Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 maja 2002 r [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K. i C. K., Wojewoda [...], na podstawie art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87, poz. 960) oraz art.138 paragraf 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2002 r ([...]), którą odmówiono zameldowania G. P. wraz z dziećmi M. P., K. P. i D. O. na pobyt czasowy ponad 2 m-ce w lokalu przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu decyzji Wojewody, wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
Z wnioskiem o zameldowanie G. P. wraz z małoletnimi dziećmi M. P., K. P. i D. O., na pobyt czasowy 2-ch lat w lokalu przy ul. [...], w [...] wystąpili C. K. i S. K.. W uzasadnieniu wniosku wskazywali, że należą do kręgu spadkobierców po właścicielce budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w którym na podstawie zawartej z nimi umowy najmu lokalu, zamieszkuje G. P. wraz z dziećmi.
Organ I instancji ustalił, iż faktycznie od listopada 2000 r G. P. wraz z dziećmi zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, ma w nim meble i rzeczy osobiste.
Odmowę zameldowania na pobyt czasowy ponad 2 miesiące, decyzją z dnia [...] marca 2002 r oparł Prezydent Miasta, na braku wykazania przewidzianego art..9 ust.2 ustawy uprawnienia G. P. do przebywania wraz z dziećmi w tym lokalu. Ustalono, że spadkobiercami po A. K., są nie tylko jej synowie: C. K., i S. W. 2-ga in.K., ale także córki: A. K., D. A. S., Z. M. Ś., I. K., a także wnuk - S. K.. Ustalono dalej, że I. K., D. S. i A. K. również zmarły a postępowania spadkowe nie zostały po nich przeprowadzone.
Zdaniem organu, uzyskanie przez G. P. uprawnień do zamieszkania wraz z dziećmi w przedmiotowym lokalu wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, której nie uzyskała, gdyż miejsca pobytu części spadkobierców nie zdołano ustalić.
W odwołaniu od tej decyzji C. K. i S. K. podtrzymali żądanie zameldowania G. P. i jej dzieci podnosząc, że jako należący do kręgu spadkobierców posiadają nieruchomość przy ul. [...] i opłacają należne podatki.
Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] za własne przyjął ustalenie, że sam fakt pobytu G. P. wraz z dziećmi w lokalu przy ul. [...] w [...] nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany..
Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, oparł Wojewoda na zapatrywaniu, że umowa o najem lokalu ma charakter tytułu pochodnego (niesamoistnego) do przebywania w lokalu, a zatem w sytuacji, gdy lokal znajduje się w budynku stanowiącym współwłasność wielu osób z tytułu spadkobrania, potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu winni dokonać wszyscy współwłaściciele, gdyż jest to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art.199 kodeksu, cywilnego,bez względu na to czy przedmiotem wniosku jest zameldowanie na pobyt czasowy czy stały. Wskazując na przepis art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ odwoławczy uzasadnił prawną podstawę rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wnieśli S. K. i C. K.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów prawa. Wskazując w szczególności na przepisy art..9,10,28,89, 90 107 paragraf 3 kpa, art. artl,2,7,30,31 ust 1 i 2, 32 ust.1, 37 ust.1 64 ust.1 i 2 i 83 Konstytucji RP oraz art.art.58 paragraf 1 i 2 kodeksu cywilnego i 244 paragraf 1 kpc, skarżący podnosili, w obszernej skardze, że jako współwłaściciele nieruchomości zamierzali spełnić ustawowy obowiązek związany z zameldowaniem G. P. z dziećmi, która faktycznie na podstawie umowy najmu zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...]. Podnosili także, iż organy nie uwzględniły że, władają spadkiem obejmującym tę nieruchomość, że byli upoważnieni do zawarcia umowy przez znanych im spadkobierców po zmarłych córkach A. K. w tym po A. K. wieź, po której postanowieniem częściowym Sądu Rejonowego w [...] z [...].11. 1996 r (sygn.akt Nr [...]) stwierdzono nabycie spadku na rzecz oznaczonych w nim osób.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.Podtrzymując dotychczasowe stanowisko wskazano, że decyzja wydana została jeszcze przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed ta datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis art. 3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn.zm) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.Kontrola ta stosownie do przepisu art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 paragraf 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.).
