Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] 2003 r. A. W., działający przez pełnomocnika radcę prawnego W. L. - domagał się stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia o wywłaszczeniu. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że ubiega się o zwrot nieruchomości, ale "oprócz przesłanek zwrotu nieruchomości ze względu na bardzo długi okres połowy wieku niezrealizowania celu orzeczenia, bez którego nie mogło być wydane, przyjąć należy, że jest bezprzedmiotowe, a stwierdzenie jego wygaśnięcia leży w interesie wnioskodawcy (art.162 § 1 pkt.1 kpa) ".
Decyzją z dnia z dnia [...] 2003 roku (znak:[...]) Prezydent Miasta - miasta na prawach powiatu, działając na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 i § 3 kpa orzekł o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]1953 roku Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działki nr 674/1, nr 675 i nr 676 obr. 4 jedn. ewid. [...] miasta K. obj. KW [...].
Odwołanie A. W. nie zostało uwzględnione i Wojewoda decyzją z dnia [...] 2003 r. (znak:[...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu co następuje:
1/ orzeczeniem z dnia [...] 1953 roku Nr: [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiące własność A. W., stanowiące obecnie działki nr 674/1, nr 675 i nr 676 obr. 4 jedn. ewid. [...] miasta K., które pozostają w użytkowaniu wieczystym Akademii [...] w K., 2/ zaskarżone rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta zostało wydane, zgodnie ze złożonym wnioskiem w oparciu o art. 162 § 1 kpa, 3/ konstrukcja zawarta w przepisie art. 162 § 1 pkt 1 kpa wskazuje jednoznacznie na koniunkcję warunków niezbędnych do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej, a to jej bezprzedmiotowość i nakaz przepisu prawa lub interes strony. Stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] 1953 roku nie nakazuje żaden przepis prawa, również nie przemawia za tym interes społeczny, ponieważ właśnie wywłaszczenie w swoim założeniu miało realizować między innymi interesy społeczne (wywłaszczenie nastąpiło na cele Akademii [...] i nieruchomości wywłaszczone tak są wykorzystywane o czym świadczy ich stan prawny-użytkowanie wieczyste Akademii [...] w K. wykazane w Kw [...]).
Niewątpliwie, wygaśnięcie przedmiotowego orzeczenia o wywłaszczeniu leży w interesie strony postępowania A. W., jako spadkobiercy poprzedniego właściciela ale ten interes nie jest przesłanką wystarczającą do dokonania takiej czynności. Koniecznym jest tutaj wystąpienie łączne dwóch warunków: bezprzedmiotowość i interes strony. Jednak, aby uznać racje podnoszone przez A. W. należy wykazać, że orzeczenie o wywłaszczeniu stało się bezprzedmiotowym.
3/ w zakończeniu podniesiono, że niezrozumiałe jest wskazywanie przez odwołującego przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, jako regulacji prawnej, która winna być brana pod uwagę, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Zgodnie z wnioskiem postępowanie prowadzone było w trybie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, i w związku z tym nie zachodził wymóg, ani też potrzeba korzystania z przepisów o charakterze materialnym, szczególnie takich, które nie regulują postępowania wywłaszczeniowego, lecz postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, należy wyciągnąć konkluzję, iż celem wniosku złożonego przez stronę jest restytucja prawa własności z obejściem aktualnie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa materialnego.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył A. W. i wnosząc o jej uchylenie zarzucił jej naruszenie:
1/ art. 7 i 77 k,p,a, w związku z art, 140 k.p.a, poprzez:
- a) niezbadanie sprawy przez organ II instancji, czyli zarzutów skarżącego, zawartych w odwołaniu mających na celu naprawienia naruszeń organu I instancji,
- b) nie zebranie materiału dowodowego, 2/ art. 9 k.p.a. przez zajmowanie przez organ II instancji pozycji przeciwnika strony skarżącej, albowiem starał się zatuszować uchybienia organu I instancji własną argumentacją, którą zastąpił obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy, 3/ art. 162 §1 pkt.l k.p.a. poprzez dokonanie jego wykładni mającej na celu zniweczenie pojęcia "decyzja bezprzedmiotowa", 4/ pominięcie "celu wywłaszczenia" przy ocenie "bezprzedmiotowości decyzji"".
