Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16.05.1999 r., wydaną na podstawie art.48 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane / Dz. U. Nr 89 poz.414 z późn. zm./ oraz art. 104 kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [.....] nakazał G.K. dokonanie rozbiórki garażu - blaszaka o wymiarach 5,00 x 3,50 x 2,30 m na działce ewidencyjnej nr [.....] w R. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu [.....].04.1999 r. ustalono, że na działce ewidencyjnej nr [.....] G.K. ustawiła bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę opisany garaż. Na podstawie oświadczenia G.K. ustalono, że garaż został wybudowany w 1996 r.
W odwołaniu G.K. wniosła o możliwość zalegalizowania garażu podnosząc, że nie wiedziała, że na jego budowę konieczne jest pozwolenie na budowę.
Po rozpoznaniu odwołania [.....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 5.12.2000 r. wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. Skoro bowiem inwestor wykonała przedmiotową budowę bez uzyskania pozwolenia na budowę, dopuściła się samowoli budowlanej. Organ administracji obowiązany był zatem wypełnić dyspozycję art.48 ustawy i orzec rozbiórkę obiektu. W myśl tego przepisu właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję G.K. wniosła o jej uchylenie. Wyjaśniła, że postawiła garaż bez pozwolenia na budowę, ponieważ nie wiedziała, że jest ono wymagane. Podniosła też, że w postępowaniu brały udział nieżyjące już dawno osoby, które były przez urząd traktowane i uznane jako strony postępowania.
W odpowiedzi na skargę [.....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/.
W ocenie Sądu skarga G.K. zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny ustalony przez organ nie był sporny – skarżąca postawiła w 1996 r. na swojej działce garaż bez pozwolenia na budowę. Zgodnie z treścią art.48 prawa budowlanego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji właściwy organ miał obowiązek nakazać, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Winien to jednak uczynić po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami kpa. Jak jednak wynika z odpisów skróconych aktów zgonu (k.81 i 85 akt sądowych) uznani za strony postępowania administracyjnego A.P. i W.P. zmarli przed wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie rozbiórki (odpowiednio: w 1983 i 1996 r.). Organy doręczały im decyzje wydane w sprawie, pouczając o możliwości ich zaskarżenia, pomimo, że z kolei osób tych nie próbowano zawiadomić o wszczęciu postępowania i czynnościach podejmowanych w toku postępowania. Brak wypisów z ewidencji gruntów nie pozwala ustalić, w jaki w ogóle sposób, na jakiej podstawie organy ustaliły strony przedmiotowego postępowania.
Stwierdzić należy, że osoby zmarłe przed wszczęciem postępowania administracyjnego po pierwsze, nie mogły być stronami postępowania, a po drugie w ich miejsce stronami postępowania powinni być ich następcy prawni. Zatem uchybienie organów administracji publicznej polega na tym, że spadkobiercy A.P. i W.P., będący stronami postępowania administracyjnego, bez swej winy nie brali w nim udziału.
Z urzędu Sąd stwierdził oczywiste naruszenie przez orzekające w sprawie organy administracyjne przepisów art. 7, 10, 61 § 4 oraz 77 k.p.a. Należy bowiem wskazać, iż jednym z podstawowych obowiązków organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie, zgodnie z zasadą ogólną unormowaną w art. 10 k.p.a, jest zapewnienie czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem postanowienia (decyzji) umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Obowiązek ten organ winien zacząć realizować już od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego przez zawiadomienie wszystkich stron o wskazanej czynności (art. 61 § 4 k.p.a.). Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zarazem podstawę do uchylenia decyzji kontrolowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Organy rozpoznające niniejszą sprawę bez wątpienia uchybiły zasadzie z art. 10 k.p.a. albowiem nie ustaliły następców prawnych zmarłych ww. osób i nie zapewniły im prawa do czynnego udziału w sprawie oraz nie powiadomiły stron o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydanie z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę, na skutek niniejszego wyroku, organ (-y) zapewni (-ą) udział w postępowaniu wszystkim prawidłowo ustalonym stronom przedmiotowego postępowania, a następnie ocenią stan faktyczny sprawy z zastosowaniem obowiązujących przepisów prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I sentencji. Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania – wobec braku wniosku skarżącej – nie orzeczono.