Uzasadnienie
W dniu 19 stycznia 2010r. I.K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2009r. wydaną w przedmiocie odmowy zwrotu działki.
Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż samotnie prowadzi gospodarstwo, jest osobą starszą, ponoszącą wiele wydatków związanych z codzienną egzystencją oraz leczeniem licznych schorzeń.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym.
Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie o pow. 46 m2. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Nie ma samochodu. Podaje natomiast, iż posiada oszczędności w wysokości około [...] zł.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada stały, pewny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, ma majątek w postaci mieszkania. Wnioskodawczyni ma jednak, przede wszystkim, znaczne oszczędności – bo jak deklaruje kształtują się one na poziomie około [...] zł. Oszczędności te zatem w oczywisty sposób przekraczają wysokość należnych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów, a także kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni nie wykazuje też nadzwyczajnych kosztów obciążających ewentualnie budżet domowy jak np. spłata kredytu. Skarżąca nie ma też żadnych innych osób, nie otrzymujących własnego dochodu, na utrzymaniu.
Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Wnioskodawca posiada dochód z emerytury, mieszkanie oraz oszczędności w wysokości [...] zł. Osoba, która posiada tak znaczne oszczędności, nie może być uznana za znajdującą się na skraju ubóstwa, a co za tym idzie, kwalifikującą się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – jak wnioskuje.
Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).