Uzasadnienie
P. K. (dalej zwany wnioskodawcą bądź skarżącym) wystąpił w dniu 1 czerwca 2022 r. z wnioskiem do Prezesa Sądu Okręgowego w Kielcach o udostępnienie informacji publicznej:
- 1) czy w okresie ostatnich 5 lat (lata 2017-2021) w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Kielcach (Wydział I Cywilny, Wydział II Cywilny Odwoławczy, Wydział III Karny, IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, VII Wydział Gospodarczy oraz IX Wydział Karny Odwoławczy) do akt sprawy dołączano materiał dowodowy w postaci dowodów uzyskanych przez podmioty wykonujące działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o usługach detektywistycznych (agencje detektywistyczne)?
- 2) czy w okresie ostatnich 5 lat (lata 2017-2021) w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Kielcach (Wydział I Cywilny, Wydział II Cywilny Odwoławczy, Wydział III Karny, IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, VII Wydział Gospodarczy oraz IX Wydział Karny Odwoławczy) powoływano w charakterze świadków osoby posiadające licencję detektywa, o której mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o usługach detektywistycznych?
Wnioskujący, w przypadku odpowiedzi twierdzącej na któregokolwiek z powyższych pytań, wniósł o udzielenie informacji, jaka była sygnatura sprawy, jaki był przedmiot sprawy, wartość przedmiotu sporu, przez którą ze stron został ten dowód wskazany lub świadek powołany, oraz jaki był końcowy wynik tego postępowania.
Domagał się również udostepnienia zanonimizowanych wyroków sądów obu instancji wydanych w przedmiotowych sprawach wraz z uzasadnieniami.
3) czy w okresie ostatnich 5 lat (lata 2017-2021) w jakichkolwiek postępowaniach prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Kielcach (Wydział I Cywilny, Wydział II Cywilny Odwoławczy, Wydział III Karny, IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, VII Wydział Gospodarczy, oraz IX Wydział Karny Odwoławczy), został ujawniony na podstawie pełnomocnictwa adwokat M. K. prowadzący Kancelarię Adwokacką, ul. [...], [...] (numer wpisu: [...]).
W przypadku odpowiedzi twierdzącej skarżący wniósł o udzielenie informacji, jaka była sygnatura sprawy, jaki był przedmiot sprawy, wartość przedmiotu sporu, a także jaki był końcowy wynik postępowania oraz czy do akt sprawy dołączono materiał dowodowy w postaci dowodów uzyskanych przez podmioty wykonujące działalność gospodarczą w zakresie usług detektywistycznych, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o usługach detektywistycznych (agencje detektywistyczne) lub czy w postępowaniu powoływano w charakterze świadków osoby posiadające licencję detektywa, o której mowa w art. 4 ust. l i 2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o usługach detektywistycznych.
Domagał się również udostępnienia zanonimizowanych dokumentów pełnomocnictwa oraz zanonimizowanych wyroków sądów obu instancji wydanych w przedmiotowych sprawach wraz z uzasadnieniami.
Prezes Sądu Okręgowego w Kielcach decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. nr Adm-0144-110/22, działając na podstawie art. 104, art. 107 K.p.a. oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 w z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, po rozpatrzeniu wniosku P. K. o udzielenie informacji publicznej – odmówił uwzględnienia wniosku w zakresie następujących punktów:
- - 1, 2 i 3 dotyczących I Wydziału Cywilnego i IV Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych Sądu Okręgowego w Kielcach,
- - 3 dotyczącego II Wydziału Cywilnego Odwoławczego i IX Karnego Odwoławczego Sądu
- - 1 i 2 dotyczącego III Wydziału Karnego, V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ora VII Wydziału Gospodarczego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. poinformował wnioskodawcę, że część żądanych przez niego informacji w zakresie punktów 1-3 wniosku ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ Sąd nie jest w posiadaniu gotowych zestawień w zakresie objętym wnioskiem, a uzyskanie żądanych danych wiązałoby się z koniecznością dokonania kwerendy wszystkich spraw zarejestrowanych w Sądzie w latach 2017 - 2021. Tym samym pismem udzielono wnioskodawcy części informacji, o których udostępnienie wnosił oraz poinformowano, że część żądanych przez niego informacji w zakresie pkt 3 wniosku zostanie mu udostępniona w terminie do dnia 22 lipca 2022 r. z uwagi na liczne obowiązki służbowe pracowników Sądu.
