Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1375/20

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 27 lutego 2020 r. znak: [...] nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w O. przy ul. [...] i [...] na działkach o nr [...], jako właścicielowi budynku mieszkalnego wielorodzinnego wyłączenie z użytkowania budynku w całości z uwagi na stan techniczny budynku grożący zawaleniem. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nakazano teren wokół obiektu zabezpieczyć i oznakować tablicą informacyjną o stanie zagrożenia oraz zakazie jego użytkowania.

Po rozpatrzeniu odwołań wniesionych od tej decyzji przez M. B., Mirosławę i J. C., S. R., Wspólnotę Mieszkaniową Budynku przy ul. [...], E. K., A. J., Firma A - Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 października 2020 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł: na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz.U. z 2020r. poz. 1333) nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w O. przy [...] na działkach o nr [...] w terminie do 10.11.2020r.:

1. - wyłączenie z użytkowania w/w budynku w całości z uwagi na stan techniczny budynku grożący zawaleniem,
2. - zabezpieczenie budynku przed dostępem osób niepowołanych i oznakowanie tablicą informacyjną o stanie zagrożenia oraz zakazie jego użytkowania.

Pouczył też, że o wykonaniu obowiązku należy powiadomić Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w O..

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że na podstawie akt sprawy oraz treści księgi wieczystej dla tych działek oraz powiązanych z nią ksiąg wieczystych dla wydzielonych lokali mieszkalnych (nr ksiąg wieczystych oraz wydruki ich fragmentów z ogólnodostępnej strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości - karty 75-93 akt znak: [...]) dokonał zweryfikowania kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym. Budynkiem będącym przedmiotem postępowania zarządza firma B Z treści umowy o zarządzanie nieruchomością z dnia 18.10.2016 r. wynika uprawnienie firma B do reprezentowania "Wspólnoty Mieszkaniowej, w zakresie jej obowiązków i uprawnień, przed wszelkimi organami władzy państwowej i samorządowej (...)".

Dalej organ przytoczył treść art. 68 ustawy prawo budowlane. Wskazał, że niezbędnym warunkiem nakazu opróżnienia bądź wyłączenia całości lub części budynku z użytkowania, jest uprzednie stwierdzenie zagrożenia bezpośredniego zawalenia budynku przeznaczonego na pobyt ludzi.

Czynności wyjaśniające zostały wszczęte w związku z przekazanym za pismem Prokuratury Rejonowej w O. z dnia 23.11.2006r. sygn. akt l Ds. [...] pismem U. B. z dnia 19.11.2006r. zgłaszającym nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w O.: "Od bardzo dawna przez dziurawy dach, podczas deszczów zalewane jest moje mieszkanie, drewniany, mokry i spróchniały sufit w każdej chwili może mi spaść na głowę (...)".

Do akt sprawy pozyskano m.in. następujące istotne dokumenty:

