Uzasadnienie
Pismem z dnia [....] marca 2003r. A.C. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup biletów MPK w kwocie 95 zł przez okres trzech miesięcy, a także opłacenie gazu, energii oraz zasiłku okresowego w kwocie 461 zł miesięcznie przez pół roku.
Z przeprowadzonej w dniu [....].03.2003r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną i dziećmi w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnego dochodu. W trakcie wywiadu skarżący podał, iż ostatnio był przeziębiony, jest osłabiony i chciałby zakupić witaminy.
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia 4 kwietnia 2003r., nr [....] na podstawie art.2 ust.4, art.3, art.4, art.32 ust. l i 2, art.36, art.38 ust. l i art.43 ust. l i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r., nr 64, poz.414 z późn. zm.) udzielił skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup żywność, 70 zł na dofinansowanie do opłat za energie i gaz oraz 30 zł na terapie witaminową. Odmówił natomiast przyznania zasiłku celowego w kwocie 95 zł miesięcznie na zakup biletów MZK przez okres trzech miesięcy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja, a w szczególności wywiad środowiskowy potwierdzają zasadność wniosku o przyznanie pomocy społecznej. Natomiast ograniczone środkami finansowymi pozostające w dyspozycji organu nie pozwalają na udzielenie pomocy na zakup biletów MZK.
Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wnosząc o uchylenie pkt II decyzji organu I instancji, "w którym bezzasadnie odmawia się mnie prawa do korzystania z komunikacji publicznej (MPK) w K. w minimalnym choćby zakresie tzn. 50 przejazdów w skali miesiąca." W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzuca, iż pozbawienie mnie zaskarżoną decyzją prawa do korzystania z komunikacji miejskiej (MPK) ogólnie dostępnej w minimalnym choćby zakresie - tzn. 50 przejazdów w skali miesiąca uważam za przejaw krańcowego cynizmu wręcz pogardy do moich praw ludzkich i obywatelskich. Podnoszę, że ta bezprzykładna szykana nie jest nawet uzasadniona prawnie ani faktycznie.
W konsekwencji skarżący wniósł o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, wyjaśnienie przyczyn szykanowania go oraz rozpoznanie sprawy na jawnej rozprawie administracyjnej z jego udziałem. Żądał także przesłania stosownej sygnalizacji o dyskryminacji jego osoby do Wojewody, a także przesłania stosownej informacji do Prezydenta Miasta K. "o niezrealizowaniu przez Dyrekcję MOPR podstawowych praw podmiotowych obywateli: prawa do równości, do godności co tak solennie obiecywał w swojej kampanii wyborczej jesienią 2002 roku, gdy potrzebował głosów ludzi najbiedniejszych, odrzuconych i podeptanych; pozbawionych jakichkolwiek praw w tym strasznym mieście."
Decyzją z dnia 21 maja 2003r., nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art.138 § l pkt l k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy. Podniesiono także, iż w decyzji organu I instancji orzeczono o przyznaniu zasiłku celowego na zakup żywność w wysokości 150 zł, dofinansowanie opłat za energie i gaz - 70 zł i terapie witaminową- 30 zł, a nie odmówiono udzielenia takiego zasiłku w ogóle. Kolegium wyjaśniło zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej tj., że są one świadczeniami uznaniowymi, a ich wysokość uzależniona jest przede wszystkim od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Kolegium nie znalazło także podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 maja 2003r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powołał się na art.2, 8, 9, 30, 32, 45, 67, 71, 91 i 193 pkt 3 Konstytucji RP w związku z art.12 i 13 Europejskiej Karty Społecznej sporządzonej w Turynie dnia 18.10.1961 r. (Dz.U. z 1999r., nr 8, poz.67) oraz art.6, 9, 10 i 13 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993r., nr 61, poz.294). Powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w K. Nadto podniósł w szczególności, iż Kolegium nie przeprowadziło postępowania odwoławczego, nie rozpatrywano sprawy na rozprawie administracyjnej - decyzję wydano na posiedzeniu niejawnym. Nie uwzględniono także żadnych z jego wniosków odnośnie przesłania stosownej sygnalizacji do wskazanych przez skarżącego organów. "Obecny Prezydent Miasta P.W.L. w kampanii wyborczej jesienią 2000 roku zapowiadał postępowanie uczciwe i sprawiedliwe oraz politykę prospołeczną.
Dlatego mój wniosek o przesłanie stosownej sygnalizacji do Prezydenta miasta był konieczny i uzasadniony - jednak po raz kolejny został zignorowany." Dlatego wnosi o rozpatrzenie sprawy co do istoty i uchylenie zaskarżonej decyzji,jako błędnej merytorycznie i wydanej bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego przewidzianego KPA, bez mojego udziału oraz bez rozprawy administracyjnej czego się domagałem".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 cyt. wyżej ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 maja 2003r., nr [....] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele.
Zgodnie z brzmieniem art.32 ust. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00).
Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. l ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej.
Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnął żadnego dochodu w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku 461 zł. Okoliczność ta umożliwiała rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń.
Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01)
Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, póz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony -możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93).
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż nie przyznanie zasiłku celowego na zakup biletów MZK przy jednoczesnym przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 150 zł na zakup żywności, 70 zł na dofinansowanie opłat za gaz i energię oraz 30 zł na terapię witaminową - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.), która została udokumentowana, jak również może nastąpić poprzez przyznanie pomocy w "naturze". Dodać jedynie należy, iż korzystanie z przejazdów komunikacją miejską nie jest ogólnie dostępny wszystkim -jak twierdzi to skarżący - lecz co do zasady tylko tym, którzy wykupili przejazd (jednorazowy, wielokrotny) taką komunikacją.
Nieuwzględnienie oczekiwań skarżącego nie było zatem wynikiem dowolności w działaniu organu administracji publicznej, lecz mieściło się w granicach dozwolonego uznania administracyjnego.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skarżącego dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania sądowego, przewagę ma zasada pisemności. Stąd też w zasadzie całość materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego gromadzona jest przy pomocy pism i dokumentów. Skarżący również mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. Dlatego też -zgodnie z zapisami art.89 k.p.a. - rozprawę administracyjną organ prowadzący postępowanie przeprowadzi w każdym przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uprowadzenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Żadna z tych przesłanek nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. A zatem samo żądanie przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy, zwłaszcza, że swoje stanowisko mógł on przekazać również pisemnie, oraz nie przeprowadzenie jej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia.
Podsumowując stwierdzić należy, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w kwocie zasiłku celowego w kwocie 150 zł na zakup żywności, 70 zł na dofinansowanie opłat za gaz i energię oraz 30 zł na terapię witaminową przy jednoczesnej odmowie przyznania takiego zasiłku na zakup biletów MPK było uzasadnione, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono ojej oddaleniu.