Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. P. jest postanowienie nr 775/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) z 9 października 2023 r., znak: WOB.7722.69.2023.AJAN, odmawiające spółce D. sp. z o.o. z siedzibą w M. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie (PINB) nr 70/2023 z dnia 20 stycznia 2023 r., którym w sprawie obiektu budowlanego zlokalizowanego na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L., oznaczonego na załączniku graficznym numerem 5 wstrzymano D. sp. z o.o. — inwestorowi robót - prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym obiekcie, z powodu realizacji robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Na powyższe postanowienie zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła D. Sp.z.o.o. w M. oraz M. P. (skarżący).
W uzasadnieniu tego zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowienie PINB zostało skutecznie doręczone adresatowi czyli D. Sp.z.o.o. z siedzibą w M. w dniu 26 stycznia 2023 r. (vide k-22a akt administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru). Tym samym termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 2 lutego 2023 r. (czwartek). Tymczasem zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia D. Sp.z.o.o. złożyła na dzienniku podawczym organu w dniu 23 lutego 2023 r., tym samym uchybiono terminowi do dokonania tej czynności procesowej.
We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia jako przyczynę uniemożliwiającą dochowania terminu wskazał konieczność poszukania specjalisty w zakresie prawa budowlanego. Jak wskazano w piśmie z 22 lutego 2023 r.: "w związku z postępowaniem prowadzonym w mniejszej sprawie wydano postanowienie o wstrzymaniu inwestorowi prowadzenie pracy przy przedmiotowym obiekcie. Postanowienie to zostało wydane w bardzo skomplikowanej sprawie, podzielonej w zasadzie na 15 postępowań. Mając na uwadze względy organizacyjne przedsiębiorstwa Strony jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, Strona nie wniosła zażalenia w terminie przewidzianym przez prawo.
Mając na względzie nieznajomość akt sprawy, jak również procedur związanych z postępowaniem administracyjnym, dopiero w dniu 20 lutego 2023 roku, tj. po wykonaniu wglądu w akta sprawy przez pełnomocnika strony, D. sp. z o.o. powzięła informację o konieczności złożenia zażalenia na ww. postanowienie."
W ocenie MWINB skarżąca: D. sp. z o.o. z siedzibą w M. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, ani też nie uprawdopodobniła, aby istniała taka przeszkoda, której strona nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazano, iż cyt.: Mając na uwadze względy organizacyjne przedsiębiorstwa Strony jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, Strona nie wniosła zażalenia w terminie przewidzianym przez prawo. W ocenie MWINB wniesienie zażalenia nie jest czynnością, która bezwarunkowo wymagałaby specjalistycznej wiedzy. Podane we wniosku z dnia 22 lutego 2023r. argumenty nie uprawdopodobniają braku winy skarżącej spółki, która nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy.
Organ podkreślił, że względy organizacyjne przedsiębiorstwa strony jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego nie stanowiła przeszkody, której skarżąca spółka nie mogła przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Zatem aby przywrócić termin, strona powinna wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności.
W świetle powyższego MWINB uznał, że argumenty przedstawione przez pełnomocnika spółki na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie pozwalają na przyjęcie, że strona nie ponosi winy za uchybienie terminowi. Zatem nie można uznać, że istniała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia i niemożność dołożenia należytej staranności do złożenia w terminie zażalenia.
W świetle powyższego należy również wskazać, iż wątpliwy jest fakt złożenia wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, iż w skarżonym postanowieniu strona została pouczona o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia.
Tym samym w ocenie MWINB nie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu do złożenia zażalenia na postanowienie opisane na wstępie postanowienie PINB. Wobec powyższego MWINB odmówił w trybie art. 59 § 2 k.p.a. przywrócenia uchybionego terminu.
M. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił naruszenie:
- a) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego zażalenia, pomimo iż skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, podczas gdy skarżący wykazała, że z uwagi na znaczne rozbudowanie stanu faktycznego sprawy, liczbę dokumentów, z którymi należało się zapoznać, jak również konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się zajęcia sprawą, skarżący bez swojej winy nie dochował terminu do wniesienia zażalenia, a ponadto równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu złożył on zażalenie, czym spełnił przesłanki do przywrócenia terminu;
- b) art 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącego w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nią uprawdopodobnione;
- c) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącego, przejawiające się w zignorowaniu aspektu organizacyjnego przedsiębiorstwa należącego do skarżącego - D. sp. z o.o., będącego stroną w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie organu I Instancji zostało wydane w bardzo skomplikowanej sprawie, podzielonej w zasadzie na 15 postępowań. Mając na uwadze konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, Skarżący nie wniósł zażalenia w terminie przewidzianym przez prawo. Mając na względzie nieznajomość akt sprawy, jak również procedur związanych z postępowaniem administracyjnym, dopiero w dniu 20 lutego 2023 roku, tj. po wykonaniu wglądu w akta sprawy przez pełnomocnika skarżącego, powzięła ona informację o konieczności złożenia zażalenia na ww. postanowienie.
Ponadto zaznaczono, że skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, składając je w terminie 7-dni od dnia dokonania wglądu w akta sprawy, a także wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył on przedmiotowe zażalenie. Należy podkreślić, że skarżący nie został zawiadomiony o możliwości zaznajomienia się z aktami postępowania. Zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a., Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W realiach niniejszej sprawy skarżącemu nie umożliwiono dokonania czynności, o których mowa w art. 10 § 1 k.p.a. Organ I Instancji zachował się zatem nielojalnie względem strony, a pierwszą czynnością w sprawie, o której skarżący został poinformowany, było doręczenie jej postanowienia o wstrzymaniu inwestorowi prowadzenia prac budowanych przez organ I Instancji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 "p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga jest nieuzasadniona, z tego powodu, że skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia MWINB odmawiającego spółce D. sp. z o.o. z siedzibą w M. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr 70/2023 z 20 stycznia 2023 r.
W przedmiotowej sprawie PINB wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, które to postanowienie zostało skierowane do inwestora tych robót, to jest do spółki D. spółka z o.o. Postanowienie to zostało doręczone także skarżącemu M. P., jako stronie postępowania.
Spóźnione zażalenie na postanowienie PINB wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła zarówno spółka z o.o. D. jak i M. P.. MWINB wydawał zatem w tej sprawie rozstrzygnięcia dotyczące kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jak i przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, osobno dla każdej ze stron postępowania to jest w stosunku do M. P. i spółki D.. Rozstrzygnięcia te były przedmiotem kontroli tut. Sądu w innych sprawach.
Wszystkie podniesione w skardze zarzuty dotyczą nieuwzględnienia rozmaitych okoliczności, dotyczących spółki D., co zdaniem skarżącego stanowi o bezzasadności nieprzywrócenia terminu spółce do złożenia zażalenia.
Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Kluczowe w niniejszej sprawie jest rozważenie, czy skarżący M. P. ma interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego postanowienia skierowanego do spółki D..
Jak wskazuje się, pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. II OZ 819/14).
Interes prawny przy tym musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. np. uzasadnienia do: postanowienia NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. II GW 13/11, postanowienia NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. II GW 15/11). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (por. np. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. II GZ 196/12).
Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przykładowo podmiot mający udział w spółce z o.o. nie jest uprawniony do wniesienia skargi na podstawie art. 33 ustawy o NSA na odmowę wydania spółce koncesji na świadczenie usług telekomunikacyjnych ze względu na brak własnego interesu prawnego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. II SA 74/96).
Przytoczone powyżej poglądy Sąd na gruncie niniejszej sprawy w pełni podziela.
Przedmiotowa skarga M. P. dotyczy tymczasem jak już zaznaczono postanowienia nr 775/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 9 października 2023 r. odmawiającego spółce D. sp. z o.o. z siedzibą w M. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr 70/2023 z 20 stycznia 2023 r.
W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia, w którym odmówiono innemu podmiotowi (D. sp. z o.o. z siedzibą w M.) przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, co stanowi o bezzasadności skargi.
Ze względu na powyższe skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.