Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 lipca 2005r. Kol. Odw. [...], po rozpoznaniu wniosku T. D. i W. S., na podstawie art. 160 § 1-4 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17.06.2004r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), w punkcie I. - zobowiązano Gminę [...] do zapłaty T. D. i W. S. odszkodowania w kwotach po [...] zł. z tytułu naprawienia szkody wynikłej na skutek wydania z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156§ l pkt 2 k.p.a. decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...].07.1979r., Nr [...], w sprawie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa, nieodpłatnie gospodarstwa rolnego stanowiącego własność Z. M. i H. M., położonego w [...] gmina [...], jak również w punkcie II. - odmówiono A. F. przyznania odszkodowania.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano między innymi na fakt wydania decyzji z dnia [...].02.2001r. Kol. Odw. [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...].07.1979r., Nr [...], w sprawie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa, nieodpłatnie, gospodarstwa rolnego stanowiącego własność Z. M. i H. M., położonego w [...] gmina [...] została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156§ l pkt 2 k.p.a. oraz wywiedziono, legitymację bierną Gminy [...] jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.
Po doręczeniu powyższej decyzji Gminie [...] w dniu [...].08.2005r. oraz T. D. i W. S. w dniu [...].07.2005r., została ona zaskarżona przez Gminę [...] w trybie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wniesionej w dniu [...].08.2005r. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
W skardze zawarto wniosek o uchylenie powyższej decyzji oraz dotyczący wstrzymania jej wykonania, zaś podnoszony w niej zarzut dotyczy braku podstaw prawnych do uznania Gminy [...] za stronę przedmiotowego postępowania i obciążenia jej obowiązkiem zapłaty odszkodowania związanego ze stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...].07.1979r., Nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o odrzucenie skargi z uwagi na pominięcie przez Gminę [...] przed jej wniesieniem z naruszeniem przepisów art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 52 § l i 2 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) obowiązującego środka zaskarżenia jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kolejnej przesłanki uzasadniającej odrzucenie skargi strona przeciwna upatrywała w stanowisku prezentowanym w orzecznictwie, zgodnie z którym stroną w postępowaniu administracyjnym nie może być organ, który z mocy przepisów prawa został powołany do wydania decyzji administracyjnych, zarówno w sytuacji gdy jest on organem prowadzącym postępowania, jak i wtedy, gdy jest on uczestnikiem procesu decyzyjnego jako organ, od stanowiska którego zależy treść decyzji, wskazując w tym kontekście i w nawiązaniu do art. 50 § l p.p.s.a. na brak uprawnienia Gminy [...] do złożenia skargi.
Na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] domagało się oddalenia skargi jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, w tym dotyczące istnienia po stronie Gminy [...] legitymacji biernej w postępowaniu o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie.
W piśmie z dnia [...].02.2006r. T. D. i W. S. zwróciły uwagę na prawdopodobieństwo przekroczenia przez Gminę [...] terminu do złożenia przedmiotowej skargi, której wpływ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnotowano [...].10.2005r. a doręczenie zaskarżonej decyzji Urzędowi Miasta i Gminy w [...] miało miejsce w dniu [...].08.2005r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie ma za przedmiot orzeczenie o odszkodowaniu za wydanie decyzji z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. art. 156 § l k.p.a., zaś podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 160 k.p.a. Wskazany przepis został uchylony przez art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17.06.2004 r. o zmianach ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, póz. 1692) z dniem 1.09.2004r. Z mocy art. 5 tego aktu prawnego art. 160 k.p.a. znajduje jednak nadal zastosowanie do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 1.04.2004r., które jest następujące: stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § l albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie (§ l); do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu (§ 2); odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § l, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji; w tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności (§3); o odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w § l orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § l albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1; dochodzenie odszkodowania od strony winnej powstania okoliczności wymienionych w art. 156 § l następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym (§ 4); strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej wymieniony w § 4, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, może wnieść powództwo do sądu powszechnego (§ 5); roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § l albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § l (§ 6).
Dodać należy także iż art. 418 k.c. został uznany za niezgodny z art. 77 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.12.2001 r. (Dz.U.01.145.1638) tracąc moc z dniem 18.12.2001 r., natomiast art. 160 k.p.a. uznany za niezgodny z art. 32 ust. l i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5.09.2005r. (Dz.U.05.181.1524) w zakresie, w jakim przewiduje trzydziestodniowy termin do wniesienia powództwa do sądu powszechnego utracił moc z dniem 21.09. 2005r.
Stosowany w niniejszej sprawie art. 160 k.p.a. konstytuuje samodzielną i wyłączną podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody spowodowane wydaniem decyzji nieważnej i stwierdzeniem jej nieważności, a jego hipoteza obejmuje również szkody spowodowane wydaniem decyzji z naruszeniem art. 156 § l k.p.a., co do których nie podjęto orzeczenia o nieważności ze względu na upływ terminu lub na nieodwracalne skutki prawne (art. 160 § 4 k.p.a.). Postępowanie odszkodowawcze ma charakter mieszany, administracyjno-sądowy, może toczyć się w dwóch etapach, z których pierwszy przebiega z zastosowaniem trybu administracyjnego, zaś drugi z zastosowaniem trybu sądowego, za wyjątkiem sytuacji gdy podmiotem zobowiązanym była inna strona, bowiem wówczas dochodzenie odszkodowania następuje od tej strony przed sądem powszechnym z pominięciem drogi administracyjnej. W ramach etapu pierwszego o odszkodowaniu orzeka jednoinstancyjnie organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § l k.p.a. albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2 k.p.a., że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § l k.p.a., a postępowanie administracyjne kończy się decyzją administracyjną o przyznaniu odszkodowania lub o odmowie jego przyznania.
Wskazane decyzje nie podlegają zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, ani kontroli sądu administracyjnego, przy czym prawo ich zaskarżenia nie służy żadnej ze stron postępowania administracyjnego (por. uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z 20.03.2000r.OPS 19/99, ONSA 2000/3/95 z glosami aprobującymi R. Szarek, OSP 2001/1/15, J. Kremis. OSP 2001/3/41 oraz postanowienie NSA w Warszawie z dnia 17.04.1985r. II SA 1952/84, ONSA 1985/1/20).
Uwzględniając powyższe uwagi oraz przedmiot postępowania w niniejszej sprawie należy uznać, że skarga Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 lipca 2005r. Kol. Odw. [...] nie jest dopuszczalna bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a powyższa okoliczność ma wpływ na niedopuszczalność rozpoznania zgłoszonego przez stronę w trybie art. 61 §3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 58 § l pkt l p.p.s.a.. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Mając na uwadze treść powyższego przepisu oraz stan faktyczny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, niezależnie od zarzutów strony przeciwnej oraz uczestniczek dotyczących podstaw odrzucenia skargi, które są bezzasadne.