Pismem z dnia 19 lipca 2022 r. udostępniono wnioskodawcy informację, dotyczącą części żądanych przez niego danych w zakresie pkt 3 wniosku, w tym kserokopie zanonimizowanych orzeczeń, orzeczeń z uzasadnieniami oraz pełnomocnictw.
Uzasadniając wydaną decyzję organ I instancji wskazał, że uzyskanie przedmiotowych informacji wiązałoby się z bardzo dużym nakładem pracy Sądu Okręgowego w Kielcach, a w konsekwencji udzielenie informacji w tym zakresie wymagałoby dokonania między innymi kwerendy wszystkich spraw zarejestrowanych w Sądzie w latach 2017 - 2021, co zajęłoby od kilku tygodni do kilku miesięcy i spowodowałoby zakłócenie pracy Sądu. Dlatego powyższe dane zostały zakwalifikowane przez organ jako informacja przetworzona. Organ I instancji podniósł, że przetworzenie informacji może polegać na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy, a zatem również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona.
Wobec powyższego pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wskazania w terminie 14 dni szczególnego interesu publicznego, wymaganego dla uzyskania informacji przetworzonej.
W odpowiedzi pismem z dnia 15 lipca 2022 r. wnioskodawca wskazał, że informacje te pozostają w zakresie jego zainteresowań naukowych i zawodowych w związku z przygotowaniem pracy magisterskiej.
Organ I instancji stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej powoływana jako u.d.i.p.), prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji publicznej przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, którego wnioskodawca nie wykazał. Z tych względów żądanie w zakresie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej nie mogło zostać uwzględnione.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. K., zarzucając podmiotowi zobowiązanemu naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 u.d.i.p.
W uzasadnieniu wskazał, że uzyskanie żądanej informacji, stanowiącej informację przetworzoną pozostaje szczególnie uzasadnione dla interesu publicznego, czego skutkiem winno być uwzględnienie wniosku w całości. Wyjaśnił, że jest studentem studiów prawniczych i przygotowuje pracę magisterską pt. "Usługi detektywistyczne w postępowaniu cywilnym i karnym". Wskazał, że praca magisterska zostanie udostępniona społeczności uniwersyteckiej i opinii publicznej w celu umożliwienia krytycznego przedyskutowania zastosowanych metod badawczych i osiągniętych wyników. Zagadnienie usług detektywistycznych winno zostać poddane gruntownej analizie odnośnie funkcjonowania aktualnych rozwiązań legislacyjnych w praktyce, co umożliwiłoby dokonanie stosownych, pożądanych społecznie zmian legislacyjnych w ramach ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych. Wnioskodawca podniósł także, że przygotowywanie pracy magisterskiej z zakresu nauk prawnych ma na celu, "oprócz uzyskania tytułu naukowego, przede wszystkim rozwój danej dziedziny nauki i posunięcie jej do przodu", że praca magisterska "może mieć wpływ na usprawnienie działania organów administracji publicznej oraz zapewnienie ochrony interesu jednostki, jak to ma miejsce w niniejszym przypadku". P. K. uzasadniając odwołanie powołał się także na przepisy ustawy o finansowaniu nauki oraz preambułę ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie decyzją z dnia 20 września 2022 r. nr ADm-025-28/22 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podzielił stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w Kielcach, że przygotowanie informacji według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę wymagałoby od pracowników wszystkich wydziałów Sądu dokonania między innymi kwerendy wszystkich spraw zarejestrowanych w sądzie w latach 2017 - 2021, co zajęłoby od kilku tygodni do kilu miesięcy i spowodowało dezorganizację pracy Sądu. Przygotowanie wnioskowanej informacji byłoby nad wyraz pracochłonne. Ponadto wnioskodawca nie sprostał obowiązkowi wynikającemu z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Istota oraz charakter żądanych informacji wskazują na to, że zrealizowanie wniosku nie będzie skutkowało uzyskaniem przez stronę realnego wpływu na rozwój nauki w tym zakresie. W konsekwencji należało uznać, ze odmowa udostępnienia informacji w tym zakresie była uzasadniona.