1. - Kopia protokołu z okresowej kontroli (5-cio letniej) z dnia 06.02.2006r., w treści którego m.in. wskazano na konieczność wymiany przegniłych elementów więźby dachowej oraz wymiany lub naprawy pokrycia dachowego (vide: karta K 2f akt znak: [...]).
2. - Kopia protokołu z przeglądu okresowego w budynku przy ul. [...] z dnia 01.01.2006r. w treści którego odnotowano m.in. "więźba częściowo przegnita, pokrycie papowe popękane i nieszczelne (...) Nieszczelne rynny dachowe i pokrycie papowe jest powodem zalewania ścian budynku i sufitów przy opadach deszczu (...)" (vide: karta K-2e akt znak: [...]).
3. - Protokół z czynności kontrolnych z dnia 17.01.2006r. przeprowadzonych w budynku przy ul. [...] w O.. W trakcie w/w czynności stwierdzono zamoknięcie stropu w lokalu mieszkalnym nr [...], pomiędzy strychem a III kondygnacją oraz pomiędzy III i II kondygnacją w pionie pomieszczeń kuchni (vide: karty K-2 akt znak: [...]).
4. - Protokół z czynności kontrolnych z dnia [...].2007r. przeprowadzonych w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w O.. W trakcie w/w czynności po odsłonięciu górnej powierzchni belki w miejscu nakazanej odkrywki stwierdzono znaczny stopień jej spróchnienia, o grubości spróchnienia warstwy ok. 4 cm, na odcinku, od gniazda belki w ścianie nośnej, około 50 cm. Sporządzono zdjęcie fotograficzne tej belki (...)" (vide: karty K-3 akt znak: [...]).
5. - Opracowanie pod nazwą: "Ekspertyza w sprawie stanu technicznego stropów międzykondygnacyjnych w budynku mieszkalnym przy [...] w O." z marca 2007r. autorstwa dr inż. Z. R.. W opracowaniu dokonano opisu odkrywek wykonanych: w budynku nr [...] w mieszkaniach nr [...] (Ip.), [...] (Ip.), [...] (lIp.). [...] (lIp.), strych nad mieszk. nr [...], strych nad mieszk. nr [...], strych nad mieszk. nr [...], oraz w budynku nr [...] w mieszkaniach nr [...] (Ip.), [...] (lIp.), strych nad mieszk. nr [...], strych nad mieszk. nr [...]. We wnioskach stwierdzono m.in. że "ogólny stan techniczny konstrukcji stropów drewnianych - belkowych ocenia się jako mierny, ulegający dalszej destrukcji, a w niektórych przypadkach jako zły. Taka ocena wynika ze znacznej i zaawansowanej korozji biologicznej belek stropowych. W dwunastu wykonanych odkrywkach stropowych, wybranych w sposób losowy, stwierdzono, że stan techniczny odkrytych belek (w liczbie 37) jest zły lub mierny i wszystkie belki są częściowo lub w znacznym stopniu spróchniałe. Przeprowadzone nawiercania belek (pionowo i poziomo) wiertłem o długości ok. 11 cm wykazały, że niektóre belki są spróchniałe nawet na głębokość do 20 cm (przy całkowitej wysokości belek wynoszącej 24 cm) (...) Pełna ocena stanu technicznego wszystkich stropów międzykondygnacyjnych w przedmiotowym budynku byłaby możliwa po odkryciu wszystkich stropów. Jednak zdaniem autora, z dużym prawdopodobieństw em można przypuszczać, że stan techniczny pozostałych nie odkrytych stropów nie odbiega w sposób zasadniczy od stropów, w których wykonano badania odkrywkowe (...) stropy należy w trybie pilnym zabezpieczyć doraźnie przez podstemplowanie (...)" (vide: karty [...] akt znak: [...]).
6. - Odpowiedź dr inż. Z. R. z dnia 27.03.2007r. na pismo PINB w O. z dnia 21.03.2007r. znak: [...], dot. opracowania pod nazwą: "Ekspertyza w sprawie stanu technicznego stropów międzykondygnacyjnych w budynku mieszkalnym przy [...] w O." (vide: karty K-21 akt znak: [...]).

Decyzją z dnia 11.04.2007r. znak: [...] PINB na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. nakazał firma C Oddział Gospodarki Nieruchomościami, z siedzibą w K. przy ul. [...], jako właściciela obiektu budowlanego w postaci budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego w O. przy ul. [...] nr [...] na działkach nr [...]" usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegających na nieodpowiednim stanie technicznym stropów międzykondygnacyjnych poprzez wymianę przedmiotowych stropów na ognioodporne (...) Określa się termin wykonania w/w robót do dnia 31 grudnia 2008r. (...)" (vide: karty K-24 akt znak: [...]).

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez firma C z siedzibą w W., MWINB w K. decyzją z dnia 04.01.2011 r. znak: [...] uchylił w całości decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (vide: karty oznaczone nr [...] akt znak: [...]). Na decyzję tę MWINB nie wpłynęła skarga do WSA w Krakowie.

