Uzasadnienie
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2002 r., II SA/Kr 1562/99 uchylono decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [....] 1999 r. o pozbawieniu W.P. uprawnień kombatanckich, a także decyzję poprzedzającą tegoż organu z dnia [....] 1999 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że należy zbadać dokumenty znajdujące się w Archiwum Straży Granicznej pod kątem widzenia tego, czy skarżący nie spełnia wymagań z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Należy także zbadać dostępne publikacje historyczne na okoliczność informacji dotyczących formacji wojskowych, w których służył skarżący po wojnie.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Urzędu do Spraw 'Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał w dniu [....] 2002r. decyzję nr [....] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), którą pozbawił W.P. uprawnień kombatanckich przyznanych w dniu [....] 1983 r. przez ZW ZBOWID w K. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [....] 1947 r. do [....] 1947 r." (łącznie 6 miesięcy).
Organ stwierdził, że W.P. podczas służby w Wojskach Ochrony Pogranicza w okresie od [....] 1947 r. do [....] 1949 r. nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Powołano się na pismo Archiwum Straży Granicznej nr [....] z dnia [....] 2002r., z którego wynika, iż nie odnaleziono dokumentów potwierdzających jego udział oraz [....] Brygady OP w L. (wcześniejsza nazwa........ Oddział WOP) w okresie jego służby w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Powołano się również na pozycje z literatury (m.in. Mieczysława Jaworskiego, Henryka Dominiczaka), z których wynika, że walki z grupami Wehrwolfu miały miejsce w latach 1945-1946, a W.P. rozpoczął służbę wojskową w 1947 r.
Od tej decyzji W.P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na to, że na [....] w powiecie [....] gdzie służył działała rozbudowana organizacja pohitlerowska "Freies Deutschland". W.P. podał też nazwiska świadków [....], a także przytoczył przykłady akcji zbrojnych, w których uczestniczył.
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [....] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 i 6 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42 poz. 371) i art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [....] 2002 r.
Organ stwierdził, że W.P. otrzymał uprawnienia kombatanckie od b. ZBOWIDu za działalność w ramach WOP-u.
Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wystąpił do Archiwum Straży Granicznej o ponowne zbadanie kwestii udziału wyżej wymienionego w walkach z Wehrwolfem.
Z uzyskanej odpowiedzi (pismo z dnia....2003 r.) wynika, że w zasobie aktowym Archiwum Straży Granicznej nie ma dokumentów potwierdzających udział P.P. oraz jednostki, w której służył w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Stwierdzono również, że meldunki [....] Oddziału WOP (a następnie.... Brygady WOP) z lat 1947-1949 nie informując udziale tej jednostki, jak również P.P. w zwalczaniu członków zbrojnego podziemia. W dokumentacji tej jednostki nie odnaleziono również potwierdzenia dla faktów podanych przez stronę we wniosku z dnia [....].2002 r.
W związku z powyższym stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, że W.P. prowadził w czasie służby w WOP działalność zaliczaną do uprawnień kombatanckich i orzeczono jak w rozstrzygnięciu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.P. zarzuca naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ponieważ skarżący w okresie służby wojskowej brał udział w walkach z grupami Wehrwolfu i UPA, a nadto naruszenie art. 86 Kpa poprzez nie przesłuchanie stron oraz naruszenie art. 89 § 2 Kpa poprzez nie przeprowadzenie rozprawy. Wnosi o uchylenie decyzji lub o stwierdzenie jej nieważności lub niezgodności z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący podnosi, że w okolicach, w których odbywał służbę tj. w powiecie [....] na [....] działała organizacja niemiecka " Freies Deutschland". Skarżącemu z uwagi na upływ czasu trudno jest podać dowody na jego udział w walkach z grupami Wehrwolfu. Podał jednakże nazwiska świadków, którzy z nim służyli oraz opisał akcje przeciwko Niemcom. Twierdzi, że w archiwum mogą się nie znajdować wszystkie dokumenty, również w literaturze są przeważnie uogólnienia i nie jest opisane każde zdarzenie, czy akcja. Skarżący przypomina sobie aresztowanie dowódcy straży [....] porucznika H. i kojarzy ten fakt z przekroczeniem granicy przez przemytników oraz bandy UPA i Wehrwolfu.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wnosi o jej oddalenie podnosząc argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia ani prawa materialnego, ani też procesowego.
Bezsporne jest, że skarżący rozpoczął służbę wojskową w WOP-ie w dniu [....] 1947r. i pełnił ją do dnia [....] 1949 r. (pismo Archiwum Straży Granicznej z dnia.........1999 r., k. 15 akt administracyjnych).
W niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r., póz. 950 ze zm.).
Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zostają ich pozbawione.
W aktach sprawy (k.
5) znajduje się dokument, świadczący o tym, iż W.P. uzyskał uprawnienia kombatanckie w dniu [....] 1983 r. z tytułu " walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [....].1947 r. do [....].1947 r.". W niektórych sytuacjach ustawodawca zezwala jednak osobom, które nabyły uprawnienia kombatanckie z tego tytułu na ich zachowanie w oparciu o przesłanki zawarte w art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine. Chodzi tu m.in. o osoby, które pełniły służbę wojskową w okresie od [....] 1945 r. do [....] 1947 r. Skarżący, który rozpoczął służbę wojskową po tej dacie nie może zatem na podstawie tej przesłanki zachować uprawnień kombatanckich.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2002 r. nakazał sprawdzenie, czy jednakże skarżący nie mógłby zachować uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (art. 1 ust. 2 pkt 6). W szczególności chodziło tu o uczestniczenie w walkach w jednostkach WP z grupami Wehrwolfu (gdyż o tym, iż skarżący nie mógł uczestniczyć w walkach z UPA wypowiedział się kategorycznie Naczelny Sąd Administracyjny w tymże wyroku (k. 29 akt administracyjnych).
Wobec powyższego Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeanalizował ponownie akta sprawy a następnie zwrócił się do Archiwum Straży Granicznej o podanie z kim walczył W.P. (pisma z...2002 r., k. 32, z....2003 r., k. 50 akt administracyjnych).
Uzyskana odpowiedź jednoznacznie wskazuje na to, że w archiwum tym brak dokumentów, które wskazywałyby na udział bądź samego skarżącego bądź jednostki w której służył (... Brygada OP w L., wcześniejsza nazwa.... Oddział WOP) w tym okresie w walkach z UPA lub Wehrwolfem. Ponadto stwierdza się w odpowiedzi Archiwum Straży Granicznej, że meldunki jednostki w której służył skarżący w latach 1947- 1949 nie informują w ogóle o jakimkolwiek udziale w walkach z członkami zbrojnego podziemia.
Po analizie dokumentów archiwalnych nie znaleziono również potwierdzeń dla faktów opisanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Również publikacje historyczne zbadane przez Urząd świadczą o tym, iż walki z Wehrwolfem toczyły się w latach 1945- 1946 a nie w 1947 r. W aktach sprawy znajdują się fragmenty z książek Henryka Dominiczaka: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza z których wynika, że [....] Oddział WOP, w którym służył skarżący zlikwidował bandy "Wehrwolfu", ale w 1946 r. (k. 42 akt administracyjnych). Autor ten stwierdzał na temat podziemia pohitlerowskiego, iż " w pierwszej połowie 1947 r. w wyniku dalszych aresztowań przestało ono faktycznie istnieć" (k. 39 akt administracyjnych).
Jak wiadomo ZBOWID często przyznawał uprawnienia kombatanckie z tytułu przynależności do określonej jednostki WP, która brała udział w walkach. Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z 1991 r. zlikwidowała tego rodzaju możliwość, wymagając osobistego udziału strony w walce z UPA lub Wehrwolfem. Z materiału zgromadzonego w aktach wynika, iż brak podstaw do przyjęcia, iż W.P. podczas służby w WOP walczył z Wehrwolfem. Sam skarżący podaje, że rozbrajał Niemców, zatrzymał 3 osoby uciekające do [....]., posterunek został ostrzelany z broni maszynowej przez jakąś bandę, ale nie wie, jak się te bandy nazywały. Ustawodawca nie przyznał uprawnień kombatanckich za walkę z innymi poza Wehrwolfem ugrupowaniami pohitlerowskiego podziemia.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. postąpił zatem prawidłowo pozbawiając W.P. uprawnień kombatanckich.
Również zarzuty skargi dotyczące toku postępowania są nieuzasadnione. Organ oparł się na oficjalnych dokumentach, które zgodnie z art. 76 § 1 Kpa stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Art. 78 § 2 Kpa pozwalał organowi nie uwzględnić żądania dotyczącego przeprowadzenia dowodu ze świadków, jeżeli okoliczności te zostały już stwierdzone innymi dowodami (w tym przypadku dokumentami z Archiwum Straży Granicznej).
Również w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, ani też przesłuchania skarżącego w trybie art. 86 Kpa.
Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku, oddalając skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).