Organ II instancji podkreślił, że w przypadku udostępniania informacji przetworzonej nie wystarcza, aby jej uzyskanie było istotne dla interesu publicznego, ale musi mieć ono charakter kwalifikowany, tj. cechę szczególnej istotności. Tymczasem okoliczności wskazane przez wnioskodawcę i wyniki samodzielnego zbadania przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego informacji, o której udostępnienie wnosił, nie uzasadniają przyjęcia stanowiska, że wnioskowane informacje mają szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego.
Na powyższą decyzje skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł P. K. zarzucając naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 73 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej poprzez odmowę udostępnienia żądanej informacji, stanowiącej informację przetworzoną w myśl przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, w sytuacji, w której skarżący wykazał, iż uzyskanie przez niego przedmiotowej informacji pozostaje szczególnie uzasadnione dla interesu publicznego;
- 2) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia naruszającego zasadę zaufania do działań podejmowanych przez organy władzy publicznej, a także zasadę przekonywania, czego przejawem jest powstanie po stronie skarżącego, uzasadnionych wątpliwości co do legalności wydanego i zaskarżonego rozstrzygnięcia w związku z pominięciem, bądź zdawkowym odwołaniem się do argumentacji zawartej we wniesionym w niniejszej sprawie odwołaniu;
- 3) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 180 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;
W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub części albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Niniejsza sprawa dotyczy kontroli decyzji administracyjnej wydanej przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie, utrzymującej w mocy decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej o charakterze przetworzonym ze względu na brak szczególnego znaczenia dla interesu publicznego.
Zakres i charakter prawa do informacji publicznej określają art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.
Jednocześnie Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 stanowi, że ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w Konstytucji, a nie wyłącznie z samymi podmiotami, w oderwaniu od wykonywanej przez nie działalności. Stosownie do treści art. 61 ust. 1 Konstytucji RP "prawo do uzyskiwania informacji" to prawo do informacji o "działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne". Oznacza to, że jest to prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz o działalności osób pełniących funkcje publiczne. Prawo do informacji publicznej to zatem prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, co oznacza, że informacja dotycząca tych podmiotów, lecz wykraczająca poza granice ich działalności, nie jest informacją publiczną. Dla określenia wyznaczonego konstytucyjnie zakresu prawa do informacji istotne jest zatem ustalenie rozumienia pojęcia "działalności" organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
"Działalność" oznacza ogół działań, czynności, starań podejmowanych w określonym celu, zakresie (por. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Tom 1, Warszawa 1999, s. 216). Jest to zatem aktywność ukierunkowana na wypełnienie określonego zadania i zrealizowanie określonego celu, a nie jakakolwiek aktywność. Odniesienie użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP pojęcia "działalności" do działalności takich podmiotów jak: organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego oraz inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, upoważnia do stwierdzenia, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2023 r., sygn. III OSK 2126/21, publikowane w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOIS).
Ustawodawca pojęcie "informacji publicznej" określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j. - dalej określaną jako u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie.
