Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Decyzją z dnia 28 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez J. K. od decyzji Wójta Gminy Nawojowa z dnia 22 lipca 2022 r., znak: IRB.6331.1.2022 o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych w obrębie działki nr [...] w N. z uwagi na brak znamion zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działki ewidencyjnej nr [...] w N., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło nakazania właścicielowi dz. nr ewid. [...], w N. J. M. przywrócenia stanu poprzedniego stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., Wójt Gminy Nawojowa orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych w obrębie działki nr [...] w N. z uwagi na brak znamion zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działki ewidencyjnej nr [...] w N.. Stwierdzono, iż dnia 25.02.2022 r. do tamtejszego Urzędu Gminy wpłynęło pismo od J. K. z wnioskiem o nakazanie w drodze decyzji właścicielowi działki ewidencyjnej nr [...] w N., przywrócenia stanu poprzedniego. Wnioskodawca poinformował, że właściciel działki ewidencyjnej nr [...] w N. dokonał podniesienia terenu działki ze spadkiem w stronę działki ewidencyjnej nr [...] w N., co będzie wpływać negatywnie na sąsiednie działki.
W oparciu o zebrany materiał dowodowy, tj. dokumenty, oświadczenia stron, zdjęcia jak również oględziny w terenie, organ I instancji ustalił, że część terenu działki J. M. nr [...] od strony działki [...] i działki [...] jest ukształtowany ze spadkiem około 15 cm od ściany budynku w kierunki działki J. K.. Jest to niewielka powierzchnia, z której pomimo spadku na 5 m odległości nie spowoduje zagrożenia zalaniem działki o wiele większej powierzchni nawet podczas intensywnego opadu. Powierzchnia działki [...] od strony drogi dojazdowej nr [...] i [...] jest zniwelowana do poziomu działek sąsiednich. Wody opadowe odprowadzone rurami spustowymi z dachu są wypuszczone na powierzchnię działki nr [...] w N.. Budowa budynku jak również zagospodarowanie terenu wokół budynku jest nie zakończona, nie ma utwardzonych podjazdów, chodników ani opaski wokół budynku, co jasno daje do zrozumienia, że kształtowanie powierzchni terenu działki [...] nie zostało jeszcze sfinalizowane, a budowa jest w trakcie.
Nadto jak stwierdził organ I instancji nie zostały dostarczone, ani ujawnione w trakcie trwania postępowania żadne dowody (zdjęcia, nagrania itp.) na jakiekolwiek szkodliwe oddziaływanie wykonanych prac na działce [...] na grunty sąsiednie.
Od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu, J. K. wniósł odwołanie, zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 art. 61 § 1 w związku z art. 28 K.p.a. W uzasadnieniu odwołania, wnoszący je podniósł m.in., że Wójt jako organ orzekający powinien wyłączyć się z prowadzenia postępowania. Następnie stwierdził, że nie jest oparte na prawdzie, że dz.[...] została utwardzona ziemią spod budowy do poziomu działek sąsiednich, gdyż kilkanaście samochodów ziemi zostało przywiezione z wykopów pod kanał w drodze gminnej. Ponadto ziemię nasypano równo z podmurówką co spowoduje napływ wód na jego działkę.
Odwołujący wskazał, że projektant w projekcie zagospodarowania terenu nie przewidział żadnego podniesienia terenu ze spadkiem w kierunku dz.[...]. a także dodał, że nie ma żadnej gwarancji że woda z rynien i przyległego terenu oraz drogi gminnej dz.[...] ze spadkiem 6 % w kierunku jego działki nie spowoduje jej zalania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu działając jako organ II instancji uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kolegium wskazało, iż materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2021 r., póz. 2233).
Zgodnie z ust. 1 tego artykułu: Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
- 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
- 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Ust.
- 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Ust.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Ust.
- 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
Ust.
- 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Prowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia, czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 234 ust 3 prawa wodnego. W tym artykule mowa o każdej zmianie stanu wody, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne, z wymienionymi w art. 234 nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 234 ust 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 234 ust 1 pkt 1 i 2, a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/KR 3049/03, w którym wyjaśnił, że: zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U.
