w dacie orzekania, ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej nie została jeszcze uchwalona.
Fakt, że wnioskodawca nie doznał represji, określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, pomimo że organy bezpieczeństwa państwa miały wiedzę co do podejmowanych przez niego działań, co potwierdza fakt, że prowadzona przez niego działalność nie była zagrożona odpowiedzialnością karną.
W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca wskazał, że został zwolniony z Polskiej Akademii Nauk z inicjatywy Służby Bezpieczeństwa. Wskazywana przez stronę represja była rozpatrywana pod kątem spełnienia przez stronę przesłanki określonej w art 3 pkt 3 lit. d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Z dokumentów pozyskanych w toku postępowania z Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności wynika, że wnioskodawca nie został zwolniony z pracy w Polskiej Akademii Nauk na skutek udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, lecz rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z inicjatywy wnioskodawcy, który w dniu 2 marca 1979 r. złożył wniosek o rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 maja 1979 r. lub ewentualnie z wcześniejszym terminem w przypadku znalezienia innej pracy, z uwagi na to, że "wykonywana praca w PAN-ie nie jest adekwatna do mych umiejętności i zainteresowań naukowych".
Analiza okoliczności sprawy nie wskazuje, aby wnioskodawca miał zostać przymuszony do rozwiązania umowy o pracę. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby rozwiązanie umowy o pracę, jak i nałożona na wnioskodawcę kara dyscyplinarna (dotyczyła samowolnej nieobecności w pracy w dniu 28 lutego 1979 r. i była potrąceniem w wysokości kwoty jednodniowego wynagrodzenia) miała mieć związek z udziałem wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie można zatem uznać, że została spełniona przesłanka określona w art. 3 pkt 3 lit. d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Badając spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki określonej w art. 3 pkt 3 lit. d) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, organ miał na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczące przeanalizowania przez organ decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 maja 2014 r. wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wniosku o potwierdzenie okresu niewykonywania pracy z przyczyn politycznych, K. W. stwierdził, że został wyrzucony z Polskiej Akademii Nauk z inicjatywy Służby Bezpieczeństwa. Do wniosku dołączył wówczas oświadczenia pisemne Z. K. oraz A. M., które w pisemnych oświadczeniach potwierdziły, że rozwiązanie z wnioskodawcą umowy o pracę miało charakter polityczny w związku z jego działalnością opozycyjną. Wobec poczynionych ustaleń w toczącym się postępowaniu, w szczególności na podstawie dokumentów przesłanych przez Polską Akademię Nauk, Szef Urzędu, postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r. wznowił z urzędu postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w celu zbadania ustawowych przesłanek wznowieniowych oraz -w przypadku ich wystąpienia — wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. W powyższej sprawie, pismem z dnia 23 maja 2022 r. organ zawiadomił wnioskodawcę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego.
Okoliczność przesłuchiwania wnioskodawcy przez organy bezpieczeństwa PRL nie jest represją wymienioną w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów na okoliczność przebywania w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowiek a w Polsce. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez stronę okoliczności podlegania inwigilacji, zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej osobą represjonowaną jest osoba, która była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa łub wykroczenia.
Nie kwestionując okoliczności inwigilacji strony w latach osiemdziesiątych XX w, brak jest dowodów wskazujących na fakt podjęcia wobec niej bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia. Również postanowienie o zastrzeżeniu wyjazdu za granicę w okresie od 24.05.1985 r. do 20.04.1987 r., nie stanowi represji w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
W ocenie organu brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Jednakże, nawet w przypadku uznania, że działania podejmowane przez wnioskodawcę były wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, to stwierdzić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie podlegał on represjom określonym w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył wnioskodawca zarzucając niepełne rozpatrzenie sprawy, poprzez pominięcie dowodów, dokumentów i faktów świadczących na korzyść skarżącego, w tym wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. III Ko 478/09, zasądzającego na rzecz K. W. od Skarbu Państwa sumę pieniężną tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie art 8 ust. l i art. 11 ust. 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego Państwa Polskiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Sporne w kontrolowanej sprawie było czy organy wyczerpująco ustaliły i czy w oparciu o te ustalenia prawidłowo oceniły spełnienie przesłanek dla potwierdzenia względem skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony, w świetle art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Zgodnie z art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, do okresu 12 miesięcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.
Natomiast zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia l stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
- 1) przebywała w:
- a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956—1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
- b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. póz. 154, z 1982 r. póz. 18, z 1989 r. póz. 178 oraz z 2011 r. póz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
- 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
- 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
- a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. póz. 1882), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
- b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
- c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
- d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
- e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
- f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
- 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Z oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonanej przez organ w całokształcie zebranego materiału dowodowego, nie wynika, aby strona spełniła przesłankę określoną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.
