Uzasadnienie
P.G., ur. [...]., wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie jej uprawnienia do świadczenia* pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej na podstawie przepisów ustawy z 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszą i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 97, poz. 395 z późn. zm.).
Na formularzu wniosku o przyznanie uprawnienia wnioskodawczyni podała, że jest narodowości ukraińskiej i że nie była obywatelem polskim w dniu 1.09.1939 r., a obywatelstwo polskie nabyła w sierpniu 1946 r. Jako miejsce zamieszkania w dniu 1.09.1939 r., skarżąca podała miejscowość Równia, pow. Kałuż, woj. Stanisławów. Represja polegała, zdaniem strony, na deportacji do miejscowości Auchersheim w Niemczech, gdzie pracowała w gospodarstwie rolnym od [...].1942 r. do [...]1945 r.
Decyzją z dnia [...].2000 r., nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. l ust. l i art. 4 ust. l i 2 ustawy powołanej wyżej ustawy o świadczeniu pieniężnym..., odmówił stronie uprawnienia do przyznania jej przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu organ podał, że strona nie spełnia jednej z ustawowych przesłanek do otrzymania uprawniania do świadczenia, a mianowicie nie była obywatelką polską w dniu 1.09.1939 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P.G. podała, że jej rodzice pochodzili z polskich rodzin i o polskich tradycjach. Gdy tereny dawnej Polski zostały zajęte przez Rosjan mieszkała "pod zaborem rosyjskim" przez okres jednego roku w czasie II wojny światowej. Jako Polka została zabrana na przymusowe roboty.
W dniu [...].2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...] w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § l pkt l k.p.a. i art. l pkt l i art. 4 ust. l, 2, 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym.... W uzasadnieniu organ powtórzył motywy poprzedniej decyzji, a zwłaszcza przytoczył okoliczność, że strona nie posiadała obywatelstwa polskiego w czasie podlegania represjom.
W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego P.G. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego i stwierdziła, że jest obywatelką polską.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że skarżąca została wywieziona do Niemiec z miejscowości Równia, pow. Kałuż (terytorium byłego ZSRR), a więc z obszaru nienależącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed l września 1939 r.. Ponadto nie posiadała w trakcie podlegania represjom obywatelstwa polskiego. Nie spełnia więc warunków określonych przez ustawodawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 97 § l ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do § l rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.
Stosownie do art. l ust. l ustawy o świadczeniu pieniężnym..., świadczenie to przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z form represji, w świetle ustawy, jest, według art. 2 pkt 2) ustawy, deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia l września 1939 r. m.in. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca nie posiadała w czasie podlegania represjom obywatelstwa polskiego, natomiast w odpowiedzi na skargę organ dodatkowo wyraził pogląd, że skarżąca została deportowana z obszaru nienależącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r.
Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził w wymaganym zakresie postępowania wyjaśniającego i nie ustalił wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności sprawy. Organ naruszył tym samym normy art. 7, 77 § l i 107 § 3 k.p.a. Organ powinien zadbać o uwzględnienie słusznego interesu strony.
Z pktu 18 kwestionariusza osoby ubiegającej się o świadczenie pieniężne (k. [...] akt postępowania administracyjnego, na odwrocie) wynika, że skarżąca mieszkała w dniu 1.09.1939 r. w miejscowości Równia, pow. Kałuż, woj. Stanisławów. Można przypuszczać, ze prawidłowa nazwa miasta powiatowego powinna brzmieć: Kałusz. Takie miasto, w woj. stanisławowskim, znajdowało się w granicach Polski w dniu 1.09.1939 r. Terytorium to zostało zajęte przez Armię Czerwoną 17.09.1939 r. i włączone do ZSRR na podstawie paktu Ribbentrop-Mołotow. Organ powinien zatem zbadać, czy w przypadku skarżącej spełniona została przesłanka wywiezienia na roboty do Niemiec z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia l września 1939 r. Organ powinien również ustalić, czy rzeczywiście nie występuje w niniejszej sprawie przesłanka legitymowania się przez skarżącą polskim obywatelstwem w czasie podlegania represjom.
Jeżeli skarżąca mieszkała do czasu wybuchu II wojny światowej na terytorium Rzeczypospolitej, na co wskazuje podanie Stanisławowa jako miasta wojewódzkiego, wiele wskazuje na to, że była obywatelką polską, mimo legitymowania się narodowością ukraińską. Ewentualne nadanie jej obywatelstwa radzieckiego po zajęciu woj. stanisławowskiego przez ZSRR nie powinno być traktowane jako utrata obywatelstwa polskiego.
Brak dokładnego wyjaśnienia przez organ kwestii wystąpienia przesłanek do otrzymania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przez skarżącą stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270).