Uzasadnienie
W dniu [....].2009r. (14.10.2009r.- data nadania w UP w B.) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego kwocie 500 zł w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1466/09, z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, iż jest inwalidą II grupy, otrzymuje 1400 zł renty, a skarżąca H.M. - matka wnioskodawcy jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną.
W nadesłanym w dniu [....].2009r. (data nadania – 3.11.2009r.) formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jest rencistą, po dwóch zawałach i cierpi na padaczkę. Podał, iż mieszka w domu matki –H.M. oraz, że prowadzi odrębne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 1400 zł i jest to świadczenie rentowe. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku.
E.M. został wezwany przez Sąd do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez m.in.: podanie kosztów miesięcznego utrzymania z uwzględnieniem rachunków za media oraz innych obciążeń związanych z miesięcznym utrzymaniem, wyjaśnienie gdzie mieszka i czyją walność stanowi przedmiotowa nieruchomość.
W piśmie z dnia [....].2009r. skarżący podał, iż mieszka z matką w domu, stanowiącym jej własność, który jest uszkodzony przez szkody górnicze. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wskazał, iż w listopadzie 2009r. na leki wydał ok. 350 zł, za prąd zapłacił 137 zł (faktura za listopad k.58), opłaty telefoniczne wyniosły 158 zł (faktura k. 56, 57), opiekunka matki pobiera jej rentę w wysokości ok. 2000 zł.
W dniu 18 stycznia 2010r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w który oddalił wniosek E.M. o zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu [....] 2010r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw skarżącego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dn. 18.06.2010r., sygn. akt II SA/Kr 1466/09. Samo pismo zostało nadane w dniu [....] 2010r. w urzędzie pocztowym B., a zatem nastąpiło to w terminie do wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia Sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż cierpi na wiele schorzeń w związku z czym ponosi wysokie koszty związane z leczeniem (lekarstwa, lekarze).
Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku E.M. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w całości. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Fakty podane przez skarżącego dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu, stanu majątkowego i ponoszonych kosztów utrzymania pozwalają przyjąć, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymania siebie. Dlatego też Sąd przyjął, iż są spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. do zwolnienia skarżącego w 3/5 części od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów postępowania, który skarżący powinien uiścić. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc to pod uwagę Sąd w pozostałym zakresie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art.214 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane rozważnie, jedynie w wypadkach uzasadnionych stosownymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można np. bezrobotnych, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Każda strona wnosząca skargę do sądu winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów (sądowych, zastępstwa procesowego). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny lub ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 244 § 1 art. 245 § 3 oraz art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzekł jak na wstępie.