Nr 115, póz. 1229 ze zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Nałożenie zatem obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.
Kolegium podkreśliło, że powołany przepis art. 234 ust. 3 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 609/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak zatem wynika z powyższego, konieczną przesłanką do zastosowania nakazu z art. 234 ustawy Prawo wodne jest szkodliwe oddziaływanie. Kolegium podzieliło pogląd, że decyzji nakazującej przywrócenie stanu wód lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom nie można wydać jedynie na podstawie obaw, tylko musi dojść do ustalenia, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i zmiana te szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, która to sytuacja, w niniejszej sprawie nie zachodzi.
W rozpatrywanej sprawie, zdaniem tut. Kolegium, niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały ustalone w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Analizie poddano materiał dowodowy, zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym ustalenia poczynione przez organ I instancji, podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 4 kwietnia 2022r., dokumentów dołączonych do akt sprawy, jak również oświadczeń stron postępowania.
Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż część terenu działki J. M. od strony działki [...] i działki [...] i na długości budynku w trakcie budowy tj. powierzchnia około 75 m2 jest ukształtowany ze spadkiem około 15 cm od ściany budynku w kierunki działki J. K.. Powierzchnia działki [...] od strony drogi dojazdowej nr [...] i [...] jest zniwelowana do poziomu działek sąsiednich. Wody opadowe odprowadzone rurami spustowymi z dachu są wypuszczone na powierzchnię działki nr [...] w N.. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, zarówno budowa budynku, jak i zagospodarowanie terenu wokół budynku na działce ew. nr [...] nie zostało jeszcze zakończone.
Istotną w ocenie Kolegium okolicznością jest to, że w trakcie postępowania wnioskodawca nie wskazał na jakiekolwiek szkody na swojej działce, jak również w odwołaniu wyraził obawy, że właściciel działki ew. nr [...] spowodował takie jej ukształtowanie, że woda będzie się przelewać na jego nieruchomość. W ocenie Kolegium, analizując przeprowadzone przez Wójta Gminy Nawojowa postępowanie wyjaśniające, organ I instancji prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zmianą stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziaływującą na grunt sąsiedni.
W związku z powyższym Kolegium zgodziło się z organem I instancji, iż na nieruchomości wnioskodawcy nie zaistniały jakiekolwiek szkody, a odwołujący się takich dowodów nie przedłożył. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie skutkującym powstaniem szkody na gruncie sąsiednim ważną kwestią jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (por.: wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07). Tenże stan faktyczny ma wykazać, że przede wszystkim nastąpiła szkoda na gruncie spowodowana zmianą stanu wody. Bez ustalenia powstania szkody, dalsze prowadzenie postępowania merytorycznego w sprawie o naruszenie stosunków wodnych określonym art. 234 Prawa wodnego ukierunkowane na nałożenie określonego obowiązku jest niczym nie uzasadnione. Co do zasady art. 234 Prawa wodnego nakazuje ustalenie w pierwszej kolejności faktu zaistnienia szkody związanej z niedopuszczalną zmianą stosunków wodnych. Brak szkody oznacza bowiem, że do szkodliwej zmiany stanu wody nie mogło dojść.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zmianą stosunków wodnych szkodliwie oddziaływującą na grunty sąsiednie. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym - jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
W związku z powyższym należało odmówić żądaniu wnioskodawcy przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W takim przypadku ustalenie, iż na przedmiotowym gruncie nie są dokonywane jakiekolwiek zmiany stanu wody szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie i tym samym nie doszło do naruszenia art. 234 ustawy - Prawo wodne, organ powinien odmówić zobowiązania właściciela gruntu do przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe. W sytuacji bowiem, gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest przesłanek do wydania decyzji pozytywnej, należy wydać decyzję negatywną, a nie umarzać postępowanie, gdyż ta instytucja ma zastosowanie do innych sytuacji, gdy brak jest przedmiotu postępowania.