Ponownie prowadząc postępowanie PINB zgromadził w aktach następujące istotne dokumenty:

1. - Protokół z dnia [...].2014r. z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...].2014r. w budynku przy ul. [...] w O. w trakcie których stwierdzono m.in. w lokalu nr [...] (klatka nr [...]) w pomieszczeniu kuchni obniżenie stropu 3,5 cm na 5m, w lokalu nr [...] "Ugięcie stropu 5 cm na około 5m", w lokalu nr [...] "Ugięcie stropu 3 cm", w lokalu nr [...] "Ugięcie stropu 3 cm". Natomiast w klatce nr [...] stwierdzono m.in. "lokal nr [...] - piec kuchenny węglowy, maksymalne ugięcie 2,5cm", w lokalu nr [...] "Ugięcie stropu - 2,8 cm", w lokalu nr [...] "obniżenie stropu do 2,5cm (...) Maksymalne ugięcie 3,5 cm", w lokalu nr [...] "obniżony sufit we wszystkich pomieszczeniach, maksymalne ugięcie 2,5 cm", na strychu "mocne obniżenie stropu przy wejściu na poddaszu, zawilgocenie i zagrzybienie konstrukcji dachu" (vide: karty oznaczone nr [...] akt znak: [...]).
2. - Kopie kart książki obiektu budowlanego oraz protokołów z kontroli obiektu budowlanego budynku przy ul. [...] w O. (vide: karty oznaczone nr [...] akt znak: [...]). W protokole nr [...] z okresowej "pięcioletniej" kontroli stanu technicznego obiektu - budynku mieszkalnego wielorodzinnego z dnia 26.11.2019r. znajduje się m.in. adnotacja dotycząca stropów nad parterem i piętrem "stan awaryjny. Po wykonaniu odkrywek stwierdza się końce belek w gniazdach są zgnite oraz zbutwiałe. Należy wykonać wymianę belek stropowych lub wykonać nowy strop na podstawie projektu". W podsumowaniu w/w opracowania wskazano: "Ze względu na stan techniczny budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania. Należy niezwłocznie dokonać naprawy uszkodzonych elementów. Uszczegółowienie uszkodzeń oraz zawarte rozwiązania naprawy zostały ujęte w ekspertyzie (z listopada 2019r.) mojego autorstwa" (vide: karty oznaczone nr 98a akt znak: [...]).
3. - Protokół z czynności kontrolnych/oględzin z dnia [...].2020r. w budynku przy ul. [...] w O.. W treści w/w protokołu opisano poszczególne udostępnione lokale mieszkalne, a w podsuwaniu stwierdzono na,J3rak możliwości oceny elementów konstrukcyjnych obiektu z uwagi na fakt dokonywania przez najemców/właścicieli podwieszeń sufitów, oklejeń kasetonami, remontu posadzek t.j. płytkowanie, panele (...) przebudów lokali w zakresie ścian działowych, konstrukcyjnych oraz instalacji (...) Jednakże w oparciu o zapisy ekspertyzy autora M. F. z daty 11.2019r. dalsze użytkowanie obiektu jest niedopuszczalne z uwagi na awaryjny stan techniczny stropów 1 i 2 piętra" (vide: karty oznaczone nr 99 akt znak: [...]).
4. - Opracowanie pod nazwą: "Remont budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w O. (...) Projekt wykonawczy" z listopada 2019r. autorstwa mgr inż. M. F. (vide: skoroszyt oznaczony nr 94b akt znak: [...]).
5. - Opracowanie pod nazwą: "Ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w O." z listopada 2019r. autorstwa mgr inż. M. F.. W opracowaniu powyższym dokonano szczegółowego opisu stanu budynku będącego przedmiotem postępowania i występujących w nim nieprawidłowości.

