Uzasadnienie
Starosta postanowieniem z dnia [...] lipca 2000r., nr [...] działając na podstawie art. 125 i art. 126 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 1991r. Dz.U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J.P. umorzył nałożoną postanowieniem Starosty z dnia [...].1999r. znak:[...] a nie uiszczoną grzywnę w wysokości: 2540 zł (dwa tysiące pięćset czterdzieści złotych). W uzasadnieniu swojego postanowienia organ I instancji wskazał, iż decyzją Wojewody z dnia [...] 09.1998r., nr [...] J.P. zobowiązany został do usunięcia złomu przeznaczonego do przerobu i sprzedaży z terenu składowiska przy ul. [...] w M. w terminie do 30.10.1998r. oraz usunięcia gruntów zanieczyszczonych metalami ciężkimi do głębokości 20 cm z centralnej części składowiska o promieniu 25 metrów, w rejonie poboru próbek do badań nr 5, 9 i 8 w terminie do 30.11.1998r.
W związku z niewykonaniem w/w obowiązku w wyznaczonym terminie wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne i na zobowiązanego J.P. nałożone zostały grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku: w wysokości 540 zł postanowieniem Starosty z dnia [...].03.1999r., nr [...] oraz w wysokości 2540 zł postanowieniem Starosty z dnia [...]03.1999r. znak:[...]. W trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych ściągnięta została pierwsza z nałożonych grzywien w wysokości 540 zł. Natomiast druga z nałożonych grzywien w wysokości 2540 zł nie została uiszczona przez zobowiązanego i nie została ściągnięta przez organ egzekucyjny.
W dniu [...] 06.2000r. J.P. złożył oświadczenie, że wykonał w całości obowiązek nałożony na niego decyzją Wojewody z dnia [...].09.1998r. Równocześnie z tym oświadczeniem J.P. wystąpił o odstąpienie od egzekucji drugiej grzywny w wysokości 2540 zł motywując to wykonaniem w całości nałożonego obowiązku. "W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2000r. kontroli na działce Pana J.P. stwierdzono, że z działki przy ul [...] w M. został usunięty zalegający wcześniej złom. Usunięte zostały również zalegające po stronie wschodniej nieruchomości wraki starych samochodów. Teren na którym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mówi, iż "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a.", to w tym postępowaniu znajduje odpowiednie zastosowanie art.8 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - co należy tłumaczyć jako udział żalących się w wizjach lokalnych.
Prowadzić to będzie w konsekwencji do wyeliminowania "ich podejrzeń o nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, co z kolei narusza normę art.7 k.p.a. - "zasady prawdy materialnej". Kolegium Odwoławcze pragnie również zwrócić uwagę na treść art. 10 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji państwowej (a odpowiednio stosując ten artykuł -organy egzekucyjne) obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Żalący się w trakcie postępowania i brania w nim czynnego udziału mogliby do protokołów z wizji lokalnych zgłaszać swoje uwagi i zastrzeżenia.
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie J.P. wskazując, iż wykonał nałożony w drodze decyzji administracyjnej obowiązek, a nie jest jego winą brak udziału w wizjach lokalnych R.S. i Z.S. Nie sądzi również, iż sama obecność tych osób miałaby wpływ na wyniki analizy gleby, gdyż pobranie próbek ziemi nastąpiło przez osoby kompetentne bez żadnej sugestii z jego strony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi stwierdzając jednocześnie, "że wywody zawarte w skardze są być może uzasadnione w zakresie prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego", lecz Kolegium podtrzymuje motywy swego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Podstawowym zagadnieniem, które należy rozstrzygnąć na tle przedmiotowej sprawy jest zakres uczestników postępowania egzekucyjnego. Otóż ustawa z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 1991r. Dz.U. nr 36, poz.161 z późn. zm.) w sposób jednoznaczny i enumeratywny określa zakres uczestników postępowania egzekucyjnego oraz ich miejsce w tym postępowaniu i zakres uprawnień. Tym samym stwierdzić należy, iż zakres uczestników postępowania egzekucyjnego jest odmienny od zakresu stron w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego wydano decyzję administracyjną podlegająca przymusowemu wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej. Zakres podmiotowy postępowania egzekucyjnego w administracji obejmuje: organ egzekucyjny (organ rekwizycyjny); dłużnika zajętej wierzytelności, wierzyciela; organy udzielające pomocy i asystujące przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych (organy wojskowe, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu); organ wnioskujący i organ wykonujący; zobowiązanego; pełnomocnika zobowiązanego; osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości; biegłych; świadków; dozorcę oraz zarządcę nieruchomości; wykonawcę; podmioty, którym przysługuje skarga na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zatem jednoznacznie ustalić czy osoby wnoszące zażalenie od wydanego przez organ I instancji postanowienie uczestniczą w postępowaniu egzekucyjnym we wskazanej wyżej roli. Strony z postępowania administracyjnego w toku, którego doszło do wydania decyzji administracyjnej podlegającej przymusowemu wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie są same przez się uczestnikami w tego postępowania egzekucyjnego. Mogą nimi być jedynie wówczas, gdy są jednocześnie uczestnikami postępowania egzekucyjnego, a więc występują w jednej z ról przewidzianych tym postępowaniem i tylko w zakresie przewidzianym w tym postępowaniu.
W postępowaniu egzekucyjnym stronami generalnie są wierzyciel i zobowiązany. W takiej sytuacji osobom trzecim niebędącym ani wierzycielami, ani zobowiązanymi, przysługują określone uprawnienia wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Tym samym dla ustalenia, czy określonym osobom trzecim służy przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wypada posłużyć się przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. "Przepisy te określają krąg podmiotów będących uczestnikami postępowania egzekucyjnego. Do tych podmiotów nie zalicza się właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy decyzja zawierająca rozstrzygnięcie podlegające egzekucji administracyjnej." - por. postanowienie NSA z 15.03.1999r., sygn. akt IV SAB 168/98
Dodać należy, iż w datach wydawania orzeczeń przez organ I instancji oraz organ odwoławczy nie obowiązywał nawet jeszcze § art. 6 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzony, który wszedł w życie dopiero z dniem 30.11.2001r., przewidujący skargę na bezczynność wierzyciela wnoszona przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku lub przez organ zainteresowany wykonaniem obowiązku. Tym samym w dacie orzekania przez organ odwoławczy osobom trzecim, które nie były uczestnikami postępowania egzekucyjnego przysługiwały jedynie środki wskazane w dziale VIII kodeksu postępowania administracyjnego określającym zasady wnoszenia petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych.
Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zatem jednoznacznie ustalić, czy R.S. i Z.S. są uczestnikami przedmiotowego postępowanie egzekucyjnego (stronami tego postępowania), a jeżeli tak to w jakiej roli i czy tym samym przysługuje im prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty z dnia [...] lipca 2000r., nr [...] o umorzeniu J.P., nałożonej postanowieniem Starosty z dnia [...].1999r. znak:[...] a nie uiszczonej grzywny w wysokości: 2540 zł (dwa tysiące pięćset czterdzieści złotych). Kolegium winno również dokonać jednoznacznej analizy spełnienia w przedmiotowym postępowaniu przesłanek z art. 125 i art. 126 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 1991r. Dz.U. nr 36, poz. 161 z późn. zm.) przez zobowiązanego J.P. w świetle stwierdzenia zawartego w odpowiedzi na skargę, "że wywody zawarte w skardze są być może uzasadnione w zakresie prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego", a także wywodów zawartych na ten temat w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z wyżej przedstawionych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy na zasadzie art. 145 § l pkt l lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.