Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej - Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku tym Zarząd określił się jako organizacja pozarządowa zrzeszająca osoby represjonowane przez III Rzeszę, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Wysokość kapitału zakładowego została określona na kwotę 92.632 zł. W rubryce "zysk lub strata za ostatni rok obrotowy według bilansu" wnioskodawca wpisał kwotę 39.785,56 zł, a stan rachunku bankowego określił na sumę 34.631,70 zł. Podkreślono, że organizacja nie posiada majątku trwałego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje dotacji, utrzymuje się natomiast za składek członkowskich, które ze względu na wiek członków systematycznie maleją.
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił powyższy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Od postanowienia tego sprzeciw wniósł Zarząd Wojewódzki Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę podnosząc, że w niniejszej sprawie wspiera sprawę swojego członka. Powołując się na statut Zarząd stwierdził, iż podlega Zarządowi Głównemu w W., a tym samym nie posiada osobowości prawnej i ma ograniczoną samodzielność finansową. Ponownie podkreślono, że organizacja utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, które z roku na rok maleją, a w roku ubiegłym bilans strat przewyższył bilans przychodów. Zarząd podniósł też, że nie jest zasadnym wydawanie środków wnoszonych przez kilkunastu członków nie mających w danym sporze interesu prawnego, w celu załatwienia sprawy innego członka stowarzyszenia. Podkreślono również, iż w związku z uczestnictwem w sprawie stowarzyszenie nie pobiera żadnych profitów.
Rozpatrywany wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na mocy art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Sytuacja taka w sprawie nie zachodzi.
W aktach sprawy nie ma statutu, na który powołuje się Zarząd w sprzeciwie, w związku z czym Sąd nie może ustosunkować się do twierdzenia skarżącego odnośnie jego ograniczonej samodzielności finansowej.
Art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jako przesłankę zwolnienia od kosztów sądowych wskazuje brak dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie częściowego prawa pomocy istotne jest więc porównanie środków, jakimi dysponuje wnioskodawca oraz przewidywanych kosztów sądowych w danej sprawie. Na zwolnienie od kosztów nie mają wpływu źródła finansowania działalności osoby prawnej.
Ujawniona we wniosku wysokość kapitału zakładowego i środków zgromadzonych na rachunku bankowym wnioskodawcy wielokrotnie przewyższa koszty sądowe, które mogą wystąpić w niniejszej sprawie i dlatego jego wniosek nie mógł być uwzględniony.
Brak dochodów z innych - poza składkami członkowskimi - źródeł (działalność gospodarcza, dotacje) nie może prowadzić do przyznania prawa pomocy, skoro dochód ze składek pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Nie można również podzielić argumentacji Zarządu, że niecelowe jest wykorzystanie środków innych członków stowarzyszenia w celu poparcia sprawy jednego członka. Zgodnie z ustawą Prawo o stowarzyszeniach z dnia 7 kwietnia 1989 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 855) wnoszenie składek członkowskich jest podstawowym obowiązkiem członka stowarzyszenia i jest to główny sposób finansowania działalności statutowej stowarzyszeń. Udział w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie, w której Stowarzyszenie broni interesu jednego ze swych członków, mieści się w zakresie statutowej działalności wnioskodawcy, a zatem powinno być finansowane ze składek członkowskich. Przyjęcie stanowiska prezentowanego w sprzeciwie prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania finansowego jednostek organizacyjnych działających w formie stowarzyszenia.
Wobec powyższego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę podlegał oddaleniu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zmianami).