Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, W. C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie.
Wniosek ten nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny za pismem z dnia [...] stycznia 2008 roku przesłał skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W dniu [...] lutego 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek W. C. na urzędowym formularzu "PPF". Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S. C. Ich miesięczny dochód netto wynosi 1.604 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 750 zł oraz świadczenie emerytalne jej męża w wysokości 854 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 50 m- odziedziczony po rodzicach oraz nieruchomość rolna o areale 2,49 ha, oddana w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku. Skarżąca nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy W. C. podniosła, iż jest osobą starszą (liczy 71 lat), od 5 lat niepełnosprawną ruchowo, cierpiąca na wiele schorzeń (zawał móżdżku, arytmia serca, migotanie przedsionków, osteoporoza, tarczyca). Mąż skarżącej liczący 75 lat jest inwalidą, od 15 lat nie porusza się o własnych siłach, cierpi na niewydolność krążenia. Oboje wymagają stałej opieki osób drugich, zaś pomoc muszą opłacać. Utrzymują się jedynie z niewielkich emerytur, nie posiadają żadnych oszczędności. W. C. podniosła, iż posiada zadłużenie w Banku [...], który udzielił jej pożyczki na ogrzewanie domu olejem opałowym. Koszt ogrzewania olejowego jest bardzo wysoki, jednakże tradycyjne metody ogrzewania domu wiązałyby się z dodatkowymi inwestycjami, a dodatkowo z koniecznością korzystania z pomocy innych osób. Ze względu na stan zdrowia skarżącej oraz jej męża znaczna część dochodów przeznaczana jest na zakup lekarstw, stosowne leczenie i rehabilitację.
Skarżąca dodała, iż w obecnej chwili nie stać jej na wykup wszystkich niezbędnych leków. Do wniosku W. C. załączyła kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia [...] stycznia 2008 roku potwierdzających, iż zarówno skarżąca, jak i jej mąż są osobami przewlekle chorymi, wymagającymi opieki osób drugich.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Zarówno skarżąca, jak i jej mąż otrzymują wprawdzie stałe miesięczne dochody w postaci świadczeń emerytalnych, jednakże ponoszone miesięcznie wydatki są bardzo wysokie w stosunku do wysokości tych dochodów. Skarżąca jest osobą starszą, schorowaną, wymagającą opieki osób drugich. Ponosi znaczne wydatki na zakup lekarstw, konieczne leczenie i rehabilitację. Opłaca także pomoc innych osób, gdyż ze względu na stan zdrowia nie jest sama w stanie funkcjonować. Duża cześć dochodów przeznaczana jest na utrzymanie domu i jego ogrzanie (ogrzewanie olejowe).
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie posiada możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i męża.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).