Stosownie zaś do art.6 ust.1 i 2 u.d.i.p. w szczególności udostępnieniu podlega informacja publiczna o:
- 1) polityce wewnętrznej i zagranicznej;
- 2) organach władzy publicznej, organach samorządów gospodarczych i zawodowych, podmiotach reprezentujących Skarb Państwa, państwowe osoby prawne, osoby prawne samorządu terytorialnego, państwowe osoby prawne, osoby prawne samorządu terytorialnego, inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym;
- 3) zasadach funkcjonowania w/w podmiotów;
- 4) danych publicznych, w tym m.in.: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych;
- 5) majątku publicznym.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych", przy czym w przepisach ustawy nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. "Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, Komentarz do art. 1, t. 4; por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii właśnie prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi.
Skoro zatem ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to przyjąć należy, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Wykładnia art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania, jedynie w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p., eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która jest związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej – Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 7 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3461/21 i 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3195/21).
Wskazać także należy, że w myśl art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
- 2) wglądu do dokumentów urzędowych;
- 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Z powyższego wynika, że dostęp do informacji publicznej przetworzonej został ukształtowany odmiennie od dostępu do informacji prostej. Informację publiczną prostą udostępnia się wnioskującemu bez konieczności weryfikacji jego interesu faktycznego lub prawnego – art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Dostęp do informacji publicznej przetworzonej uzależniono natomiast od uprzedniego wykazania przez wnioskującego szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu tej informacji. Jest to rozwiązania zrozumiałe, albowiem informacja przetworzona nie jest informacją, którą podmiot zobowiązany do jej udostępnienia posiada w postaci gotowej. Przetworzenie informacji publicznej, bez względu na charakter działań wymaganych do tego procesu w danych okolicznościach faktycznych, zawsze wiąże się zaangażowaniem czasowym, a niejednokrotnie również infrastrukturalnym i finansowym. Ustawodawca wyszedł więc z założenia, że w sytuacji, gdy udostępnienie informacji publicznej wymaga wyłącznie przekazania jej wnioskującemu, nie mają znaczenia motywy i cel, jakimi kierował się wnioskujący zwracając się tę informację.
Jeżeli jednak wnioskowana informacja, aby uzyskać postać zgodną z wnioskiem dostępowym musi zostać przetworzona (przygotowana), co z założenia wiąże się z zaangażowaniem pracowników i środków, a więc z reorganizacją i destabilizacją rytmu pracy w danej jednostce, wnioskujący musi wykazać, że dostęp do tej informacji ma szczególne znaczenia dla realizacji, utrwalenia lub ochrony wartości o charakterze publicznym, czyli takich, które w założeniu mają służyć społeczeństwu.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. III OSK 7629/21, publikowane w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOIS) ustawodawca konfrontuje ze sobą dwie wartości konstytucyjne: z jednej strony, powszechne prawo do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP), z drugiej zaś zobowiązanie organów władzy publicznej i innych podmiotów realizujących zadania publiczne i gospodarujące majątkiem publicznym do działania w sposób sprawny i w najwyższym stopniu skuteczny na rzecz dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), wolności i praw człowieka i obywatela (art. 5 Konstytucji RP). Z normatywnej architektury przepisów u.d.i.p., a w szczególności z treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że prawo do informacji publicznej przetworzonej nie jest wyłączone, przysługuje one jednak tylko wówczas, gdy jest realizowane w szczególnie uzasadnionym interesie publicznym.
Tym samym interes, który realizuje podmiot wnioskujący o dostęp do informacji publicznej przetworzonej, musi posiadać wyższą wartość w aksjologii publicznej, od interesu podmiotu, który w celu przetworzenia i udostępnienia tej informacji zmniejsza wydajność realizacji przypisanych mu zadań.
