Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r. znak [...], Starosta [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 10 września 2012 r. znak [...].
Na postanowienie to zażalenie złożyła A. R., zarzucając naruszenie: art. 10 kpa poprzez zaniechanie przez organ I instancji podjęcia jakichkolwiek czynności celem zapewnienia wnioskodawczyni czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem postanowienia umożliwienia wnioskodawczyni wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Ponadto naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 kpa poprzez pominięcie przez Starostę [...] wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, a to córki wnioskodawczyni. Żaląca stwierdziła również naruszenie art. 58 kpa poprzez bezpodstawną odmowę co do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 3 października 2016r. nr [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 149 § 3 i art. 148 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...].
W uzasadnieniu organ podał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który jako przesłankę wznowieniową powołuje skarżąca, został wydany w dniu 14 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. akt SK 26/14. Orzeczenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 24 lipca 2015 r. pod poz. 1039. Zgodnie ze wskazaniem zawartym w art. 145 § 2 kpa – wniosek należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony w Starostwie Powiatowym w [...] przez A. R., reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata M. S., w dniu 3 lutego 2016 r. Jednocześnie na podstawie art. 58 kpa żaląca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W ocenie organu ustawodawca przyjął tryb ogłaszania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego właściwy dla aktów prawnych. W takiej sytuacji przyjmuje się fikcję prawną, iż każdy miał możliwość zapoznania się z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podobnie jak ma to miejsce z treścią przepisów prawa. Dostęp do tego typu publikacji możliwy jest przy tym przez stronę internetową Trybunału Konstytucyjnego czy Sejmu RP. Dlatego też A. R., przy dołożeniu należytej staranności, mogła zapoznać się z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i w przewidzianym do tego terminie złożyć wniosek o wznowienie postępowania.
Wobec zaś nieuprawdopodobnienia braku winy, zwłaszcza w zakresie podanych okoliczności przebywania skarżącej za granicą, organ nie był zobowiązany prowadzić szczególnego postępowania wyjaśniającego.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. R., powtarzając zarzuty zawarte w zażaleniu. W uzasadnieniu ich skarżąca podkreśliła, iż organ zaniechał czynności związanych ze wszczętym postępowaniem, tj. zaniechał zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o zgromadzonym materiale dowodowym - przed wydaniem orzeczenia, nie odniósł się w ogóle do wniosku dowodowego skarżącej, co do przesłuchania świadka. Tym samym prowadząc postępowanie oraz wydając orzeczenie wyłączył od współdziałania skarżącą oraz pominął złożone przez nią wnioski. W szczególności organ pominął, iż skarżąca opuszczając na stałe Polskę nie pozostawiła jakichkolwiek bieżących (wszczętych i prowadzonych) spraw, co do których domagałaby się przywrócenia terminu. Od osoby znajdującej się w położeniu takim jak skarżąca nie sposób wymagać atencji wobec spraw tak nietypowych, jak śledzenie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jego publikacji, czy też kontroli zachowania terminu określonego przez kpa w tym, aby zajmowała się sprawami, które formalnie zostały już zakończone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi.
Nie sposób wymagać od nawet najbardziej skrupulatnej osoby, aby co spraw już zakończonych ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, podejmowano bieżącą kontrolę stanu prawnego - szczególnie podczas stałego pobytu w innym kraju.
W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów, a także w trybie art. 145a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. do zobowiązania organu do wydania postanowienia o przywróceniu terminu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Zarzuty skargi są w ocenie Sądu zasadne, co prowadzi do uchylenia postanowień organów obu instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływa na wynika sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 80 kpa organ prowadzący postępowanie ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy dana okoliczność została udowodniona. W kontrolowanej sprawie organy bezpodstawnie przyjęły, iż został zgromadzony cały materiał dowodowy, a strona nie uprawdopodobniła (nie zadośćuczyniła obowiązkowi wykazania) braku swojej winy w niedochowaniu terminu. Organy pominęły i uznały de facto za nieistotną podniesioną okoliczność stałego pobytu skarżącej poza granicami kraju i dowody, jakich przeprowadzenia żądała w celu wykazania tej okoliczności.
Tym samym - wbrew twierdzeniom skarżonego organu, był on zobligowany do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu zweryfikowanie twierdzeń strony, gdyż w przypadku potwierdzenia się okoliczności podanych we wniosku, rzutować to będzie w sposób istotny w ocenie Sądu na ocenę uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. O ile kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, to jednakże o braku winy można mówić w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć lub gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okoliczność stałego pobytu poza granicami Polski należy do tego rodzaju nadzwyczajnych okoliczności, które w połączeniu ze wskazywanymi informacjami zakończenia ostatecznymi decyzjami administracyjnymi spraw administracyjnych wpływają na ocenę wystąpienia przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu.
Od osoby znajdującej się w położeniu skarżącej nie sposób wymagać, aby śledziła na bieżąco tj. raz na miesiąc orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jego publikacje w Dzienniku Ustaw w Polsce, wobec spraw już zakończonych ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, a zatem podejmowanie bieżącej czy stałej kontroli stanu prawnego podczas stałego pobytu w innym kraju i tam funkcjonowania, należy do szczególnych i wyjątkowych sytuacji, które organy nie wzięły pod uwagę w kontrolowanej sprawie. Powyższe oznacza naruszenie przez organy art. 10 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wymaganych czynności celem zapewnienia wnioskodawczyni czynnego udziału w postępowaniu o przywrócenie terminu – ocenę przedstawianych przez nią okoliczności, ponadto naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 kpa poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, a to córki wnioskodawczyni, co doprowadziło do naruszenie art. 58 kpa poprzez bezpodstawną odmowę przywrócenia terminu, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy dokonają rozpatrzenia wniosku zgodnie z w/w oceną Sądu, tj. uwzględniając wnioski dowodowe i uznając okoliczności podane we wniosku jako uzasadniające brak winy. Sąd nie uwzględnił żądania skargi w zakresie zobowiązania organu w wyroku sądowym do wydania postanowienia o przywróceniu terminu w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a., ponieważ przepis ten odnosi się tylko do naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności postanowienia, co w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.