W zakresie stanu stropów międzykondygnacjami mieszkalnymi wskazano, że dokonano odkrywek miejscowych stropów nad parterem, I piętrem i II piętrem "w okolicach oparcia belek stropowych na ścianie zewnętrznej oraz ścianie nośnej wewnętrznej (odkrywki wykonywane od góry stropu). Elementy nośne stropu oraz wykończeniowe wykazują korozję biologiczną, oraz występują nadmierne ugięcia stropów (...) Ze względu na awaryjny stan stropu, zaleca się wymianę na nowy (...)". Stwierdzono również, że dalsze użytkowanie lokali mieszkalnych bez wymiany stropów stwarza zagrożenie dla mieszkańców budynku a w podsumowaniu podniesiono, że "przedmiotowy budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania, konieczne jest wykonanie robót remontowych opisanych w niniejszej ekspertyzie zgodnie z zaleceniami (vide: skoroszyt oznaczony nr 94a akt znak: [...]).

Zatem zagrożenie w budynku będącym przedmiotem postępowania stanowią stropy drewniane, w których w wyniku zamoknięcia spowodowanego nieszczelnością pokrycia dachowego oraz wilgoci przechodzącej ze ścian obiektu (miejsca oparcia belek stropowych) zainicjowane zostały procesy korozji biologicznej. Osłabienie przekroju belek nośnych może spowodować ryzyko zawalenia stropów nad kondygnacjami parteru oraz I i II piętra. Ponadto z materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] w O. z uwagi na wieloletni brak przeprowadzania stosownych robót remontowych posiada również inne nieprawidłowości obejmujące m.in. nieopisywane powyżej zawilgocenia i zagrzybienia ścian piwnic, niską izolacyjność termiczną stropów nad piwnicami i ścian zewnętrznych, nieprawidłowości w przewodach kominowych oraz ślady destrukcji na elementach więźby dachowej.

Powyższe wskazuje, że PINB miał podstawy do wydania w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o art. 68 Pr. bud.

Następnie organ odniósł się do zarzutów zgłaszanych w poszczególnych odwołaniach. Miedzy innymi odnosząc się do przedłożonej przez J. C. kopii protokołu nr [...] z dnia 29.09.2015r. z okresowej (rocznej) kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania budynku przy ul. [...] w O. (vide: karty 16-20 akt znak: [...]), organ wskazał, że jest to opracowanie nieprecyzyjne, gdyż autor nie rozróżnił w nim rożnych typów stropów występujących w w/w obiekcie. Z zebranego materiału wynika bowiem że w w/w budynku nad piwnicami znajduje strop ceglany kolebkowy będący w dobrym stanie technicznym oraz grożące zawaleniem drewniane stropy nad parterem oraz nad I i II piętrem. Wyżej wymieniony dowód jest więc niewystarczający.

Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu wniesionym przez firma C wskazano, że przez stan awaryjny stropów należy rozumieć taką sytuację w której może dojść do ich awarii, a więc zaprzestania przez w/w stropy drewniane pełnionych funkcji przenoszenia obciążeń stałych i użytkowych, co może wiązać się z niekontrolowanym zawaleniem się na niższe kondygnacje. Jak wynika z dokumentacji projektowej (vide: skoroszyt oznaczony nr 94b akt znak: [...]) stropy drewniane znajdują się nad wszystkimi pomieszczeniami parteru, I i II piętra z wyłączeniem klatki schodowej. Zagrożenie zawaleniem stropów drewnianych obejmuje więc wszystkie lokale znajdujące się na w/w kondygnacjach a także ciągi komunikacyjne prowadzące do klatki schodowej obsługującej wszystkie kondygnacje i mieszkań znajdujących się pod w/w stropami. Z uwagi na powyższe oraz nieprzewidywalny charakter i skutki ewentualnego zawalenia się stropów zasadne jest wyłączenie na podstawie art. 68 Pr. bud. z użytkowania całości budynku przy ul. [...] w O..