Kolegium równocześnie wyjaśniło, że w/w uchybienie (nieprawidłowe sformułowanie sentencji decyzji) nie ma wpływu na ustalenia dokonane w trakcie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu dot. wyłączenia Wójta Gminy Nawojowa od prowadzenia postępowania, tut. Kolegium wskazało, że do wszczęcia i prowadzenia - w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego - postępowania, którego przedmiotem jest zmiana stosunków wodnych na nieruchomości położonej na obszarze Gminy Nawojowa właściwy jest Wójt tej Gminy. Z kolei sytuacje w jakich następuje wyłączenie organu administracji publicznej od załatwienia sprawy administracyjnej pozostającej w jego kompetencji określa art. 25 § 1 K.p.a. – a żadna z wymienionych w art. 25 § l K.p.a. przesłanek wyłączenia Wójta Gminy Nawojowa nie została spełniona w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Z powyższą decyzją organu nie zgodził się J. K., który pismem z dnia 24.102.22r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Przedmiotową decyzję zaskarżył w całości zarzucając:
1/ naruszenie przepisów ustawy k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy,tj: a)art.7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, polegające na błędnym przyjęciu że nie nastąpi zalewanie dz.[...], podczas gdy zalewanie dz.[...] nastąpi na skutek likwidacji cokołu betonowego ogrodzenia dz.[...] - wjazd na dz.[...] wg projektu zagospodarowania i wprowadzenia wód opadowych z drogi dz.[...] z uwagi na spadek od ul.Nowosądeckiej w kierunku dz.[...],spowodowanej min:
- - brakiem zapewnienia kanalizacji dz.[...] w sposób prawem określony w par.28 ust.1 i ust.2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn.12-04-2002 r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny budynki i ich usytuowanie i w efekcie zarówno zmianę jak i natężenie odpływu wód;
- - podniesieniem terenu dz.[...] z dużym spadkiem terenu w kierunku dz.[...] wbrew projektowi zagospodarowania terenu w efekcie zmianę kierunku jak i natężenia odpływu wód;
- - przewidzianym w projekcie zagospodarowania terenu utwardzeniem dróg wewnętrznych i placów o pow.105 m2 w efekcie zmianę kierunku i natężenia odpływu wód;
b)art.25 par.1 w zw.z art.145 par.1 pkt.3 kpa poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym, gdzie sprawa dotyczy interesów majątkowych Przewodniczącego Rady Gminy Nawojowa pana J. M. (okoliczność znana z urzędu) strona postępowania administracyjnego a zatem Wójt Gminy Nawojowa jako organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy;
c)art.77 Kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego polegające na braku przeprowadzenia dowodu tj. z decyzji pozwolenia na budowę, oraz z decyzji o warunkach zabudowy;
d)art.80 kpa poprzez przyjęcie za udowodnioną okoliczność, że nie ma możliwości zalania dz.[...] poprzez odprowadzenie wody z drogi dz.[...];
re) art.84 kpa poprzez nie przeprowadzenie opinii biegłego z zakresu architektury i budownictwa podczas gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne m.in. celem ustalenia związku przyczynowo-skutkowego zalewania dz.[...].
2.naruszenie przepisów prawa materialnego-ustawy Prawo wodne,tj:
a)art.234 ust.2 i 3 prawa wodnego poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy wskazującym jednoznacznie na to, że zalewanie dz.[...] dochodzi na skutek działań właściciela dz.[...] niezgodnego z projektem zagospodarowania;
b)przepisów budowlanych, tj; a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12-04-2002 r. Dz.U. z 2002 r.poz.75.poz.690 z póź.zm. o szkodliwym oddziaływaniu na dz.[...];
- c) art.139 kpa zgodnie, z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości. W ocenie skarżącego zarówno organ I jak i II instancji dopuścili się wielu nieprawidłowości wskazanych w zarzutach skargi. Art.234 ust.3 Prawa Wodnego mówi o każdej zmianie stanu wody, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Starosta Nowosądecki w dniu 2018-08-28 wydał decyzję nr 1662/2018 znak: BUD.6740.1601.2018, i udzielił pozwolenia na budowę budynku na dz.[...] w której określił szkodliwe oddziaływanie obiektu min. na dz.[...]. Projektant w planie zagospodarowania terenu określił obszar szkodliwego oddziaływania obiektu min. na dz.[...]. Projektant ustalając wjazd na działkę w pkt.7 Planu zagospodarowania działki wpuścił wszystkie wody z drogi dz.[...] o pow.320 m2, która jest ze spadkiem zaznaczonym strzałkami od ul. [...] do wjazdu w pkt.7. Wody te poprzez ten wjazd i teren utwardzony przedostają się na moją nieruchomość dz.[...].
Na projekcie zagospodarowania kolorem czerwonym zaznaczono kierunek spływu wody. Nadmieniam że powyższa droga nie posiada odwodnienia. Dodatkowo wody z dachu o pow.140m2, dojazdu i dojść oraz tarasów o pow.105 m2 w sumie z terenu o pow.565 m2 przedostają się na teren mojej nieruchomości. Żadna powierzchnia biologicznie czynna nie jest w stanie przyjąć wód z takiej powierzchni. Organ I i II instancji nie ustalił, że właściciel gruntu dz.[...] poprzez swoje działania niezgodne z projektem zagospodarowania kierując wody z drogi przez swoją działkę w kierunku dz.[...] zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza jego kierunek i natężenie odpływu wody opadowej na sąsiednią nieruchomość czym wyczerpał znamiona art.234 ustawy prawo wodne. Organ I i II instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w stopniu wystarczającym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody, dokonane zostały w ograniczonym zakresie i nie są wystarczające dla dokonania ustalenia, które nie byłoby dowolne i pozwalało w sposób nie budzący wątpliwości orzec o istocie sprawy.
Braki w zakresie ustaleń faktycznych i zarazem w materiale dowodowym nie pozwalają również na dokonanie niezbędnych ustaleń. Kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wolność korzystania z własności kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność i własność drugiej osoby. Bycie właścicielem nie upoważnia do korzystania ze swojej własności w sposób całkowicie dowolny i nieograniczony. Powyższe normuje kodeks cywilny w art.140, własność daje więc prawo nad rzeczą, ale w zakresie nienaruszającym na przykład interesów sąsiadów. Art.144 kc stanowi, iż właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Prowadzenie działalności na własnej działce, która może mieć wpływ na sąsiadujące, bliższe i dalsze nieruchomości to immisja.
W powyższym przypadku jest to immisja bezpośrednia stanowiąca celowe i bezpośrednie ingerowanie w cudzą nieruchomość. Jest to przykładowe celowe kierowanie na sąsiednią nieruchomość wody opadowej. Jest to działanie prawnie zakazane. Tylko z uwagi na bardzo suchy rok i brak opadów nie doszło do masowych podtopień co nie jest wykluczone w bliskiej perspektywie. Powyższe w ocenie skarżącego czyni skargę zasadną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz 3 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm.), który stanowi, że:
"1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
- 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
- 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
- 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
- 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności."
W świetle powyższego przepisu, wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga uprzedniego dokonania ustaleń: czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, czy nastąpiła szkoda na gruncie sąsiednim oraz, czy szkoda ta wynika ze zmiany stosunków wodnych. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, a wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w innych warunkach, jest niedopuszczalne (por.m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Sz 174/21).
Zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.
W sprawach o naruszenie stosunków wodnych, prowadzonych na zasadzie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, zasadnicze znaczenie ma również kolejność badania powołanych tam przesłanek, bowiem bez uprzedniego stwierdzenia wystąpienia szkody na gruncie sąsiednim, nie jest co do zasady ani celowe ani zasadne, ustalanie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Brak szkody determinuje zatem rozstrzygnięcie całej sprawy, gdyż w sytuacji, gdy nie zostaje ustalone zaistnienie szkody na działce spowodowanej wodami spływającymi z działek i ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby taka szkoda miała miejsce, to nakazywanie ustalania wcześniejszych stanów wód na tych działkach i czy doszło do zmian tych stanów, jest nieuzasadnione, a przynajmniej stanowczo przedwczesne (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2013 r., II SA/Kr 315/13, wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, czy wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13).
Co więcej, poczynienie ustaleń w tym zakresie nie zawsze wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, bowiem zaistnienie szkody na gruncie sąsiednim jest często przesłanką najłatwiejszą do ustalenia, gdyż łatwo ją dostrzec. Niejednokrotnie więc ustalenie zaistnienia szkody odbywa się na etapie oględzin nieruchomości objętych postępowaniem. W orzecznictwie podnosi się, że oględziny są dowodem podstawowym i nieodzownym w sprawach o naruszenie stosunków wodnych. Powinny one być pierwszym dowodem, jaki należy przeprowadzać w tego typu sprawach, na co wskazuje specyfika tych spraw (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, CBOSA).
Co więcej, dowód ten może być powtarzany, gdyż szkodliwe oddziaływanie na grunty to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (por.m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 282/14, CBOSA).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przesłanki wymienione w omawianym przepisie zostały przez organu administracyjne zweryfikowane w sposób prawidłowy.
Przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego dowody jednoznacznie wskazują na to, iż po stronie skarżącego brak zrealizowania przesłanki istnienia szkody. Tak z ze gromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak i z twierdzeń samego skarżącego zawartych w skardze wynika, iż do szkody nie doszło, a skarga jest wyrazem obaw skarżącego na przyszłość, czy na skutek inwestycji realizowanej na działce [...] nie będzie dochodzić do zalewania działki skarżącego (nr [...]). Zatem nie chodzi zaistniałą szkodę lecz o obawy skarżącego o potencjalną szkodę mogącą zaistnieć w przyszłości. Powyższe ustalenia poczynione zarówno w oparciu o dowody zgromadzone przez organ jak i twierdzenia przedstawione przez samego skarżącego w ocenie Sądu w sposób jednoznaczny wskazują na brak istnienia w chwili obecnej obiektywnej szkody po stronie skarżącego, związanej z realizacją inwestycji na działce sąsiedniej.
W tej sytuacji brak było podstaw i konieczności prowadzenia dalszych dowodów w sprawie, a zarzuty skargi z tym związane są w przedmiotowej sprawie niezasadne. W tej też sytuacji decyzja organu II instancji odpowiada prawu, i brak było podstaw do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, tak z punktu widzenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W realiach niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania art. 25 kpa mówiący o podstawach wyłączenia organu. Nie zachodzi również (wbrew zarzutom skargi) w niniejszej sprawie sytuacja, że organ II instancji na skutek rozpoznania odwołania orzekł na niekorzyść odwołującego się. Rozstrzygnięcie organu I instancji (umorzenie postępowania) nie było bowiem merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy (umorzenie to rodzaj formalnego zakończenia sprawy). W tej więc sytuacji orzeczenie organu II instancji, które uchyliło decyzję o umorzeniu i orzekło merytorycznie w sprawie nie pogorszyło w żaden sposób sytuacji skarżącego (art. 139 k.p.a.), gdyż nie modyfikowało merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji, a jedynie przy uwzględnieniu ustaleń i argumentów organu I instancji nadało temu rozstrzygnięciu właściwą formę.
Niezależnie od powyższego wskazać też należy, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcie w żaden sposób nie zamyka skarżącemu drogi do ewentualnego dochodzenia w przyszłości na drodze administracyjnej swoich praw w oparciu o art. 234 Prawa wodnego, w sytuacji gdyby na dalszym etapie realizacji inwestycji lub po jej zakończeniu doszło faktycznie do zrealizowania znamion hipotezy cytowanego przepisu.
Z wymienionych przyczyn, podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.