Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. L. o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2010 roku odrzucającego skargę M. L. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r. Nr: CX/1099/06 w przedmiocie sprzedaży lokali użytkowych.
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata, które doręczono wnioskodawczyni w dniu 7 stycznia 2011 r.
Pismem z dnia 12 stycznia 2011 r., złożonym w dniu 13 stycznia 2011 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego. W uzasadnieniu swego sprzeciwu skarżąca wskazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztu wynagrodzenia adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2010 r. Do sprzeciwu dołączyła pisma, które mają potwierdzić jej trudną sytuację finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawczynię. Oznacza to również, że przeszkody w rozpoznaniu sprzeciwu nie może stanowić wniosek skarżącej o wyłączenie referendarza sądowego M. R. od orzekania w sprawach z jej skarg.
Mając na uwadze oświadczenie skarżącej o wysokości jej dochodów, należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania adwokata z urzędu jest nieuzasadniony.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego domaga się skarżąca, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Ustawodawca w powołanym wyżej przepisie użył sformułowania "gdy osoba wykaże", co oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
W orzecznictwie podkreśla się, iż przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z renty w kwocie 644 zł. Posiada dom jednorodzinny o pow. 108,75 m2, działkę rolną o pow. 0,144 ha oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ul. [...] i ul. [...]. Odnosząc przedstawione powyżej zasady przyznawania skarżącym prawa pomocy należy stwierdzić, iż wnioskodawczyni jest w stanie ponieść koszty pomocy prawnej wykwalifikowanego prawnika bez uszczerbku dla własnego koniecznego utrzymania. W istocie otrzymywane przez skarżącą świadczenie rentowe nie jest wysokie, jednak skarżąca dysponuje majątkiem o znacznej wartości. Nieruchomości należące do skarżącej, mogą i w przypadku dwóch lokali użytkowych - są źródłem dodatkowego dochodu wnioskodawczyni. Nie jest uzasadnione wywodzenie z faktu, że skarżąca przeznacza te dochody na regulowanie innych zobowiązań (kredytowych, podatkowych, eksploatacyjnych) wniosku, że skarżąca nie ma możliwości wygospodarowania z nich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru.
Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że posiadanie majątku znacznej wartości oznacza, iż skarżąca ma wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty wynagrodzenia adwokata, mimo niekwestionowanego faktu, iż jej miesięczny dochód nie jest znaczny (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 roku, sygn. akt II FZ 211/05), przy czym oceny powyższej nie zmienia fakt obciążenia posiadanych nieruchomości hipotekami. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia NSA: z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05).
Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni inicjując postępowanie sądowe powinna liczyć się z wydatkami związanymi z jego prowadzeniem, zatem powinna zgromadzić środki na ten cel.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.