Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 10 lipca 2015 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżący T. R. złożył wniosek, na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K. R.. Ich miesięczny dochód netto wynosi 2.620,58 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.286,16 zł i emerytura jego żony w wysokości 1.334,42 zł. Wnioskodawca zamieszkuje, na podstawie umowy najmu, w lokalu komunalnym o powierzchni ok. 70m². Jest on właścicielem samochodu marki [...] z 2000 roku, którego wartość nie przekracza 5.000 zł. K. R. nie posiada żadnego majątku osobistego.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy T. R. podniósł, iż do 31 marca 2016 roku pozostaje w zatrudnieniu jako pracownik ochrony za wynagrodzeniem brutto 1.750 zł miesięcznie. Żona jest emerytką. Skarżący leczy się na nadciśnienie, chorobę stawów i kręgosłupa, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Wymaga stałego leczenia i rehabilitacji. Na leki wydaje ok. 200 zł miesięcznie, a jego żona ok. 100 zł. Lokal, w którym małżonkowie zamieszkują nie posiada ogrzewania centralnego, wymaga wysokich nakładów na ogrzewanie gazem i węglem. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: energia elektryczna 123,47 zł, gaz 252,83 zł, czynsz za mieszkanie 260,19 zł, media 130 zł, dojazd do pracy 150 zł miesięcznie. Ze względu na wadę wzroku skarżący musi nosić okulary, co również wiąże się z nakładami pieniężnymi.
Do wniosku załączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenie lekarskie z dnia 27 października 2015 roku o stanie zdrowia skarżącego, potwierdzenie wypłaty świadczenia emerytalnego K. R. za październik 2015 roku, zaświadczenie o zatrudnieniu strony z dnia 31 października 2015 roku, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 marca 2012 roku, dokument dostawy wyrobów węglowych z dnia 3 września 2015 roku wraz z paragonem potwierdzającym dokonanie płatności w kwocie 882 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części.
Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł we własnym zakresie. Źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.286,16 zł. Dochód pozostającej wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki wynosi 1.334,42 zł. Łączne dochody małżonków wynoszą zatem 2.620,58 zł. Wysokość ponoszonych w miesiącu wydatków została przez wnioskodawcę określona na 1.216,49 zł (300 zł leki, 123,47 zł energia elektryczna, 252,83 zł gaz, 260,19 zł czynsz, 130 zł media, 150 zł dojazd do pracy). Do dyspozycji strony pozostaje zatem kwota 1.404,09 zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poniósł jednak znaczny - w stosunku do jego dochodów - wydatek na zakup węgla (882 zł). T. R. nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Jedyny przedmiot wartościowy to 15-letni samochód osobowy o niskiej wartości.
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że aktualnie skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zasadnym jest zatem zwolnienie strony od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi – jedynego na obecnym etapie postępowania składnika kosztów sądowych.
Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę, choć nie są wysokie, stanowią jednak stałe źródło dochodu rodziny. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, w ocenie orzekającego, udzielenie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi stanowi w niniejszej sprawie wystarczającą pomoc państwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.