Dokonana na tej płaszczyźnie kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania skargi za uzasadnioną, choć z przyczyn innych niż przytoczone na j ej poparcie.
Przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87, poz.960)nakłada, na osobę, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia.Adresatem tego przepisu - wyrażającego obowiązek meldunkowy (art.4 pkt 1) - w sprawie była zatem G. P. a nie skarżący.
Zarazem przepis art. 9 ustawy określał obowiązki osoby, dopełniającej obowiązku meldunkowego, stanowiąc w ustępie 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym nastąpić ma zameldowanie. Zameldowanie zatem wymagało przedstawienia przez osobę na której ciążył obowiązek zameldowania się, potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu oraz potwierdzenia faktu przebywania dłużej niż trzy doby pod adresem, pod którym ma nastąpić zameldowanie.
Temu obowiązkowi zgodnie z przepisem art.29 ust. 1 w brzmieniu z daty zaskarżonej decyzji, odpowiadał obowiązek wynajmującego, najemcy, osoby której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub właściciela lokalu potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt pod adresem zameldowania. W dalszej części, tego przepisu art.29 ust. 1 na właściciela (zarządcę) budynku nałożony był obowiązek wskazania czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym nastąpić ma zameldowanie. Zarazem przepis art.29 ust.2 zobowiązywał osoby wymienione w ust. 1 do zawiadamiania właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w ich lokalach (pomieszczeniach) oraz o opuszczeniu przez nią tego (pomieszczenia), jeżeli osoba nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Zawiadomienie winno być dokonane niezwłocznie po upływie terminu określonego do wykonania obowiązku meldunkowego.
Również przepis art.30 ust.1 i 2 nakładał na dozorcę domu, jeśli go nie ma - na administratora domu, a jeżeli nie ma administratora na właściciela domu obowiązek zawiadomienia właściwego organu wymienionego w art. 11 ust. 1 o niedopełnieniu obowiązku zameldowania lub wymeldowania przez osoby przebywające w tym domu.Ustawa w przepisie art.4 definiuje obowiązek meldunkowy wskazując, iż polega on na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, wymeldowaniu się z pobytu stałego lub czasowego, oraz zameldowaniu o urodzeniu dziecka, o zmianie stanu cywilnego i o zgonie osoby. Taka redakcja przepisu w zestawieniu z art. 15 ust.2 przewidującym, że organ z urzędu może orzec o wymeldowaniu, oraz z art.47 ust. l stanowiącym, że organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu wskazuje, że zameldowanie następuje na wniosek tej osoby, na której spoczywa obowiązek meldunkowy..
Przyjęcie zgłoszenia pobytu stałego lub na pewien okres czasu jest czynnością materialno-techniczną polegającą na dokonaniu odpowiednich wpisów i nie wymaga wydania decyzji. Jednakże zgodnie z art.47 ust.2 ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości " o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy..Podobną regulację, zawiera art.8 ust.2, jeśli istnieją wątpliwości co do charakteru zgłoszonego pobytu (czasowego lub stałego).Wszczynając postępowanie na wniosek S. K. i C. K. o zameldowanie G. P., na pobyt czasowy dłuższy niż 2 m-ce nie rozważył organ, czy zgłoszenia zameldowania dokonała osoba uprawniona, a więc osoba zobowiązana do zameldowania się. Jak to wyjaśnił jeszcze w motywach wyroku z dnia 1987.12.15 S.A./Wr 730/87 (ONSA 1988/1/18) Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle regulacji zawartych w ustawie (art.5,6,10, 15) wykonanie wynikającego wprost z przepisów prawa obowiązku meldunkowego obejmującego zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego polega na zgłoszeniu wymaganych dla zameldowania lub wymeldowania danych właściwemu organowi Czynność ewidencyjne podejmuje się na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji, zostały ściśle określone w ustawie (art.8 ust.2, art.15 ust.2 i art. 47 ust.2).W pozostałych przypadkach wymuszenie wykonania obowiązku meldunkowego następuje w trybie egzekucji administracyjnej, którą stosownie do przepisu art.3 paragraf 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.Dz.U. z 2002r Nr 110, poz. 968 z późn.zm.), stosuje się wówczas, gdy obowiązek wynika bezpośrednio z przepisów prawa i gdy mieści się w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego.
