Uzasadnienie
W dniu 20 września 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismami z dnia 24 października i 14 listopada 2011 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] maja 2011 r.
We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Ich miesięczny dochód wynosi 1.700 zł i składa się na niego dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz wynagrodzenie za pracę żony skarżącego.
W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 168 m2, nieruchomość rolna i samochód osobowy marki VW Golf o wartości 20.000 zł.
Na uzasadnienie wniosku skarżący wyjaśnił, iż nie stać go na uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł. W chwili obecnej ma on na utrzymaniu trzy osoby i poniesienie kosztów sądowych nie pozwoliłby na normalną egzystencję.
W piśmie z dnia 24 października 2011 r. uzupełniającym wniosek skarżący wyjaśnił, iż żona nie posiada konta bankowego, na początku lipca 2011 r. otrzymał od siostry L.N. darowiznę w wysokości [...] zł. Jeśli chodzi o dokonywane opłaty to za kanalizację płaci on ryczałt w wysokości 150 zł kwartalnie. Na jedzenie średnio na dzień wydaje 30 zł, a to dlatego, iż korzysta z wyprodukowanych przez siebie warzyw. Nie korzysta z dopłat unijnych, nie pobiera też żadnych zasiłków.
Do pisma skarżący dołączył następujące dokumenty: fakturę za energię elektryczną na kwotę 248.66 za miesiąc październik 2011 r., kserokopię faktury za telefon ([...]) na kwotę 79,65 zł, fakturę za usługi telekomunikacyjne i internetowe ([...]) na kwotę 106,42 zł, wydruk operacji z konta bankowego, potwierdzenia zapłat za ubezpieczenie społeczne KRUS na kwotę 345 zł (73 zł miesięcznie).
Do kolejnego pisma z dnia 14 listopada 2011 r. uzupełniającego wniosek skarżący dołączył dodatkowe dokumenty tj. zaświadczenie o wysokości miesięcznego wynagrodzenia żony skarżącego, uwierzytelnione kopie zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych do US, umowę darowizny oraz wyciągi z konta bankowego skarżącego za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2011 r.
Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłaty za wodę, ścieki i energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne wynoszą średnio 465,32 zł miesięcznie,
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
W przedmiotowej sprawie zarówno skarżący jak i jego żona posiadają stałe miesięczne dochody. Analizując przedstawione przez skarżącego zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącego i jego rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne (telefon, internet, telewizja cyfrowa, wydatki związane z zakupem paliwa), mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych.
Nadto analiza przepływu środków finansowych na koncie skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wskazała, iż nie jest on osobą, która nie jest w stanie zapewnić sobie minimum socjalnego. Wśród dokonanych operacji znajdują się takie, które nie sposób uznać za konieczne- zakupy na allegro czy [...] Gabinecie Numizmatycznym. Ponadto jak wynika z przedstawionego zestawienia saldo końcowe w miesiącu wrześniu zamyka się kwota 4.036,07 zł. Widać więc, że tak naprawdę wysokość miesięcznych obciążeń pozwala na zaoszczędzenie sporej kwoty pieniężnej.
Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów udziału związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników.
W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 257 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).