Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 25 lipca 2019 r. (sygn. [...]), po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 maja 2018 r. (znak: [...]), którą odmówiono nakazania właścicielom gruntu (działki nr [...] obr. S. II) - Z. C., E. C. i C. G. oraz właścicielom gruntu (działki nr [...] obr. S. II) - I. I., Z. I. i D. S., przywrócenia stanu wody na gruncie stanowiącym ww. działki ewidencyjne, utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu I instancji.
Na ww. decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył R. K..
W skardze zarzucono błędna ustalenia faktyczne oraz naruszenie przepisu ąrt. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążących zaleceń WSA w Krakowie zawartych z zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach i błędne przyjęcie, że stan faktyczny ustalony w sprawie uległ zmianie po wydaniu ww. wyroków Sądu. W ocenie skarżącego zmiany takie nie zaszły.
Wskazano także na naruszenie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, podważenie zaufania strony do orangów państwa i zasady szybkości postępowania. Wskazano, że Skarżący od 12 lat domaga się udzielnie mu ochrony prawnej i spowodowanie zaprzestania naruszania stalunków wodnych na jego działce, a nie może doczekać się właściwego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały podniesione w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. W pierwszym rzędzie zaś z urzędu bada czy kwestionowany akt obarczony jest kwalifikowanymi wadami prawnymi opisanymi w art. 156 § 1 k.p.a., prowadzącymi do jego nieważności.
Kierując się powyższą regułą Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak też poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy S. z 15 maja 2018 r., od dnia ich wydania tego rodzaju wadą są obciążone.
Jak wynika bowiem z akt sprawy administracyjnej, a także akt sądowych, jedna z osób, które organ uznawał za stronę (C. G.) zmarła przed wydaniem ww. decyzji. Zmarła ona bowiem 3 lipca 2013 r. (vide odpis skrócony aktu zgonu, k- 53 akt sądowych).
Oznacza to, że powyższe rozstrzygnięcia, których adresatem była także wyżej wymieniona, zostały skierowane do osoby, która jako nieżyjąca nie mogła mieć w tym postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego wprawdzie nie zawiera przepisów, które wprost regulowałaby kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednak zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, podzielany w pełni przez skład orzekający w sprawie, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12 Lex nr 1452172). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Ażeby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi bowiem istnieć nie tylko organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia, ale również strona (strony), o prawach której organ ów orzeka w danym postępowaniu. Zdolność bycia stroną postępowania administracyjnego wiązać zaś należy (poza posiadaniem przez jednostkę interesu prawnego w sprawie) z przynależną jej zdolnością prawną. Tą z kolei, w przypadku osób fizycznych, ma każdy od chwili urodzenia (art. 8 k.c.). Kończy się ona natomiast z chwilą śmierci. W konsekwencji także, przysługujący osobie fizycznej status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., z chwilą jej śmierci wygasa.
Nie ulega zatem wątpliwości, że C. G., jako osoba nieżyjąca (a więc niemająca zdolności prawnej), nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niej nie można było także prowadzić postępowania, ani skierować wydanej w nim decyzji. Skoro zaś do takiej sytuacji doszło, to należy przyjąć, że podjęte w przedstawionych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięcia sprawy obarczone są od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Mając na względzie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy S. z 15 maja 2018 r. podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, Sąd nie badał i nie odnosił się do merytorycznych zarzutów skarg, gdyż przed rozstrzygnięciem sprawy w sposób nieobciążony wadą nieważności byłoby to przedwczesne.