W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2018 r., I OSK 915/16, Sąd wskazał, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która:
- - w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem (por. wyrok NSA z 30 września 2015 r., I OSK 1746/14);
- - jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków (por. wyroki NSA z: 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13, 17 października 2006 r., I OSK 1347/05);
- - jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu (por. wyroki NSA z 5 września 2013 r. I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13);
- - może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA z: 28 kwietnia 2016 r., I OSK 2658/14, 5 stycznia 2016 r., I OSK 33/15);
- - nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją, również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA z: 5 marca 2015 r., I OSK 863/14, z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14, z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 977/11);
Podkreślenia także wymaga, że ciężar wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego spoczywa co do zasady na wnioskodawcy ze względu na zasadę koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób. Zatem wnioskodawca powinien wykazać we wniosku, że jego zamiary i realne możliwości uzasadniają przekonanie, że wykorzysta on udzieloną mu informację dla dobra ogółu w ten sposób, że korzyści przeważą nad konsekwencjami zaabsorbowania osobowych, rzeczowych i czasowych środków organu, koniecznych do wytworzenia informacji (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 roku, sygn. akt I OSK 969/20, Lex nr 3096157). Realizacja przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może bowiem prowadzić do zakłócenia prawidłowego funkcjonowania organów władzy publicznej w zakresie realizacji przez nie swoich podstawowych funkcji.
W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii, czy żądana przez skarżącego informacja publiczna jest informacją przetworzoną w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Sąd podzielił w tej kwestii stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Przypomnieć zatem należy, że pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego w Kielcach poinformował wnioskodawcę, że część żądanych przez niego informacji ma charakter informacji przetworzonej, ponieważ Sąd nie jest w posiadaniu gotowych zestawień objętych wnioskiem, a uzyskanie żądanych danych wiązałoby się z koniecznością dokonania kwerendy wszystkich spraw zarejestrowanych w Sądzie w latach 2017 - 2021, co zajęłoby od kilku tygodni do kilku miesięcy i spowodowałoby zakłócenie pracy Sądu. W związku z tym wezwał wnioskodawcę do wskazania w terminie 14 dni szczególnego interesu publicznego, wymaganego dla uzyskania informacji przetworzonej.
W odpowiedzi pismem z dnia 15 lipca 2022 r. wnioskodawca wskazał, że informacje te pozostają w zakresie jego zainteresowań naukowych i zawodowych w związku z przygotowaniem pracy magisterskiej. W odwołaniu wyjaśnił, że jest studentem studiów prawniczych i przygotowuje pracę magisterską pt. "Usługi detektywistyczne w postępowaniu cywilnym i karnym" i zaakcentował, że przygotowywanie pracy magisterskiej z zakresu nauk prawnych ma na celu, "oprócz uzyskania tytułu naukowego, przede wszystkim rozwój danej dziedziny nauki i posunięcie jej do przodu".
Twierdzenia te w żadnym razie nie mogą być uznane za wskazujące na istnienie po stronie skarżącego szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w dostępie do żądanych informacji. Żądane dane potrzebne są wszakże samemu wnioskodawcy, który chciał je wykorzystać na potrzeby pisanej pracy magisterskiej. Za gołosłowne zatem ocenić należy wyjaśnienie, że skarżący chce wykorzystać żądane informacje w celu rozwoju "danej dziedziny nauki", której nawet nie nazwał.
Mając na uwadze wyżej przedstawione rozważania dotyczące konieczności wyważenia prawa skarżącego do informacji publicznej z oczekiwanym przez społeczeństwo sprawnym i skutecznym działaniem sądów w wymierzaniu sprawiedliwości uznać pozostaje, że ta ostatnia wartość posiada zdecydowanie większą wagę. Nietrudno sobie wyobrazić, że powszechność podobnych żądań o udostępnienie informacji publicznych przez osoby piszące jakieś prace naukowe, całkowicie zdestabilizowałoby pracę sądów, uniemożliwiając im wykonywanie zadań konstytucyjnych.
W świetle przedstawionych uwag należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, organy obydwu instancji słusznie uznały, że uzyskanie żądanej informacji nie było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Dlatego też wydanie decyzji odmownej było zgodne z prawem, a podniesione w skardze argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.