Uzasadnienie
W dniu 13 lutego 2014 roku do tut. sądu wpłynął wniosek uczestnika postępowania "A" Spółki z o.o. w K. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 września 2013 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego.
Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie budownictwa. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 50.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 79.357,25 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 138.878,75 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje rachunkiem bankowym w [...] S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 24.727,35 zł.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie ma możliwości finansowania pomocy prawnej z jej wolnych środków. Aktywa Spółki obciążone są roszczeniami osób trzecich, uniemożliwiając tym samym ich sprzedaż lub dalsze obciążanie roszczeniami instytutów kredytowych. Spółka starała się o kredyt obrotowy w wielu bankach, jednak bez pozytywnego rezultatu. Ze względu na trudną sytuacją finansową związaną z brakiem środków wniosek o prawo pomocy strona uznaje za zasadny.
Do wniosku załączone zostały następujące dokumenty: kopia wyciągu z rachunku bankowego za dzień 31 stycznia 2014 roku oraz bilans rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2012.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Z treści art. 12 p.p.s.a. wynika, że ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Rozpoznawany aktualnie wniosek został złożony przez uczestnika postępowania "A" Sp. z o.o. w K..
Stosownie do treści art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).
Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.
W ocenie orzekającego uczestnik postępowania "A" Sp. z o.o. w K. nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy.
Jak wynika z akt sprawy strona jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie budownictwa. Zauważyć należy, że podmiot ten nadal funkcjonuje w obrocie, nie toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne i brak jest informacji, aby utracił on płynność finansową. Z powszechnie dostępnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://ems.ms.gov.pl/krs/) (stan na dzień 13 lutego 2014 r.) nie wynika, aby Spółka zainicjowała postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).
Należy w tym miejscu zaakcentować, iż strona posiada środki na rachunku bankowym w wysokości 24.727,35 zł, którymi może swobodnie dysponować. Nie może zatem przerzucić na Skarb Państwa kosztów związanych z pokryciem wynagrodzenia pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie postepowania uznaje za zasadny. Nie ma bowiem przeszkód, aby z pozostających do dyspozycji strony środków sfinansować wynagrodzenie pełnomocnika, które w stosunku do posiadanych środków można określić jako symboliczne.
Zauważyć także należy, iż kapitał zakładowy "A" Sp. z o.o. w K. wynosi 50.000 zł, zaś wartość jej aktywów trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 79.357,25 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.
Wykazana przez wnioskodawcę strata za ostatni rok obrotowy w wysokości 138.878,75 zł nie oznacza, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający partycypowanie w kosztach postępowania w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).
Dodać także należy, że poza prowadzoną działalności gospodarczą, Spółka posiada także inne możliwości uzyskania środków na prowadzenie postępowania sądowego. W tym zakresie aktualny pozostaje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 13 września 1937 roku w sprawie o sygn. II C 618/37 (Zb. Urz. 1938, poz. 293), zgodnie z którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo ubogich, nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość, nie może się powoływać na swe zupełnie ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe poprzez żądanie dopłat od wspólników.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.