Na koniec wskazano, że podnoszone w odwołaniach zarzuty, lekceważące istniejący stan zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia, stanowią polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym przez osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne (dr inż. Z. R., mgr inż. M. F.) i posiadających stosowną wiedzę i doświadczenie pracowników PINB. W związku z kwestiami podnoszonymi w odwołaniach należy także wskazać, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania sporów cywilno-prawnych pomiędzy współwłaścicielami budynku przy ul. [...] w O., w tym także kwestii ewentualnego nieprzekazania informacji o nieprawidłowym stanie w/w obiektu osobom które zakupiły lokale mieszkalne. Organy nadzoru budowlanego nie badają kto ponosi odpowiedzialność za wystąpienie nieprawidłowości stanu technicznego w/w obiektu. Z roszczeniami w powyższym zakresie można wystąpić przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego.

Za nieprawidłowe należy natomiast uznać nałożenie obowiązku na Wspólnotę reprezentowaną przez firma B co mogłoby prowadzić do niewykonalności decyzji w przypadku zmiany zarządcy przedmiotowej nieruchomości (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 04.04.2013r. sygn. akt II SA/Kr 149/13). Wobec powyższego MWINB w K. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 68 pkt 1 Pr. bud.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka Firma A, zarzucając jej naruszenie art. 68 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść zaskarżonej decyzji odpowiada merytorycznie rozstrzygnięciu organu I instancji, zaś różnica sprowadza się do wyeliminowania oznaczenia zarządcy budynku. Od decyzji PINB w O. zostało wniesionych kilka odwołań, których zarzuty w ocenie MWINB w K. lekceważą istniejący stan zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia. W ocenie Skarżącej to organy w niniejszej sprawie wykazują się niewłaściwym podejściem do problemu, uchylając się od jego rozwiązania i stosując instrumenty zastępcze luźno podchodząc do podstawy prawnej wydanych decyzji.

Zgodnie z treścią art. 68 pkt 1 pr. bud. w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania.

Przesłanką zastosowania art. 68 pkt 1 pr. bud. jest stwierdzenie stanu bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Żadna z ekspertyz, na które powołuje się organ II instancji nie stwierdza stanu bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Pierwsza, pochodząca z 2007 roku, czyli 13 lat przed wydaniem decyzji, stanowiła już podstawę wydania decyzji przez PINB w O., która jednak została uchylona przez MWINB jako wadliwa. Co więcej, z treści ekspertyzy wynika, owszem nieodpowiedni stan techniczny budynku, lecz autor opracowania nie wskazuje na bezpośrednie zagrożenie zawaleniem budynku, szczególnie że od wykonania ekspertyzy minęło już 13 lat.

Kolejna ekspertyza, na podstawie której została wydana zaskarżona decyzja, wykonana została w listopadzie 2019 roku na zlecenie zarządcy nieruchomości. Z treści ekspertyz nie wynika, że zachodzi stan bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Stwierdzenia autora ekspertyzy wskazują na nieodpowiedni stan techniczny budynku, a nie na stan niebezpieczeństwa w rozumieniu art. 68 pkt 1 pr. bud. Korozja biologiczna i nadmierne ugięcie stropów, awaryjny stan techniczny stropów i niezadawalający stan połaci i więźby dachowej nie są tożsame ze stanem bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Takie wnioski z ekspertyzy nie wynikają.

Co więcej, z ekspertyzy wynika, że wykonano jedynie odkrywki stropu pomiędzy kondygnacjami mieszkalnymi nad parterem i pierwszym piętrem, z tym że wnioski w tym zakresie sprowadzają się do "awaryjnego" stanu technicznego i zalecenia wymiany stropu na nowy. Nie wiadomo, co ma oznaczać stan "awaryjny", a nadto zalecenie wymiany stropu na nowy nie wskazują na stan bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Nie została wykonana wiarygodna ilość odkrywek stropu pomiędzy kondygnacjami mieszkalnymi nad parterem i pierwszym piętrem, a tym bardziej stropu nad kondygnacją drugiego piętra.

