Uzasadnienie
W dniu 10 października 2016r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję ZBK w K. z dnia 12 września 2016r. wydaną w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej.
Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na niskie dochody, a co się z tym wiąże niemożność poniesienia należnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania skarżącej. Wskazuje, iż jest osobą w podeszłym wieku, samotną. Dodaje, iż ma niską świadomość prawną stąd prosi o ustanowienie dla niej również profesjonalnego pełnomocnika.
Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem jej utrzymania są dochody uzyskiwane przez skarżącą z tytułu emerytury w wysokości 1208,34 zł.
Jako zobowiązania podaje koszty czynszu za mieszkanie, mediów, leków, masaży – łącznie w wysokości około 320 zł.
Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości. Jest lokatorem mieszkania komunalnego. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. Wskazuje natomiast na fakt posiadania oszczędności w banku PKO w kwocie 3800 Euro.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w formie wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego wpisu sądowego należnego od złożonej skargi w pełnej wysokości i ew. innych kosztów sądowych. Strona utrzymuje się z niskiej emerytury. Poniesienie zatem kosztów jednorazowego wpisu sądowego w pełnej wysokości mogłoby zaważyć na aktualnej sytuacji bytowej skarżącej, dlatego uznano, iż zwolnienie z konieczności jego uiszczenia oraz konieczności poniesienia innych ew. wymaganych kosztów jest zasadne, aby umożliwić skarżącej przeprowadzenie sprawy sądowej, a w konsekwencji zapewnić jej realizację konstytucyjnego prawa do sądu.
Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Wnioskodawczyni – jak wskazano - posiada dochód z emerytury oraz oszczędności w wysokości 3800 euro. Skarżąca nie wykazuje ponadto nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy jak np. spłata kredytu, nie ma też innych osób na utrzymaniu, które nie posiadałyby własnego dochodu.
W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art.57a. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Orzekający zaś oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).