Uzasadnienie
I. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 29.11.1979 r. (znak: [...]) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 61 m2 położonej w T., z przeznaczeniem pod budowę pomieszczeń technicznych Wojewódzkiego Biura Projektów w T., należącej po ˝ części do J. S. i M. S.. Powyższa nieruchomość obciążona była hipoteką w kwocie 569 524,30 zł z tytułu przeprowadzonego remontu budynku. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono w łącznej kwocie 21 222 zł, w tym za grunt 1 098 zł, i 20 124 zł za składniki budowlane.
W związku z opisaną wyżej decyzją orzekającą o wywłaszczeniu nieruchomości, M. S. i J. S. wystąpili z wnioskiem o:
- 1. stwierdzenie nieważności tej decyzji, z uwagi na rażące naruszenie prawa;
- 2. zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jako zbędnej na cel wywłaszczenia.
- II. W sprawie o zwrot w.w. nieruchomości, Kierownik Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dnia 11.06.1992 r. (znak: [...]) orzekł o zwrocie na rzecz M. S. oraz J. S. (po ˝ części) działki nr [...] obr. [...] w T. o powierzchni 61 m2. Nadto, orzekł w decyzji tej o ustaleniu aktualnej wartości nieruchomości w łącznej kwocie 12 546 900 zł, w tym 546 900 zł za grunt oraz 12 mln za budynek. Dodatkowo decyzją tą zobowiązał J. i M. S. do wpłaty należności w kwocie 12 546 900 zł z tytułu zwrotu nieruchomości. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Zarząd Miasta T. decyzją z dnia 8.04.1992 r. (znak: [...]) orzekł, że przedmiotowa nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (z dnia 29.11.1979 r.). Mając to na uwadze, dokonano rozliczeń między Gminą Miasta T. (aktualnym właścicielem nieruchomości), a byłym właścicielem i Wojewódzkim Biurem Projektów w T. – na rzecz którego wywłaszczenie zostało dokonane.
Organ administracji podkreślił, że aktualną wartość gruntu obliczono rewaloryzując ustalone w 1979 r. odszkodowanie tj. 1 098 zł w oparciu o współczynnik GUS, który wynosił 498, 063. Nieruchomość podlegająca zwrotowi jest zabudowa budynkiem drewnianym wzniesionym przez Wojewódzkie Biuro Projektów w T.. Wartość budynku określono na kwotę 15 mln zł (kwota zadeklarowana przez J. S. na przetargu w dniu 28.03.1992 r.). Po odliczeniu kwoty już wpłaconej (3 mln zł), do zapłaty pozostała kwota 12 mln zł.
- III. Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wnieśli M. S. i J. S.. Podali, że domagają się "zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu, bez żadnej należności z tytułu zwrotu". W ocenie odwołujących się, bezpodstawne było zobowiązanie ich do wpłaty należności w kwocie 546 900 zł z tytułu zwrotu nieruchomości, przy uznaniu, że stanowi to zrewaloryzowaną należność odpowiadającą odszkodowaniu za nieruchomość w kwocie 21 222 zł, którego nigdy nie otrzymali.
- IV. Wojewoda decyzją z dnia 16.08.1992 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że zarzut odwołania jest chybiony, ponieważ w decyzji wywłaszczeniowej ustalone odszkodowanie zostało potrącone na poczet ciążącej na tej nieruchomości hipoteki. Zgodnie z par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315), w razie zwrotu nieruchomości, właściciel zwraca na rzecz Skarbu Państwa lub gminy odszkodowanie pomimo, że zostało ono potrącone na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli.
- V. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję Wojewody wnieśli M. S. i J. S.. Podkreślili skarżący, że nie otrzymali odszkodowania określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Z żadnych dokumentów nie wynika to aby z przyznanego odszkodowania potrącono kwotę odpowiadającą hipotece obciążającą tę nieruchomość. Akcentowali, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu winno zostać zakończone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej (z dnia 23.11.1979 r.).
- VI. W odpowiedzi na skargę Wojewoda domagał się jej oddalenia.
- VII. Postępowanie sądowe w tej sprawie zostało zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania (umorzenia ostateczną decyzją postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej; k. 278) oraz ustalenia następców prawnych obojga skarżących, sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwy zatem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy.
Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga J. S. oraz M. S. nie była zasadna, w związku z czym podlegała oddaleniu.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody z dnia 16.08.1992 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia 11.06.1992 r. Tą ostatnio wskazaną decyzją orzeczono o zwrocie M. S. oraz J. S. działki położonej w T. o numerze [...] obr. [...], o powierzchni 61 m2. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127; dalej ustawa powoływana jako u.g.g.w.n.). Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustęp 2 art. 69 stanowi, że decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między Skarbem Państwa lub gminą, na których rzecz dokonano wywłaszczenia, a osobą, na której rzecz następuje zwrot.
W sprawie nie ulegało wątpliwości, że objęta postępowaniem nieruchomość (działka nr [...] w T.) stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Powyższe wynika z decyzji Zarządu Miasta T. z dnia 8.04.1992 r. (znak [...]). Decyzja ta, wydana w trybie par. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 315) wskazywała, że zarówno przedmiotowa działka, jak i znajdujący się na niej budynek, zbędne są na potrzeby podmiotu na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło (Wojewódzkiego Biura Projektów w T.). Skoro zatem przesądzone zostało, że w sprawie niniejszej zaktualizowała się normatywna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność na cel wywłaszczenia) ocenie podlegała kwestia rozliczeń, będących konsekwencją (następstwem) orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Cytowany bowiem wyżej art. 69 ust. 2 u.g.g.w.n. przewidywał, że obligatoryjny element decyzji o zwrocie nieruchomości stanowią właśnie rozliczenia między podmiotem na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło, a osobą na rzecz której następuje zwrot.
Cytowane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości, w par. 3 ust. 1 przewidywało, że w razie zwrotu nieruchomości, właściciel zwraca na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz gminy wypłacone odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana. Nadto, ustęp 2 tego przepisu stanowił, że zwrotowi podlegają również potrącone z odszkodowania kwoty na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli.
Mając na uwadze powołane przepisy należy wskazać, że z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 29.11.1979 r. (tzw. decyzji wywłaszczeniowej) wynika, iż za przejętą działkę nr [...], jej dotychczasowym właścicielom (M. S. oraz J. S.) przyznano odszkodowanie w kwocie 21 222 zł. Na odszkodowanie to składało się: należność za grunt w wysokości 1 098 zł oraz należność za składniki budowlane w kwocie 20 124 zł. Zauważyć przy tym trzeba, iż przedmiotowa nieruchomość obciążona była hipoteką w wysokości 569 524, 30 zł. Ustanowienie tego obciążenia wynikało z poniesionych przez Państwo kosztów remontu budynku. Od ustalonej wartości wywłaszczonej nieruchomości, odjęciu podlegały zatem ciążące na niej kwoty (hipoteka) stanowiące należności Państwa. Było to zgodne z ówcześnie obowiązującym art. 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), który to przepis stanowił, że przy ustalaniu odszkodowania od wartości wywłaszczanej nieruchomości odlicza się ciążące na niej kwoty stanowiące należności Państwa i banków.
Jak już wyżej wskazano, na etapie rozliczeń z tytułu zwrotu wywłaszczanej nieruchomości, zwrotowi podlegają obligatoryjnie również te kwoty, które potrącone zostały z odszkodowania na spłatę zobowiązań względem Skarbu Państwa, gminy lub innych wierzycieli (par. 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 16.07.1991 r.). Zauważyć przy tym należy, iż stosownie do par. 6 ostatnio wskazanego aktu, rozliczenia między stronami podlegają waloryzacji. W oparciu o dokonaną wg współczynnika GUS waloryzację odszkodowania przyznanego za przejęty grunt (1 098 zł) organ I instancji ustalił aktualną, na datę orzekania jego wartość (546 900 zł.). Wartość ta obecnie, w wyniku denominacji wynikającej z przepisu art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386) odpowiada kwocie 55 zł. Skoro więc z ustalonego pierwotnie odszkodowania potrącono należności wynikające z hipoteki obciążającej nieruchomość, to zasadne było przyjęcie w kontrolowanej decyzji, iż te potrącone z odszkodowania kwoty na spłatę zobowiązań Skarbu Państwa, podlegają także zwrotowi.
Obowiązek ten wprost wynikał z par. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczony nieruchomości. Chociaż zatem, mimo, że ustalone odszkodowanie nie zostało bezpośrednio wypłacone właścicielom wywłaszczonej nieruchomości, to jednak o jego wysokość – zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu (pkt 3 decyzji) – pomniejszone zostało zobowiązanie (dług) wywłaszczonych właścicieli obciążające tę nieruchomość. Powyższe rozważania prowadzą do zatem do wniosku, że zawarty w skardze zarzut uznać należało za pozbawiony podstaw.
Mając to na uwadze, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r., poz. 1369) oddalił skargę.