Uzasadnienie
Burmistrz Miasta [...], działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 20 ust. 1 i 2, art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 130, póz. 903), w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 2005 r. Nr 105, póz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 póz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku skarżącej M. S. z dnia [...] r, decyzją z dnia [...] r odmówił przyznania następujących świadczeń: 1/. zasiłku rodzinnego na dwie córki tj. A. S. i E. S., 2/. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, 3/. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez obie córki oraz 4/. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem dzieci do miejscowości, w której znajduje się szkoła.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Burmistrz wyjaśnił, że powodem takiego rozstrzygnięcia jest przekroczenie przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504,00 zł. Zgodnie z przedstawionymi przez skarżącą dokumentami, dochód rodziny skarżącej z 2006 roku w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł, a zatem nie została spełniona przesłanka określona w tym przepisie, uzasadniająca przyznanie wnioskowanych świadczeń.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej, gdyż jest wdową samotnie wychowującą dwie córki, a ponadto jest osobą chorą, pozostającą w leczeniu w kilku specjalistycznych poradniach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powtórzył argumentację Burmistrza Miasta [...] i stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł.W przypadku zaś, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodów w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust.3 ww. ustawy).
Jak ustalił organ l instancji, dochód w rodzinie skarżącej za rok 2006 wyniósł [...] zł, co dało miesięczny dochód rodziny w kwocie [...] zł. Wyliczony wyżej miesięczny dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę dał w rezultacie kwotę [...] zł miesięcznie, a zatem przekroczył on kwotę 504,00 zł, która stanowi kryterium dochodowe przewidziane przez przepis art. 5 ust.1 ww. ustawy.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, brak było podstaw do zastosowania art. 5 ust.3 tej ustawy (dotyczącego zwiększenia progu kryterium dochodowego o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego), a to z tej przyczyny, iż w poprzednim okresie zasiłkowym tj. 2006/2007 skarżącej - jak wynika z pisma przewodniego organu, skarżącej nie przysługiwały świadczenia rodzinne.
Wskazując na powyższe, organ odwoławczy przyznał, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej oraz ma problemy związane z utrzymaniem dwójki uczących się dzieci, jednak w oparciu o obowiązujące przepisy brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń, co nie wyklucza możliwości przyznania świadczeń w ramach pomocy społecznej.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca szczegółowo opisała swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną i wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej prośby.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Przepisy regulujące kwestie przyznania świadczeń rodzinnych nie przewidują możliwości wydania w tej sprawie decyzji uznaniowej, albowiem decyzja o przyznaniu tych świadczeń jest uzależniona od spełnienia przewidzianych w ustawie kryteriów, w szczególności zaś tzw. kryterium dochodowego i w sytuacji, w której wnioskodawca nie spełnia tych kryteriów, brak jest podstaw do przyznania świadczenia ze względu, tak jak to podnosi skarżąca, na trudną sytuację rodzinna, materialną lub zdrowotną.
Wojewódzki Sąd administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270).
Sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonej decyzji oceniając, czy decyzja nie narusza prawa obowiązującego w dacie jej wydania oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organami administracji publicznej.
Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi, że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony (wyrok WSA w Warszawie, z dnia 25.02.2004 r, syg.akt III S.A. 1456/02, Lex nr 113588).
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu skutkującym ich uchyleniem, jednak z innych powodów niż podniesiono w skardze.
W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji odmownej przez organy obu instancji, było stwierdzenie, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, określone w art.5 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Z kolei art.3 pkt.2 tej ustawy definiuje dochód rodziny jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. § 15 ust.1 i 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02.06.2005 r w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne określa, że w przypadku, gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się: o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, przy czym ustawodawca określił wzór, według którego oblicza się składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Jak z powyższego wynika, skoro rozstrzygająca w sprawie była przesłanka określająca kryterium dochodowe na członka rodziny, a przepisy szczegółowo określają sposób obliczenia dochodu, który przyjmuje się za podstawę do obliczenia tego kryterium, to w decyzjach organów opartych o to kryterium musi być szczegółowo wskazane, w jaki sposób organ ustalił dochód, w oparciu o jakie dokumenty, musi wskazać, czy dochód ten został pomniejszony o kwoty wynikające z ww. § 15 ust1 i 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej i w jaki sposób organ dokonał obliczenia kryterium dochodowego na członka rodziny. Sposób obliczenia kryterium dochodowego stanowi istotny i rozstrzygający element stanu faktycznego sprawy.
Tymczasem organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] r, poza wskazaniem tytułów aktów wykonawczych do ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez wskazania konkretnych przepisów, które organ zastosował w sprawie, ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie przedstawili, w jaki sposób został obliczony dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę. Ogólnikowe stwierdzenie, że " zgodnie z przedstawionymi przez Panią/a dokumentami" oraz brak wskazania konkretnych przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie narusza w art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów.
W aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w którym w części VI wniosku, wypełnionej przez podmiot realizujący świadczenie, wskazano, że skarżąca osiągnęła dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w 2006 r w wysokości [...] zł. W aktach administracyjnych znajdują się dwa zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o różnej treści, jedno z dnia [...] r, a drugie z dnia [...] r. Organy rozstrzygające w sprawie nie ustosunkowały się w uzasadnieniu wydanych decyzji do tych dokumentów i nie wskazały, w jaki sposób dokonały obliczenia kryterium dochodowego skarżącej.
Przy obliczeniu dochodu rodziny skarżącej uwzględniono dochody osiągnięte przez córkę skarżącej A., w wysokości [...], jednak w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się dowodu z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na tę okoliczność (informacja zawarta w piśmie przewodnim z dnia [...] r nie może " uzupełniać" treści decyzji, pismo takie nie podlega bowiem przedmiotem kontroli Sądu).
Błędów tych nie dostrzegł organ odwoławczy, który zobligowany był dokonać własnych ustaleń w zakresie obliczenia kryterium dochodowego rodziny skarżącej. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ odwoławczy oparł się na ustaleniach stanu faktycznego dokonanego przez Burmistrza Miasta [...], co znalazło odzwierciedlenie w stwierdzeniu " organ I instancji ustalił, iż dochód w rodzinie odwołującej za rok 2006 wyniósł [...],... ".
Brak w decyzjach organów przedstawienia sposobu obliczenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę powoduje, że rozstrzygnięcia takie uchylają się spod kontroli sądu.
Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył możliwości zastosowania art. 5 ust.3 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, a przynajmniej nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło tę kwestię, jednak odniosło się jedynie do informacji organu pierwszej instancji zawartej w piśmie przewodnim.
Wskazane uchybienia dotyczące ustalenia stanu faktycznego sprawy mogły mieć wpływ na wynik sprawy i obligowały Sąd do uchylenia rozstrzygnięć organów, bowiem sąd administracyjny nie jest instancją merytoryczną i nie mógł w rozpatrywanej sprawie rozpoznawać skargę in merito.
Z tych względów Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji.