Uzasadnienie
postanowienia z dnia 6 marca 2014 r.
Decyzją z dnia 1 marca 2012 r. znak: [.....], Prezydent Miasta K., na wniosek inwestora [.....] sp. z o.o. w K., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, orzekł o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn.: "gospodarowanie, zbieranie, odzysk, przetwarzanie i magazynowanie odpadów na działce nr [.....] obr. [.....] jed. ew. [.....] przy ul. [.....] w K. " Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie [.....] z siedzibą w K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia 29 maja 2012 roku, znak: [.....] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie [.....] z siedzibą w K., domagając się uchylenia tak zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj art. 7, 77, 80, 107 § 3 i 138 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skargę podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", gdyż została wniesiona przez podmiot nieuprawniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Na płaszczyźnie niniejszego postępowania dodać też trzeba, że zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.
Przechodząc do dalszych rozważań podkreślić należy, że w szeregu ostatnio wydanych orzeczeń (postanowienie z dnia 27 września 2013 roku, II OSK 1005/12; postanowienie z dnia 10 października 2013 roku, II OSK 1059/12, postanowienie z dnia 23 stycznia 2014 roku, II OSK 2004/12), Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, że organizacja społeczna nie ma z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi, lecz w postępowaniu przed Sądem administracyjnym obowiązana jest wykazać związek materialny statutowego celu z przedmiotem sprawy. Przesądza o tym sposób w jaki uregulowano legitymację do złożenia skargi do sądu. Według art. 50 § 1 p.p.s.a., "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym".
W ocenie NSA, wyliczona w art. 50 § 1 p.p.s.a. kolejność podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi nie jest przypadkowa, a wynika z chronionych wartości w demokratycznym państwie prawnym. To właśnie ochrona praw podmiotowych jednostki jest podstawową wartością, którą ma chronić postępowanie sądowoadministracyjne. Regulacja przyznająca legitymację innym podmiotom nie może być oparta na wykładni rozszerzającej, oznacza bowiem otwarcie ingerencji w ukształtowane prawa jednostki. Dając wagę konstytucyjnej zasadzie praworządności przyznano legitymację prokuratorowi, a dla ochrony praw człowieka legitymację przyznano Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka. Do konstrukcji prawnej legitymacji tych podmiotów nie wprowadzono przesłanek materialnoprawnych ograniczających tę legitymację.
Dalej NSA wyraził pogląd, że artykuł 50 § 1 p.p.s.a. przyjął inną konstrukcję legitymacji organizacji społecznej, wprowadzając przesłankę materialnoprawną - organizacja społeczna ma legitymację do wniesienia skargi w zakresie jej statutowej działalności. Przesłanka materialnoprawna wymaga, dla stwierdzenia jej wystąpienia, ustalenia merytorycznego i bezpośredniego związku treści rozstrzygnięcia działania organu administracji publicznej z celami statutowymi organizacji społecznej. Zdaniem NSA nie do przyjęcia jest, że jednostka musi wykazać interes materialny wynikający z przepisu prawa materialnego, zaś organizacja społeczna może otrzymać legitymację na podstawie hasłowo, ogólnikowo określonych celów statutowych, bez wykazania związku z przedmiotem zaskarżonego działania. Konkludując NSA wskazał, że wprowadzenie przesłanki materialnoprawnej legitymacji organizacji społecznej ma tę konsekwencję prawną, że spełnienie przesłanki udziału w postępowaniu administracyjnym nie daje z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi, która w postępowaniu przed Sądem administracyjnym obowiązana jest wykazać związek materialny statutowego celu z przedmiotem sprawy. W przeciwnym wypadku skargę należy odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż skarga ta została wniesiona przez podmiot nieuprawniony.
Przechodząc do okoliczności przedmiotowego postępowania, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedstawione powyżej poglądy prawne, zachowują w niniejszej sprawie pełną aktualność. Odrębność regulacji zawarta w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku..., prowadzi do wniosku, że organizacja społeczna mająca status organizacji ekologicznej, może wnieść skargę do sądu także w sprawach nie dotyczących interesów prawnych innych osób i także wtedy, gdy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarga do sądu administracyjnego musi być jednak uzasadniona celami statutowymi tej organizacji (art. 44 ust. 3 w/w)
Analiza postanowień Statutu Stowarzyszenia [.....], który znajduje się na k.249-251 akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że określone w nim cele statutowe, nie mogą być podstawą do wyprowadzenia dla Stowarzyszenia [.....] legitymacji skargowej w niniejszej sprawie. Zgodnie z § 7 statutu, do celów stowarzyszenia należy: krzewienie zasad funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego, działalność ekologiczna, ochrona środowiska i wartości kulturowych, działanie na rzecz bezpiecznego i zrównoważonego rozwoju Krakowa..., działanie na rzecz rewitalizacji zdegradowanych terenów poprzemysłowych, udzielanie wsparcia oraz pomocy osobom i instytucjom działającym w zgodzie z zasadami i celami niniejszego Stowarzyszenia, prezentowanie walorów w/w terenu organom administracji publicznej oraz zainteresowanym organizacjom i osobom, wspieranie inicjatyw, w tym także kulturalnych, naukowych i edukacyjnych; promowanie aktywności mieszkańców.
Ogólnie wskazany cel statutowy wymieniony w § 7 pkt 2 statutu, tj działalność ekologiczna i ochrona środowiska, w myśl definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku..., pozwala jedynie zakwalifikować Stowarzyszenie [.....] do organizacji ekologicznych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, organizacja ekologiczna, czyli "organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona środowiska" (art. 3 pkt 10 w/w ustawy), nie ma jednak automatycznie prawa do wniesienia skargi – tylko dlatego, że jest organizacją ekologiczną – lecz również w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku..., musi to być jeszcze "uzasadnione celami statutowymi tej organizacji" (art. 44 ust. 3 w/w ustawy). Analiza wymienionych powyżej - wszystkich celów statutowych Stowarzyszenia [.....] - nie daje natomiast podstaw do ustalenia merytorycznego i bezpośredniego związku pomiędzy przedmiotem postępowania w jakim rozstrzygał organ administracji publicznej z celami statutowymi tej organizacji ekologicznej.
Z powyższych przyczyn, w uwzględnieniu przywołanych poglądów prawnych Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga Stowarzyszenia [.....], jako wniesiona przez podmiot nieuprawniony, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. W pkt II orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.