Uzasadnienie
IISA/Kr 1696/01
Decyzją z dnia [...] 2000r Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. G. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...] 1983r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...] 1946r. do [...] 1947r.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że J. G. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka prowadził działalność w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej.
W związku z tym stwierdził, że J. G. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy, osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.
Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust.2, art. 2 i 4 ustawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. G. podniósł, że w okresie od [...] 1947r do [...] 1949 służył w 39 pułku piechoty i brał udział w walkach z UPA i Wehrwolfem. Wskazał, że dokumenty znajdują się w archiwum WOP w K. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2001r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2000r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. G. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu "udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem" w ramach służby w ORMO. Z powyższego wynika zatem, że zainteresowany otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W myśl art.25 ust.2 pkt 2 cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w latach 1944-1956.
Na podstawie zaświadczenia KPMO w J. ustalono, że zainteresowany był członkiem ORMO od [...] 1946r i brał udział w walce z reakcyjnym podziemiem, w tym brał udział w likwidacji bandy NSZ w M. Zgodnie z art.25 ust.2 pkt l lit. l w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy pozbawia się uprawnień z wszelkich tytułów osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, w tym również osoby pełniące służbę w ORMO Jeżeli w jej trakcie wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Osobom takim nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu.
Dlatego też nie znaleziono podstaw do zmiany bądź uchylenia dotychczasowej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J.G. podtrzymał wcześniejsze zarzuty. Dodatkowo podał, że w ramach służby w ORMO przydzielony został do KPMO w J., a następnie odbył służbę wojskową m.in. w baonie WOP, gdzie ochraniał granicę przed dywersantami niemieckimi i walczył z Wehrwolfem.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podając, że skarżący uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie za służbę w ORMO. Organizacja ta nie była jednostką zmilitaryzowaną służby państwowej, w związku z czym za żadną formę działalności w jej ramach nie przysługują uprawnienia.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/.
Skarga jest zasadna.
Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedn. Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 ze zmianą-Dz.U.00.12.136), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art.
4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Jednym z tytułów określonych w ustawie jest wymienione w art. l ust.2 pkt 6 ustawy uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.
Ustosunkowując się do twierdzenia organu zawartego w decyzji z dnia [...] 2000r, że "Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust.2, art.2 i 4 ustawy", podnieść należy, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 4.03.2002r (ONSA 2002/4/132), wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.
Zarzuty skarżącego dotyczące udziału w walkach z Wehrwolfem w ramach służby w WOP-ie nie zostały rozpatrzone.
Odnośnie twierdzenia organu, że zgodnie z art.21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy pozbawia się uprawnień z wszelkich tytułów osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, w tym również osoby pełniące służbę w ORMO, jeżeli w jej trakcie wykonywały zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, stwierdzić należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis ten brzmiał: uprawnienia, o których mowa w ust. l, nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956: była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec powyższego podnieść należy, że Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (od czasu wejścia w życie ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej - Dz. U. Nr 23, póz. 108) nie była organem utworzonym aktem prawa powszechnie obowiązującego. Była ona natomiast organizacją społeczną, powstałą w 1946 roku jako organizacja paramilitarna w celu współdziałania z Milicją Obywatelską w zakresie utrzymywania porządku i spokoju publicznego. Zatem udział w takiej organizacji miał charakter członkostwa, które nie jest tożsame ze stosunkiem zatrudnienia w rozumieniu prawa. W przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. nr 17, poz. 75 ze zm.) brak jest podstaw do przyjęcia, iż ustawodawca nadał pojęciu "zatrudnienie" inne znaczenie niż w systemie prawa cywilnego (w tym przede wszystkim w prawie pracy).
Skoro więc skarżący posiadający uprawnienia kombatanckie był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, to okoliczność jedynie członkostwa w tej organizacji nie stanowi przesłanki "zatrudnienia" z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" w związku z art. 25 ust. 2 pkt l lit. "a" cytowanej wcześniej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wymienia osoby działające poza strukturami UB, SB i Informacji Wojskowej, które "wykonywały zadania śledcze i operacyjne". Ustawodawca użył tu koniunkcji, co oznacza, że zastosowanie tego przepisu wymaga ustalenia obu rodzajów działalności łącznie. Przesłance tej nie odpowiada działalność w szeregach ORMO.
Rzeczą organu było zatem dokładne ustalenie, na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów, z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i 77 kpa, czy podczas służby wojskowej w baonie WOP-u skarżący walczył z bandami UPA.
Ustalenia te winny być dokładnie przedstawione w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z dyrektywami przepisu art. 107 § 3 kpa. Organ musi ocenić całokształt materiału dowodowego i podać na podstawie jakich dowodów dokonał ustaleń faktycznych Jakim dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego.
Stosownie do treści art. 145 § l c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.