Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. D. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 29 stycznia 2018 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2017 r.
We wniosku wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. D..
Ich wspólny miesięczny dochód wynosi – [...] zł. Składa się na niego wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Żona wnioskodawcy nie pracuje. Nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu.
Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow.240 m2 oraz działka o pow. 0,3200 ha.
Na uzasadnienie wniosku wnioskodawca podał, iż osiąga niski miesięczny dochód a jego zobowiązanie kredytowe są na tyle wysokie, iż nie jest w stanie ich spłacać.
Wnioskodawca określił też wysokość miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków: opłata za prąd – [...] zł, za wodę i ścieki – [...] zł, gaz- [...] zł, ubezpieczenie domu – [...] zł rocznie. Ponadto według oświadczenia wnioskodawcza ma zaciągnięte 2 kredyty w wysokości [...] zł i [...] zł oraz kredyt mieszkaniowy z rata [...] zł miesięcznie.
W opinii referendarza informacje przekazane przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 17 stycznia 2018 r., wnioskodawca został wezwany do jego uzupełnienia.
W piśmie z dnia 29 stycznia 2018 r., uzupełniającym wniosek wnioskodawca wyjaśnił, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych.
Do pisma wnioskodawca dołączył kserokopie następujących dokumentów:
zaświadczenie o wysokości miesięcznego wynagrodzenia wnioskodawcy, deklaracje VAT za okres od października do grudnia 2017 r., [...] za rok 2016, zestawienie operacji na rachunku bankowym wnioskodawcy w banku [...] za okres od października do grudnia 2016 r.(konto Biznes Partner), zestawienie operacji na rachunku bankowym wnioskodawcy za okres od października do grudnia 2017 r. (konto Platinium [...]) historia operacji na koncie kredytowym za okres od kwietnia 2010 r. do stycznia 2018 r.(kredyt gotówkowy w wysokości [...] zł), historia operacji na koncie kredytowym za okres od listopada 2009 r. do grudnia 2017 r. (kredyt indywidualny dla posiadaczy rachunków biznes Partner w wysokości [...] zł), umowa kredytu indywidualnego z dnia 27 listopada 2009 r., polisa ubezpieczenia domu za rok 2018 – [...] zł, potwierdzenia przelewów opłat za media dokonywane z rachunku bankowego żony wnioskodawczy - K. D. – gaz - [...] zł, MZWiK- [...] zł, energia- [...] zł, NC+ - [...] zł, ubezpieczeni domu - [...] zł.
Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zatem wniosek wnioskodawcy należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ [...], ONSA 2005, Nr [...]). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr [...]).
Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń wnioskodawcy jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż dysponuje niskim miesięcznym dochodem, który w większości pochłaniany jest przez jego zobowiązania kredytowe. Wykazany we wniosku dochód miesięczny istotnie jest niski, pozwalający na skromne utrzymanie wnioskodawcy i jego żony. Jednakże po dołączeniu do wniosku dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansowa wnioskodawcy okazało się, iż dochód miesięczny wnioskodawcy jest znacznie wyższy. Pozwala na zaspokojenie zobowiązań kredytowych. Wnioskodawca regularnie spłaca kredyt gotówkowy Platinium ([...] zł), ostatniej wpłaty dokonał w miesiącu styczniu 2018 r. (9 stycznia i 22 stycznia) w łącznej wysokości [...] zł, brak informacji o zawieszeniu spłaty kredytu dla posiadaczy rach. biznes partner (co prawda we wniosku wnioskodawca wspomina o egzekucji komorniczej, nie przedstawia jednak żadnych stosownych dokumentów potwierdzających taki stan rzeczy), jak również brak stosownych dokumentów dotyczących spłaty kredytu hipotecznego z miesięczną rata [...] zł.
Na bieżąco opłacane są miesięczne rachunki za media i telewizje cyfrową, które łącznie wynoszą [...] zł. Opłaty te są regulowane przez żonę skarżącego z jej konta. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż wnioskodawca został wezwany do przedstawienia historii rachunku bakowego żony. Nie wykonał nałożonego obowiązku i nie wyjaśnił też przyczyny braku żądnych dokumentów, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. Nie wyjaśnił też dlaczego żona nie pracuje, nie osiąga żadnego dochodu. Być może z uwagi na ten fakt, wnioskodawca zaniechał dostarczenia historii rachunku bankowego, aby uniknąć tłumaczenia jakie jest źródło posiadanych przez żonę środków pieniężnych na koncie.
Z dołączonych do wniosku deklaracji VAT za rok 2017 wynika, iż prowadzi on aktywnie działalność gospodarczą. Z resztą z dostępnych źródeł informacji wynika, iż zakres prowadzonej przez wnioskodawcę działalność jest bardzo szeroki, począwszy od składowania kostki brukowej, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami po usługi kwiaciarskie.
W opinii orzekającego wnioskodawca dysponuje środkami pieniężnym wystarczającymi na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (co stanowi wpis sądowy od złożonej skargi). Mimo dołączenia części dokumentów, do przedstawienia których został zobowiązany nie uwiarygodnił, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem orzekającego wnioskodawcy nie wykazał rzeczywistego dochodu, który uzyskuje. Ponadto odnosząc się do kwestii opłacanie przez wnioskodawcę rat kredytu należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego.
Biorąc pod uwagę jego sytuację materialną – wykazany majątek, miesięczny dochód, który wynika z przedłożonych dokumentów, byłoby całkowicie nieuzasadnione przerzucanie ciężaru ponoszenia kosztów postępowania sądowego w jakimkolwiek zakresie na współobywateli.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).