Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].07.2008r. - zatytułowanym odwołanie - M.T. zwróciła się za pośrednictwem Starosty L. do Wojewódzkiej Komisji Uwłaszczeń lub Sądu Rejonowego w L. o zmianę lub uchylenie Aktu Własności Ziemi z dnia [...].10.1974r, Nr [...], wydanego dla nieruchomości położonej w S. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2010r, znak: [...] Starosta L., działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., orzekł o zwrocie pisma wnioskodawcy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany decyzji. W związku z powyższym organ pouczył stronę, że swoje podanie powinna skierować do Sądu rejonowego w L. Wydział Cywilny l.
Na powyższe postanowienie zażaliła się M.T. wnosząc o nakazanie Staroście skierowania, lub o skierowanie jej podania, tak jak było adresowane, do Sądu Rejonowego w L. W ocenie żalącej zwrot podania spowoduje, że utraci ona termin do złożenia odwołania do Sądu. Stwierdziła ponadto, że na w/w Akcie Własności Ziemi było niewłaściwe pouczenie o środku odwoławczym.
Postanowieniem z dnia 17 września 2010r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U z 2004 r. Nr 208, póz. 2128 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, że wniesienie podania nie powoduje z mocy prawa wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej, do którego zostało złożone, gdyż organ w pierwszej kolejności bada swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Ciężar ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie rzetelnej i wszechstronnej analizy obowiązującego prawa w pierwszej kolejności należy do organu, do którego wpłynęło podanie z żądaniem załatwienia określonej sprawy, bowiem organ ten jako adresat żądania załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy, jest zobligowany do zbadania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej w danej sprawie (art. 19 k.p.a.) i dopiero kiedy dojdzie do wniosku, że jest niewłaściwy w sprawie, powinien podanie przekazać do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Ustalenie, jaki organ jest właściwy w sprawie, należy również do organu, do którego wpłynęło podanie i który uznał się za niewłaściwy.
Negatywny wynik badania swojej właściwości skutkuje bądź przekazaniem w formie postanowienia sprawy organowi właściwemu (art. 65 § 1 k.p.a.) bądź zwrócenie podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem (art. 66 § 3 k.p.a.). Przedmiotem postępowania jest podanie z dnia [...].07.2008r. - zatytułowane odwołaniem - które M.T. skierowała za pośrednictwem Starosty L. do Wojewódzkiej Komisji Uwłaszczeń lub Sądu Rejonowego w L. W ocenie Kolegium Starosta L. po dokonaniu analizy sprawy, w odniesieniu do obowiązujących przepisów prawa prawidłowo dokonał zwrotu w/w podania M.T. - z powołaniem się na art. 66 § 3 kpa w związku z przytoczonym w uzasadnieniu postanowienia art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Adresatem w/w podania z woli wnioskodawcy była Wojewódzka Komisja Uwłaszczeń lub Sąd Rejonowy w L. Wojewódzka Komisja Uwłaszczeń, jako organ odwoławczy w dacie wydania w/w AWZ obecnie już nie istnieje.
Nie funkcjonują obecnie w obrocie prawnym również przepisy, na podstawie których istniała możliwość regulowania własności gospodarstw rolnych w formie aktów własności ziemi. Wszelkie sprawy związane z uregulowaniem prawa własności zostały przekazane sądom powszechnym. Nie można domniemywać władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, tylko z okoliczności sprawy lub z samego przepisu art. 104 k.p.a., lecz podstawę prawną do wydania decyzji trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Szczególny przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłączył również możliwość stosowania przez organy administracji publicznej trybów nadzwyczajnych określonych w przepisach kpa do aktów własności ziemi. W myśl powołanego przepisu, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany decyzji.
Z powyższego wynika więc, iż we wskazanym powyżej zakresie, w obecnym stanie prawnym, żaden organ administracji publicznej nie jest władny do dokonania zmiany lub uchylenia wskazanego przez M.T. Aktu Własności Ziemi z dnia [...].10.1974r, Nr [...], wydanego dla nieruchomości położonej w S. Tylko w sytuacji, jeżeli sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie administracyjnym organ, do którego wniesiono podanie jest zobowiązany przekazać, to podanie do organu właściwego. Ustalenie, że sprawa należy do przedmiotu postępowania przed sądem powszechnym obliguje organ do dokonania zwrotu podania stronie, na podstawie w/w art. 66 § 3 k.p.a. Starosta L. nie miał zatem podstaw prawnych, zgodnie z żądaniem M.T. przekazać jej podania Sądowi Rejonowemu w L., gdyż nie upoważniały go do tego obowiązujące przepisy prawa. Art. 66 § 3 k.p.a. stanowi wprost, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.
Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Organy administracji publicznej nie pośredniczą w przekazywaniu wniosków, pozwów, czy odwołań itp. adresowanych do sądów powszechnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyła M.T. podtrzymując zarzuty zawarte w zażaleniu. W oparciu o powyższe wniosła o zmianę i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia l instancji i nakazanie organom przekazania jej odwołania właściwemu sądowi rejonowemu.
W odpowiedzi na skargę zaskarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu l instancji uznał, że postanowienia te nie naruszają prawa.
Skarżąca M.T. zwróciła się pismem z dnia [...].07.2008r. do Starosty L. - Wojewódzkiej Komisji Uwłaszczeń lub do Sądu Rejonowego w L. o zmianę lub uchylenie Aktu Własności Ziemi z dnia [...] 10.1974 r. Nr [...] dla nieruchomości położonej w S. Organ l instancji po wpłynięciu podania zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania i ustalenia czy wniesiona sprawa leży w jego kompetencji miejscowej i rzeczowej. Organ l instancji zasadnie uznał, że nie jest rzeczowo właściwy do rozpoznania podania M.T.. Stosownie do przepisu art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 2007 r., Nr 231, póz. 1710 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, póz. 250 i z 1975 r. Nr 16, póz.
91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2 podlega umorzeniu. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie są władne do rozpatrzenia sprawy wniesionej przez M.T. Organy zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej, co wynika z przepisu art. 19 k.p.a. W związku z tym, organ gdy stwierdzi swoją niewłaściwość nie może rozpoznać sprawy. W myśl art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że w właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. M.T. w skardze zarzuciła, że skoro Starosta L. nie był właściwy do rozpoznania jej sprawy, to powinien był, zgodnie z treścią jej wniosku przekazać ten wniosek do sądu powszechnego. Taki zarzut jest bezzasadny, gdyż przepis art. 66 § 3 k.p.a. jasno określa, że takie pismo należy postanowieniem zwrócić wnoszącemu je. Wnoszący z kolei może sam wnieść stosowny pozew do sądu powszechnego, stając się automatycznie stroną postępowania sądowego, jeżeli taki pozew zostanie skutecznie wniesiony. Pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do tego, że skarżąca utraci termin do wniesienia sprawy do sądu powszechnego, czy też zarzuty odnoszące się do merytorycznego rozpoznania jej podania, to Sąd rozpoznający niniejszą sprawę po pierwsze, nie zajmuje się zachowaniem terminu przez stronę a co do pozostałych merytorycznych zarzutów, to zarzuty te nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż przedmiotem tym jest sprawa zwrotu pisma wnioskodawcy M.T. z dnia 30.07 2008r.
Mając powyższe na uwadze, organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej zawartą w art. 7 k.p.a. Ponadto uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, o którym mowa w art. 107§3 k.p.a, gdyż wskazuje ustalenie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do rozpatrzenia sprawy wskazując przy tym na zastosowania przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem stanowiących podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego Sąd w razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala.