Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 sierpnia 2014r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi M. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
We wniosku oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych dochodów. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/6 we własności domu. Podała, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku M. B. podniosła, iż obecnie jest osobą bezrobotną, posiada wykształcenie wyższe i poszukuje pracy. Nie może liczyć na pomoc rodziny, a jej sytuacja jest ciężka.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez: oświadczenie z jakiego źródła i w jakiej wysokości uzyskuje dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji, oświadczenie, czy korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak należało podać w jakiej formie i z jaką częstotliwością i przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy, przesłanie wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, odpisu zeznania podatkowego za 2013 rok, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp.
Wezwanie zostało odebrane w dniu 26 września 2014r. i wobec jego niewykonania - termin upływał z dniem 3 października 2014 r., referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 września 2014r. oddalił wniosek.
Skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, w którym podniosła, że czas jej wyznaczony przez referendarza był zbyt krótki, aby zwrócić się do opieki społecznej o odpowiednie zaświadczenia i je uzyskać.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całościowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.
Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżąca nie wykazała ani, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia pełnych kosztów postępowania, ani też że zasługuje na zwolnienie w zakresie częściowym.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania czy leczenia spoczywa również na wnioskodawcy, gdyż nie jest rzeczą Sądu domyślać się takich okoliczności.
W ocenie Sądu, aby dokonać oceny możliwości płatniczych strony Sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami o jakich przedłożenie wezwano M. B. w piśmie z dnia 22 września 2014r. (odebrane w dniu 26 września 2014r.). Wątpliwości dotyczyły przede wszystkim kwestii źródeł utrzymania skarżącej, przy wykazaniu przez nią, że od dnia 2 września 2014r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów, ani oszczędności. Jest rzeczą oczywistą, że skarżąca musi mieć jakiekolwiek wsparcie umożliwiające co najmniej zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie) w postaci chociażby pomocy rodziny, zgromadzonych wcześniej oszczędności, pomocy z opieki społecznej, darowizny, dochodu ze sprzedaży majątku ruchomego czy też nieruchomego. Od otrzymania tego wezwania upłynęło więc już miesiąc i ponad 2 tygodnie. W tym okresie wnioskodawca miał więc możliwość zgromadzenia żądanej dokumentacji i złożenia oświadczenia co do zawartych w wezwaniu pytań referendarza sądowego.
Uchylanie się od złożenia takich oświadczeń i przedłożenia dokumentacji oraz zasłanianie się trudnościami biurokratycznymi w instytucjach opieki społecznej, musi prowadzić w powyższej sytuacji Sąd do oceny, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.