Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 lutego 2017 r. referendarz sądowy - rozpoznając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych - orzekł o zwolnieniu skarżącego w połowie od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi oraz o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że obydwoje z żoną są osobami ubogimi, małżonka nie pracuje zawodowo, utrzymują się z prowadzenia drobnego sklepu spożywczego w T., którego przychody regularnie spadają z uwagi na konkurencyjność sklepów wielkopowierzchniowych tj. [...] czy [...]. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz 17 letnim synem. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w formie sklepiku spożywczego w wysokości deklarowanej ok. 2000 zł. Ponadto skarżący korzysta z pomocy rodziny w wysokości ok. 200-400 zł. Jako miesięczne zobowiązania skarżący wymienia ratę kredytową w kwocie 515 zł, opłaty 900 zł - łącznie zatem ok. 1450 zł plus jedzenie. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada on mieszkanie w bloku o pow. 64 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 2 ha.
Małżonka posiada ½ udziału w nieruchomości o pow. 10 arów. Skarżący nie wykazuje innych cennych ruchomości ani oszczędności. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego wniosku skarżący przedstawił zeznanie podatkowe za 2015 r., z którego wynika, iż przychód z tytułu pozarolnicznej działalności gospodarczej w 2015r wynosił 165 391,84 zł przy kosztach 150 322,17 zł. Daje to przybliżony przychód miesięczny w kwocie 13 782 zł. Zeznania podatkowego za 2016r skarżący jeszcze nie złożył. Małżonka skarżącego jest na jego utrzymaniu, dorywczo pomaga w sklepie. Gospodarstwo rolne nie osiąga żadnych dochodów, wnioskodawca nie otrzymuje również żadnych dotacji na nie z UE.
Skarżący posiada samochód osobowy [...] z 2001 r. o wartości 4000 zł, pomaga mu również brat, który przekazuje darowizny w kwotach około 200-400 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył również, iż jego sprawę w WSA w Krakowie prowadzi mecenas z wyboru działając pro bono z uwagi na wieloletnią znajomość ze skarżącym. W ocenie referendarza taka sytuacja uzasadnia jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Powyższe postanowienie zaskarżył sprzeciwem skarżący podnosząc, że jest jedynym żywicielem rodziny. Nieruchomość rolna nie przynosi dochodów, brak jest chętnych na jej dzierżawę, jednak skarżący nie chce jej sprzedawać aby pokryć koszty postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie zaś do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Wniosek w niniejszej sprawie obejmował tylko zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i należało utrzymać je w mocy.
Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stały miesięczny dochód - przy czym skarżący wskazuje na dochód ok. 2000 zł miesięcznie, natomiast z rozliczenia podatkowego za rok 2015 wynika kwota ok. 1250 zł miesięcznie dochodu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza strona wskazała, że przesyła "rachunek firmowy oraz rachunek, z którego opłacany jest kredyt". Przedstawił jednak wyciąg z tylko jednego rachunku bankowego, z którego spłacane są raty w kwocie po 515,49 zł miesięcznie. Cały przedstawiony rachunek bankowy za okres od 1 października 2016 r. do 27 stycznia 2017 r. zawiera tylko 11 operacji. Jest nieprawdopodobne by osoba prowadząca działalność gospodarczą w postaci sklepu miała tak niewiele operacji na rachunku firmowym - należy przypuszczać, że skarżący ma jeszcze inne rachunki bankowe, z których wyciągów nie przedstawił. Zatem należy uznać, że skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza, a w konsekwencji Sąd nie jest w stanie w sposób pełny i dokładny ocenić jego sytuacji majątkowej.
Jednocześnie uwzględniając wskazywany przez skarżącego dochód miesięczny oraz fakt, że skarżący ma małoletnie dziecko - rodzina nie przekracza kryterium dochodowego w tzw. "programie 500+", a jego rodzinie przysługiwałoby miesięczne świadczenie w ramach tego programu - o czym jednak skarżący nie informuje we wniosku. Również i ta okoliczność budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji skarżącego i jego rodziny.
Okoliczność, że posiadana nieruchomość rolna nie przynosi żadnego przychodu również nie może uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie szerszym, niż zrobił to referendarz sądowy. Biorąc pod uwagę wielkość nieruchomości rolnej skarżący może ubiegać się o dopłaty unijne, skoro zaś tego nie robi, to fakt ten mnie może stanowić o ponoszeniu kosztów zainicjowanego przez niego postępowania przez Skarb Państwa.
Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności należało uznać, że prawidłowe było zwolnienie skarżącego w połowie od wpisu od skargi i oddalenie wniosku o prawo pomocy w pozostałym zakresie.
Wobec powyższego należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a.