Uzasadnienie
W dniu 25 października 2010r. skarżący A.G. złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 7 września 2010r. wydaną w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody rodziny, aktualne bezrobocie, duże koszty utrzymania, zły stan zdrowia i koszty związane z leczeniem. Dodaje, iż od przyjazdu z [....] w 2008 roku nie może znaleźć pracy ponieważ jest chory i ma już 61 lat. Córka nie pracuje i kończy studia zaoczne. Rodzina utrzymuje się z emerytury małżonki skarżącego oraz pomocy rodziny.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest emerytura małżonki strony w kwocie 628,01 zł oraz dodatek mieszkaniowy przyznany decyzją Prezydenta Miasta T. w kwocie 289,88 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy i nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący ponosi koszty czynszu za mieszkanie w wys. 157 zł, gazu – 61 zł oraz energii elektrycznej – 100 zł, a także telefonu – 91,14 zł. Sam skarżący jest obecnie bezrobotny bez prawa do zasiłku, na dowód czego przedkłada stosowne dokumenty. Z dołączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż wg. stanu na dzień 20 października 2010r. na koncie skarżącego zgromadzone były środki finansowe w wysokości [....] zł.
Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on mieszkanie o pow. 38,53 m2. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności za wyjątkiem wspomnianych 725 zł.
Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu.
Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie rodzina skarżącego osiąga miesięczny dochód w wysokości 917 zł. Skarżący jest osobą chorą, co wiąże się z kosztami zakupu leków i specjalistycznego, stałego leczenia.
Skarżący ponosi również zwyczajowe i oświadczone koszty utrzymania mieszkania, sam nie ma możliwości dodatkowego zarobku, jest aktualnie osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie posiada również oszczędności. W takiej sytuacji wnioskodawca nie byłby w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy, skarżący poniósł już koszty sądowe w formie wpisu należnego od złożonej przez niego skargi w wysokości 304 zł.
Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).