Organy przeoczyły, że druk zgłoszenia pobytu na okres czasowy ponad 2 m-ce nie został podpisany przez G. P., a decyzja rozstrzyga o odmowie wnioskowi S. K. i C. K. o jej zameldowanie. Wniosek o zameldowanie nie pochodził od osoby, na której ciąży obowiązek meldunkowy. O ile zatem skarżący niewątpliwie należą, do kręgu osób określonych art.29 ust.2 i 30 ust. 1 na których spoczywa obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy, o niedopełnieniu obowiązku meldunkowego, o tyle nie rozważono, czy zawiadomienie to przedkłada się na interes prawny w rozumieniu art.28 kpa, w żądaniu zameldowania G. P. Jako tej osoby, na której ciążył obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy (art.4 pkt 1).Dopiero ustalenie, że postępowanie wszczęto na żądanie strony, przy bezspornej okoliczności zamieszkiwania, stawiało by przed organami kwestię potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Przewidzianemu art.9 ust.2 obowiązkowi osoby meldującej się przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do korzystania z lokalu odpowiadał przewidziany art.29 ust. 1 in fine, obowiązek wskazania przez właściciela (zarządcę) budynku, czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym nastąpić ma zameldowanie.
Gdy lokal (nieruchomość) w których nastąpić ma zameldowanie stanowił współwłasność orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie przyjmowało, że ewentualny spór pomiędzy współwłaścicielami co do potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu stanowi zagadnienia wstępne w rozumieniu art..97 paragraf 1 pkt 4 kpa Jednakże, po wydaniu zaskarżonej decyzji, z dniem 19 czerwca 2002 r, utracił moc przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U z 2002 r Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), gdyż z tym dniem opublikowany został (Dz.U z 2002 r Nr 78, poz. 716) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn.K20/01 (OTK-A-2002/3/34), stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem - Trybunału przepisami konstytucji R.P.
Mimo zatem, że przepis art.9 ust.2 utracił moc po wydaniu zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny, przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie może nie uwzględnić okoliczności, że według aktualnego stanu prawnego, meldunek jest - według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, rejestrującą stan faktyczny, a nie stan prawny i sam w sobie nie stwarza uprawnień do mieszkania i pobytu w nim.Zgodnie z art. 145 a kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydana została zaskarżona decyzja.
Organy obu instancji, odmowne rozstrzygnięcie, oparły na niekonstytucyjnym przepisie art.9 ust.2 ustawy, wymagającym przy zameldowaniu przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, przyjmując, iż takiego uprawnienia służącego G. P. nie wykazano.
Zgodnie z art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit."b " ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270), rozpoznając skargę, Sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka podstawa wznowienia oparta na przepisie art. 145 a kpa zaistniała. Ponownie rozpoznając sprawę będą organy miały na uwadze poczynione wskazania co do potrzeby rozważania, czy istniały przesłanki do wszczęcia postępowania o zameldowanie.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit."b" powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak, w punkcie I -szym sentencji. O kosztach poniesionych przez S. K. orzeczono na podstawie art.200 ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji nie zachodziły przesłanki do zastosowania art.152 ustawy.