W uzasadnieniu podniósł, że pomimo wyczerpania obu instancji postępowania administracyjnego do chwili obecnej nie został merytorycznie rozpoznany zarzut, że wywłaszczona nieruchomość nie jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jest zbędna beneficjentowi wywłaszczenia Akademii [...] w K., ponieważ wydzierżawiają innym podmiotom. Do chwili obecnej nie została zabudowana, nie został więc zrealizowany cel wywłaszczenia rozbudowa Akademii. Tym samym organ naruszył art. art. 7 i 77 k.p.a.
Naruszone zostały przepisy z art. 9 i 10 k.p.a., gdyż postępowanie administracyjne polega na czynnym zbieraniu materiału dowodowego i jego ocenie, rozważaniu i roztrząsaniu (wyników postępowania dowodowego) tak przez organ administracyjny jak i strony postępowania a zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracyjny powinien działać wnikliwie. Tymczasem organ II instancji ograniczył się tylko do polemiki z odwołaniem, mającej na celu sprawić wrażenie, że w I instancji sprawa została bezbłędnie i wszechstronnie wyjaśniona. W sprawie jak najbardziej wskazane było przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z art. 87 i 90 k.p.a. Ta mnogość uchybień i brak choćby w minimalnym zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy świadczy o naruszeniu przez organ II instancji zawartej w art. 8 k.p.a, zasady zaufania do organów państwa, pogłębiania świadomości i kultury prawnej. W zakończeniu skarżący wyraził pogląd, że o bezprzedmiotowości orzeczenia o wywłaszczeniu decyduje fakt, że pomimo upływu 50 lat nie została wykorzystana na cel wywłaszczeniowy jakim była rozbudowa Akademii i wyraził pogląd, że gdy cel wywłaszczenie się dezaktualizuje nieruchomość powinna być zwrócona właścicielowi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem [...] 2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 – w skrócie p.o.p.s.a.).
Skargę należy uznać za nieuzasadnioną. Dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo w takim stopniu aby mogła prowadzić do uwzględnienia skargi. Uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić w przypadku stwierdzenia (art. 145 § 1 pkt. 1-3 p.o.p.s.a.)
- a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Żadna z wyżej wymienionych podstaw nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Postępowanie wszczęte zostało na żądanie A. W., działającego przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego. Żądanie było sprecyzowane jednoznacznie, a mianowicie dążyło jednoznacznie do stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia o wywłaszczeniu odwołując się wprost do art. 162 § 1 pkt.1 kpa. Organy związane są żądaniem wniosku i nie mają prawa domniemywać do czego wniosek może jeszcze zmierzać tym bardziej jeszcze, że strona korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Przeto trafne jest stanowisko orzekających organów, iż sprawę rozpoznały zgodnie żądaniem i ustalały tylko te okoliczności i przesłanki które bezpośrednio zmierzały do rozpatrzenia wniosku. Sąd w całości podziela argumentację zaskarżonej decyzji, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1953 r., którym wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość. W związku z tym zarzut skargi naruszenia przepisów procesowych jest nieuzasadniony. Tak samom jak chybiony jest zarzut "pominięcie "celu wywłaszczenia" przy ocenie "bezprzedmiotowości decyzji"". W związku z zarzutami skargi jeszcze raz należy podkreślić, że skarżący nie domagał się zwrotu nieruchomości a żądał jedynie stwierdzenia wygaśnięcia orzeczenia o wywłaszczeniu. Można wyjaśnić skarżącemu, że "bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy powoduje ona taki skutek" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1998, s. 847). Nie budzi wątpliwości, że żadna z wyżej wymiennych przesłanek bezprzedmiotowości nie ma miejsca w sprawie.
W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.