Uzasadnienie
sygn. akt II SA/Kr 1229/07 Kraków, dnia 26 maja 2008 roku
W niniejszej sprawie, wszczętej na skutek skargi W. W. na decyzję Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak [...], skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych, powołując się na trudne warunki mieszkaniowe i materialne. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem K. W., synową M. W. oraz córką M. B. Wskazał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 6,57 ha, dom o wielkości 80 m2, nie posiada natomiast zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Zgodnie z oświadczeniem, z całej rodziny jedynie W. W. osiąga dochód roczny w wysokości 18.000 zł. Skarżący podał także, iż koszty utrzymania rodziny wynoszą 4.000 zł, podatków i ubezpieczeń- 3.000 zł, energii i paliw- 5.000 zł, koszty produkcji rolnej- 5.000 zł. Przedstawił również dokumenty, z których wynika, że syn- K. W. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, córka M. B., prowadząca działalność gospodarczą, nie zadeklarowała dochodu do opodatkowania, a dochód synowej M. W. w roku 2006 wyniósł 2,698.58 zł.
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił skarżącego w 1/2 części od wpisu sądowego, oddalając w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia sprzeciw wniósł uczestnik postępowania-M. R., zarzucając, iż skarżący nieprawdziwie wskazał, że jego zamężna córka prowadzi gospodarstwo domowe razem z nim. Podał również, że z W. W. zamieszkuje jego matka, a sam skarżący posiada dwa samochody i dwa ciągniki.
Na wezwanie Sądu, skarżący wskazał, że jego matka- H. W. zamieszkuje razem z nim i osiąga dochód w postaci renty w wysokości 643 zł. Ma obecnie 75 lat, jest schorowana i wymaga stałej opieki. Córka, M. B. zamieszkuje z mężem w innej miejscowości i tam prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Przedłożył również zaświadczenie Starostwa Powiatowego w P., zgodnie z którym na skarżącego zarejestrowane są dwa samochody-Volkswagen [...], rok produkcji 1991 i Renault [...], rok produkcji 1993 a także dwa ciągniki- Ursus [...], rok produkcji 1984 i Ursus [...], rok produkcji 1974.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.)- od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.)
Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym-gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/OI 588/06, Lex Omega nr 191863).
Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego uzasadnia jedynie częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z całą pewnością W. W. jest w stanie ponieść konieczne obecnie koszty, w postaci 1/2 wpisu sądowego, nie narażając przy tym ani siebie, ani swojej rodziny na uszczerbek koniecznego utrzymania. Co prawda skarżący w pierwotnie złożonym oświadczeniu przedstawił odmienne od późniejszych informacje o swoim stanie majątkowym oraz osobach, prowadzących razem z nim gospodarstwo domowe, jednakże zmiana ta nie wpływa znacząco na ocenę jego możliwości poniesienia kosztów sądowych. W szczególności należy wskazać, iż posiadane przez niego pojazdy mechaniczne z uwagi na lata ich produkcji nie mają znacznej wartości, a nadto większość z nich niezbędna jest do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.