Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 maja 2013 roku w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, skarżąca Z.D. zawarła wniosek o przyznanie jej pomocy prawnej z urzędu oraz zwolnienie z kosztów sądowych.
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 sierpnia 2013 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza "PPF" wynika, że skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego lub adwokata z urzędu. We wniosku Z.D. oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.168,40 zł brutto (1.660 zł netto). W skład majątku strony wchodzi nieruchomość rolna wielkości 2,96 ha oraz udział ½ we własności lasu o powierzchni 1 ha. Wnioskodawczyni nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z.D. podniosła, iż źródłem jej dochodu jest stała praca w MODR K. W ostatnim okresie strona ma problemy zdrowotne. Musi przestrzegać określonej diety, która jest kosztowna. Strona nie zajmuje się posiadanym gospodarstwem rolnym, ponieważ w chwili obecnej ją to przerasta. Wynajmuje małe lokum w D. Mieszkanie i media kosztują ją 800 zł miesięcznie. Utrzymanie, wyżywienie orz nieprzewidziane wydatki pochłaniają resztę pieniędzy.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie Z.D. uwiarygodniła w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.660 zł netto. Stan zdrowia wymaga specjalnej diety, która jest kosztowna. Na mieszkanie i media skarżąca przeznacza kwotę 800 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części oraz ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego z urzędu.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca Z.D. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody w postaci wynagrodzenia za pracę. Wynagrodzenie to choć nie jest wysokie, stanowi jednak stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym.
Należy także zauważyć, iż skarżąca jest właścicielką majątku w postaci nieruchomości rolnej o areale 2,96 ha oraz współwłaścicielką 1 ha lasu. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie.
W ocenie orzekającego sytuacja materialna strony pozwala jej na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Tym bardziej, że jedynym składnikiem kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, zatem wydatek, który aktualnie skarżąca miałaby ponieść wynosi 50 zł.
Konkludując, w analizowanej sytuacji majątkowej Z.D. zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części kosztów sądowych z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącej na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).