Wbrew argumentacji zawartej w skardze, organy zgromadziły wszystkie dostępne im dowody, przeprowadzając wyczerpujące ustalenia, w tym zastosowały się do wytycznych i zaleceń WSA w Krakowie z wyroku z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1377/19. W ocenie Sądu skarżone organy oceniły materiał dowodowy w kontekście obowiązujących przepisów prawa materialnego prawidłowo uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Na podstawie art. 5 w/w ustawy organ mógł w drodze decyzji administracyjnej potwierdzić status odpowiednio działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wyłącznie osobie spełniającej warunki wskazane w art. 2 ust. 1 i art.
3. Na podstawie prawidłowych i wyczerpujących ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji, a także uzupełnionych w zakresie zaleceń WSA z w/w wyroku, prawidłowo oceniono, iż skarżący nie wykazał, ani w toku postępowania nie ustalono, by prowadził on działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy. Istotne tu były ustalenia w zakresie wystąpienia do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, a także do Polskiej Akademii Nauk w Krakowie o udzielenie informacji i przekazanie kopii dokumentów dotyczących rozwiązania umowy o pracę wnioskodawcy z Polską Akademią Nauk w 1979 r. z tejże wynika, iż rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło "za wypowiedzeniem przez pracownika", a kara dyscyplinarna, która została nałożona na stronę polegała na potrąceniu wynagrodzenia za dzień nieobecności z uwagi na samowolną nieobecność w pracy i udanie się przez wnioskodawcę do Warszawy na konserwatorium naukowe dotyczące tematyki ochrony środowiska. Brak było także pisemnych oświadczeń osób, z którymi wnioskodawca miałby prowadzić działalność opozycyjną. O ile twierdził, że był na liście do internowania, to brak potwierdzenia tej tezy. Celem wykonania zalecenia zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, został przeprowadzony dowód z przesłuchania wnioskodawcy, z którego to wynika jedynie jego patriotyczna postawa, działania na rzecz upamiętnienia wydarzeń historycznych i zasłużonych postaci oraz pielęgnowanie pamięci o nich, które jednak nie są tożsame z prowadzeniem w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Działania na rzecz upamiętnienia legionowego czynu zbrojnego, w tym szereg działań na rzecz zachowania Kopca Piłsudskiego w Krakowie, oraz wykłady dotyczące myśli i działalności Józefa Piłsudskiego, nie stanowią działalności określonej w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej jako ukierunkowanej i prowadzonej w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi, zakazanej działalności na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwające co najmniej 12 miesięcy. Nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn.. akt II SA/Go 613/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 października 2019 r., II SA/Bd 562/19, wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., II OSK 645/20).
Również wbrew zarzutom skargi wypełniono zalecenia zawarte w wydanym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie, dokonując prawidłowej analizy wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 września 2014 r., sygn. III Ko 478/09. Na mocy ww wyroku K. W. otrzymał odszkodowanie i zadośćuczynienie w łącznej kwocie 11660 zł z uwagi na krzywdę i straty materialne poniesione wskutek dwukrotnego zatrzymania przez organy bezpieczeństwa PRL. Jednak w świetle przepisów jakie wiążą skarżone organy, okoliczność zatrzymania może stanowić podstawę do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej, w wypadku gdy zatrzymanie trwało jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby tego rodzaju zatrzymanie wnioskodawcy miało miejsce.
W lipcu 1980 r. K. W. miał zostać zatrzymany na Kopcu Piłsudskiego i przewieziony na przesłuchanie, skąd miał zostać zwolniony po upływie 4-5 godzin. Powodem zatrzymania miał być donos, w którym wskazano, że dewastuje przyrodę. Drugi raz miał zostać zatrzymany 31 marca 1985 r. na lotnisku Okęcie w Warszawie po powrocie z Wielkiej Brytanii, kiedy miały zostać mu zarekwirowane książki i publikacje historyczne. Powyższe okoliczności nie zostały przez stronę udowodnione, również organowi nie udało się pozyskać dowodów potwierdzających ww. okoliczności.
Sąd Okręgowy w Krakowie oceniał ogólnie działalność podejmowaną przez wnioskodawcę w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku - nie badał natomiast działalności opozycyjnej wnioskodawcy pod kątem spełnienia przez niego przesłanki określonej w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, ponieważ w dacie orzekania, ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej nie została jeszcze uchwalona.
Prawidłowo także oceniono, że brak jest dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Z dokumentów pozyskanych w toku postępowania z Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności wynika, że wnioskodawca nie został zwolniony z pracy w Polskiej Akademii Nauk na skutek udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, lecz rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z inicjatywy wnioskodawcy, który w dniu 2 marca 1979 r. złożył wniosek o rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 maja 1979 r. lub ewentualnie z wcześniejszym terminem w przypadku znalezienia innej pracy, z uwagi na to, że "wykonywana praca w PAN-ie nie jest adekwatna do mych umiejętności i zainteresowań naukowych". Analiza okoliczności sprawy nie wskazuje, aby wnioskodawca miał zostać przymuszony do rozwiązania umowy o pracę, czy też aby rozwiązanie umowy o pracę, jak i nałożona na wnioskodawcę kara dyscyplinarna miała mieć związek z udziałem wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ww. ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Powyższego wnioskodawca nie udowodnił. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość.
Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. 151 p p.s.a. oddalił skargę.