Należy jednocześnie podkreślić, że zagrożenie dla mieszkańców nie jest równoznaczne z bezpośrednim zagrożeniem zawaleniem budynku. Także niezadawalający stan konstrukcji dachu nie powoduje zagrożenia zawalenia się budynku. Organ I instancji przeprowadził oględziny w dniu 14.01.2020 r., z których wynika, że nie zmienił się stan techniczny budynku w porównaniu ze stanem, jaki miał miejsce w czasie poprzednich oględziny w lutym 2014 roku. A więc skoro stan techniczny budynku jest taki sam jako 6 lat wcześniej, to znaczy, że nie zachodzi przesłanka bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku.

Przepis art. 68 pkt 1 pr. bud. ma charakter absolutnie wyjątkowy i powinien być stosowany w sprawach szczególnych. Nie może być interpretowany rozszerzające i obejmować przypadków złego stanu technicznego budynku, a nawet stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących budynek. Niezbędne jest bowiem ustalenie, że zachodzi wyjątkowa okoliczność, czyli stan bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Czyli nie potencjalnego, ale bezpośredniego. Brak takiego stanu wyklucza możliwość zastosowania normy przewidzianej w art. 68 pkt 1 pr. bud. MWINB w K. w żaden sposób nie wykazał w swej decyzji, że taki stan bezpośredniego zagrożenia ma miejsce. Nie wynika też nic takiego z przeprowadzonych przez organ I instancji czynności kontrolnych, ani zgromadzonego materiału dowodowego.

Merytoryczne rozważania MWINB w K. na temat przesłanek zastosowania art. 68 pkt 1 pr. bud. sprowadzają się do jednego zdania: "Osłabienie przekroju belek nośnych może spowodować ryzyko zawalenia stropów nad kondygnacjami parteru oraz I i II piętra". Przyczyna mogąca spowodować, a nie powodująca, jedynie ryzyko, a nie realne zagrożenie, zawalenia się stropów w bliżej nieokreślonej perspektywie a nie bezpośrednio, nie daje podstaw do zastosowania art. 68 pkt 1 pr. bud. MWINB nie potrafi w swej decyzji ani samodzielnie, ani posiłkując się zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności w postaci fachowych ekspertyz uzasadnić istnienia stanu bezpośredniego zagrożenia zawaleniem budynku. Organ koncentruje się na stwierdzeniach zawartych w ekspertyzach, wytłuszczając je w decyzji, iż budynek nie nadaje się do użytkowania. Żaden z ekspertów jednak nie formułuje tezy, że zachodzi bezpośrednie zagrożenie zawaleniem budynku, a jedynie, iż stan techniczny stropów jest nieodpowiedni, czy też "awaryjny", a to nie jest wystarczające w świetle podstawy prawnej decyzji.

W niniejszej sprawie zastosowanie nie powinien znaleźć art. 68 pkt 1 pr. bud., lecz art. 66 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 oraz ust. 2 pr. bud. zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W decyzji tej organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie odpowiada ona prawu, a organ II instancji wykroczył poza swoje kompetencje.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss4 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących i uwzględniając jednocześnie potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie.

Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 12 lutego 2021r.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.), zgodnie z którym:

"W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany:

1. 1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania;
2. 2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów;
3. 3) zarządzić:
4. a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,
5. b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania."

W niniejszej sprawie spór sprowadza się do tego, czy stan techniczny budynku położonego w O. przy ul. [...] jest tego rodzaju, ze bezpośrednio grozi zawaleniem jak wskazuje organ, czy też tylko zagraża zdrowiu i życiu ludzi – jak twierdzi skarżąca, a zatem czy organ prawidłowo zastosował art. 68 ustawy prawo budowlane.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika i poza sporem pozostaje, że niebezpieczeństwa tego organ upatruje w stanie drewnianych stropów nad poziomem parteru oraz I i II piętra czyli stropów między kondygnacjami mieszkalnymi. Natomiast stan ceglanego stropu nad piwnicą określony został jako dobry (za wyjątkiem izolacji termicznej, jednak nie ma to znaczenia w tej sprawie).

