Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2002r. Powiatowy Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 61 i 66 ustawy Prawo budowlane, §14, 15 i 30 załącznika do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej o przepisach sanitarnych dla zakładów fryzjerskich i golarskich, nałożył na W.W. - kierownika Zakładu "F" określone obowiązki sanitarne. W decyzji tej zawarte zostało m.in. pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji tj. do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego za pośrednictwem organu I instancji tj. Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
W aktach sprawy znajduje się podpisane przez stronę tj. W.W. zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji, nie zawiera ono jednakże daty doręczenia.
W.W. pismem datowanym dnia [...] 2002 r. wniosła do organu II instancji odwołanie od tej decyzji za pośrednictwem organu I instancji. Na piśmie tym oznaczono jako datę wpływu dzień [...] 2002r. bez informacji że złożono je osobiście, w aktach sprawy brak zaś koperty z datą nadania odwołania na poczcie.
Jak wynika z informacji zawartej w piśmie przewodnim organu I instancji, które zostało załączone do przesłanego organowi II instancji odwołania, odwołanie to wniesione zostało po terminie.
W dniu 22 maja 2002r. organ II instancji tj. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...], w której utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, działając na podstawie art. 12 ust. 2 w związku z art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 61 i 66 ustawy prawo budowlane, §14,15,30 załącznika Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, Rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej o przepisach sanitarnych dla zakładów fryzjerskich i golarskich oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji podniósł m.in., że po zapoznaniu się z aktami sprawy dot. zakładu fryzjerskiego nie zastosował rygoru określonego w art. 134 kpa i przedmiotową sprawę przyjął do rozpoznania, a za takim stanowiskiem przemawiały podniesione okoliczności jak również ustalenia organu I instancji, a opóźnienie we wniesieniu nie było nadmierne. Ponadto merytorycznie uzasadnił treść swego rozstrzygnięcia o utrzymaniu decyzji w mocy.
W skardze do sądu administracyjnego na tę decyzję skarżąca W.W. podniosła, że nie kwestionuje ustalonych nakazów, które są słuszne, a jedynie chodzi jej o przedłużenie terminu na ich wykonanie. Podnosi także, że wykonanie niektórych z nałożonych na nią obowiązków jest ze względów technicznych niemożliwe.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zakład fryzjerski musi spełniać określone przepisami prawa wymagania sanitarne i podtrzymując swą wcześniejszą argumentację merytoryczną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Pierwszoplanowym zagadnieniem, które musiał rozważyć Sąd w niniejszej sprawie, jest kwestia dopuszczalności wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji w postępowaniu odwoławczym.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w tym zwłaszcza z zaskarżonej decyzji oraz treści pisma przewodniego organu I instancji, odwołanie W.W. zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu na jego wniesienie. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie pozwalają niestety precyzyjnie stwierdzić, jak duże było to uchybienie, albowiem znajdujące się w aktach sprawy podpisane przez W.W. zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji nie zawiera daty doręczenia. Zgromadzone w aktach dokumenty nie pozwalają też precyzyjnie ustalić daty wniesienia odwołania, z treści prezentaty wynika bowiem, że przesłane ono było pocztą a w aktach brak koperty z datą nadania. Niespornym jednakże w niniejszej sprawie jest, że odwołanie zostało przez stronę złożone po upływie terminu.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, postępowanie odwoławcze sensu stricte tj. postępowanie przed organem odwoławczym składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego oraz fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Termin ustawowy do wniesienia odwołania został określony w art. 129 §2 kpa i wynosi on 14 dni od dnia doręczenia odwołania.
Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe:
- - jeżeli odwołujący się nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 §2 kpa), wówczas organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania,
- - jeżeli strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu (art. 58 §2 kpa), wówczas organ II instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu i dopiero w zależności od jego treści albo rozpoznać odwołanie, albo stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (art. 134 kpa).
W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest czynnością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu na podstawie art. 134 kpa (por. m.in. wyrok NSA z 21 marca 1997r., SA/ŁD 2990/95, nie publ. oraz poglądy A. Wróbla w Komentarzu do KPA M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, str. 728-729). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA z 29 stycznia 1997, SA/Gd 1482/96, nie publ.). W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowany jest pogląd, że "gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji wynikającej z art. 134 kpa" (por. m.in. wyrok NSA z 15 listopada 1995r., SA/Ka 2111/94, nie publ.) i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32).
Niemożliwe jest domniemane przywrócenie terminu, byłoby to bowiem sprzeczne z treścią art. 59 §2 kpa który przewiduje, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania ostatecznie postanawia organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (por. wyrok SN z 29 marca 1988r., III ARN 7/88, OSNC 1990, nr 9, poz. 117 oraz pogląd A. Wróbla w Komentarzu do KPA M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, str. 730).
Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty przyjąć należy, że zaskarżona decyzja merytorycznie rozpoznająca odwołanie wniesione z uchybieniem terminu w sytuacji braku wniosku strony o przywrócenie terminu i braku rozstrzygnięcia organu w przedmiocie tego wniosku, jest decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa, tj. cytowanego powyżej art. 134 w związku z art. 129 §2 i art. 58§2 kpa. Organ II instancji nie mógł bowiem merytorycznie rozpoznawać odwołania, skoro wniesione ono zostało z uchybieniem terminu i termin ten nie został uprzednio przywrócony. Wady tej nie konwaliduje zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "po zapoznaniu się z aktami sprawy organ nie zastosował rygoru określonego w art. 134 kpa i przedmiotową sprawę przyjął do rozpoznania, a za takim stanowiskiem przemawiały podniesione okoliczności jak również ustalenia organu I instancji, a opóźnienie we wniesieniu nie było nadmierne". Podniesione przez organ okoliczności nie zwalniały go z obowiązku dostosowania się do bezwzględnie obowiązujących przepisów prawnych tj. treści art. 134 w związku z art. 129 §2 i art. 58 §2 kpa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu orzeczono jak w sentencji.