W kontrolowanej sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, między innymi ekspertyzę techniczną sporządzoną, na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w O., przez mgr inż. M. F. w listopadzie 2019 r. W ekspertyzie tej wskazano, że stan techniczny stropów nad kondygnacją parteru oraz I i II piętra jest awaryjny, dalsze użytkowanie budynku wymaga wymiany stropów. Użytkowanie lokali mieszkalnych bez wymiany stropów stwarza zagrożenie dla mieszkańców. W końcowej części opracowania tj. w Podsumowaniu autor wskazuje: "Na podstawie zaobserwowanych zjawisk przedmiotowy budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania (...)"

Podobne wnioski wynikają z protokołu nr [...] z okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego budynku, dokonanej również przez mgr. Inż. M. F. w dniu 26 listopada 2019 r. Co do stropu nad parterem i piętrem odnotowano, że "stan awaryjny. Po wykonani odkrywek stwierdza się końce belek w gniazdach są zgnite oraz zbutwiałe." Natomiast w podsumowaniu autor stwierdza: "ze względu na stan techniczny budynek nie nadaje się do dalszego użytkowania (...)"

Dodać należy, że mgr inż. M. F. posiada uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, a uprawnienia te stanowią podstawę do sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych. Wszystko to wynika z kopii decyzji Małopolskiej Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej potwierdzającej uzyskanie przez M. F. uprawnień budowlanych, załączonej do przedmiotowej ekspertyzy.

To z kolei oznacza, że stan techniczny budynku, jako nie nadający się do dalszego użytkowania dwukrotnie potwierdziła osoba o wysokich kwalifikacjach, stosownych do materii, w przedmiocie której się wypowiadała.

Prawdą jest, że autor opracowania nie użył sformułowania, że budynek grodzi bezpośrednim zawaleniem, jednak zdaniem Sądu zarówno określenie, że częściowo przegnity drewniany strop jest w stanie awaryjnym oraz, że budynek nie nadaje się do użytkowania, wyrażony przez osobę dysponującą należytą wiedzą w tym zakresie, jest wystarczającą przesłanką zastosowania art. 68 ustawy prawo budowlane. Oczywiście, że możliwa jest dyskusja jak powinien wyglądać budynek grożący "bezpośrednim" zawaleniem. Jednoznaczna sytuacja może dotyczyć właściwie tylko budynków po wybuchu (np. gazu), trzęsieniu ziemi i innych tego typu katastrof. Oczywistym jest też, że charakter wskazywanego przez organ zagrożenia jest tego rodzaju, że skutek w postaci zawalenia się stropów może być odroczony w czasie. Być może przegnite belki stropowe wytrzymają jeszcze jakiś czas, ale być może nie. Jednakże zdaniem Sądu, skoro w pkt. 2 art. 68 ustawy prawo budowlane jest mowa o tym, że organ nadzoru budowlanego przesyła tę decyzję obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów, to znaczy, że niekoniecznie stan "bezpośredniego" zagrożenia zawaleniem jest równoznaczny z zagrożeniem "natychmiastowego" zawalenia się budynku.

Wówczas, przy takim "bezpośrednim" zagrożeniu zawaleniem się, z natury rzeczy nie byłoby czasu na procedurę zapewniania lokali zamiennych, ale jedynie na akcję ratunkową wobec ludzi przebywających w takim budynku.

Organ I Instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził także w dniu 14 stycznia 2020 r. oględziny, z których sporządził protokół, jednak nie oceniał ponownie stanu stropów, co zdaniem Sadu było niekonieczne, ze względu na nieodległą od oględzin datę sporządzenia ekspertyzy i protokołu z kontroli pięcioletniej. Ustalił natomiast, że pod 2007 r. czyli od daty wszczęcia postepowania w sprawie stanu technicznego tego budynku, żadne prace remontowe czy zabezpieczające w obiekcie nie zostały wykonane.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.