Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 11 maja 2012r., sygn. akt II SA/Kr 1793/11, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis zarządzenia został doręczony skarżącej w dniu 20 czerwca 2012r. wraz z pouczeniem, że na zarządzenie przysługuje sprzeciw do właściwego w niniejszej sprawie wojewódzkiego sądu administracyjnego.
A.K. w dniu 28 czerwca 2012r. (data stempla pocztowego) wniosła datowane na dzień 22 czerwca 2012r. pismo, zatytułowane jako zażalenie, kierując je do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 lipca 2012r. skarżąca została wezwana do jednoznacznego sprecyzowania, czy jej pismo datowane na dzień 22 czerwca 2012r. stanowi zgodnie z jego oznaczeniem zażalenie, czy też sprzeciw, zgodnie z pouczeniem, jakie skarżąca otrzymała wraz z odpisem zarządzenia referendarza z dnia 11 maja 2012r. – w terminie 7 dni, pod rygorem nadania pismu dalszego biegu jako zażaleniu. Wezwanie zostało doręczone w dniu 6 sierpnia 2012r., a A.K. w wyznaczonym terminie nie sprecyzowała, czy wnosi sprzeciw, czy też zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270) od postanowień lub zarządzeń, wydanych przez referendarza, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony skutecznie, tzn. taki, wobec którego brak jest podstaw do odrzucenia, wywiera taki skutek, że zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Dopiero zatem na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego (a nie referendarza tego sądu) w przedmiocie prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyraźnie zatem widać, że sprzeciw i zażalenie są zupełnie odmiennymi środkami zaskarżenia. Każdy z tych środków kierowany jest do sądu innego rzędu – sprzeciw do tego sądu, w którym referendarz wydał zarządzenie bądź postanowienie, zaś zażalenie – do sądu wyższej instancji. O ile zażalenie jest środkiem dewolutywnym, tzn. może prowadzić do rozpoznania sprawy przez sąd wyższej instancji, o tyle sprzeciw cechuje brak dewolutywności, jest to bowiem środek zaskarżenia, który sam w sobie nie powoduje przejścia sprawy do sądu odwoławczego. Oba środki różni skutek – o ile skutecznie wniesiony sprzeciw powoduje utratę mocy zaskarżonego postanowienia lub zarządzenia, o tyle skutecznie wniesione zażalenie upoważnia sąd odwoławczy do rozpoznania sprawy i uchylenia bądź zmiany zaskarżonego orzeczenia albo oddalenia zażalenia.
Z powyższego wynika, że oba omawiane środki zaskarżenia nie mogą być wykorzystywane w sposób zamienny, nie można także uznać, że jeśli na dane postanowienie bądź zarządzenie służy sprzeciw, to strona może wnieść zażalenie. Wniesienie zażalenia na postanowienie albo zarządzenie w sytuacji, gdy ustawa wyraźnie przewiduje sprzeciw jako dostępny stronie środek zaskarżenia, należy ocenić jako niedopuszczalne. Skutkiem wniesienia niedopuszczalnego zażalenia jest jego odrzucenie, co wynika z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarżąca, kwestionując zarządzenie referendarza, wniosła środek zaskarżenia, któremu nadała wszelkie cechy zażalenia. Wskazywała na to zarówno nazwa środka, jak i fakt, że został on skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednakże wobec faktu, że w odniesieniu do zarządzenia referendarza właściwym środkiem zaskarżenia jest sprzeciw, wezwano skarżącą do sprecyzowania, czy jej zamiarem było wniesienie sprzeciwu, czy też zażalenia. Wobec faktu, że skarżąca nie sprecyzowała, jaki środek wnosi, należało przyjąć, że wniosła zażalenie. Zażalenie takie, jako wniesione na zarządzenie referendarza, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.
Na marginesie jedynie wypada dodać, że nawet w razie przyjęcia, że środek zaskarżenia, wniesiony przez skarżącą, stanowi sprzeciw (a więc jest dopuszczalny), podlegałby on odrzuceniu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.
Z powołanego wyżej art. 259 §1 p.p.s.a. wynika, że sprzeciw należy wnieść w terminie siedmiu dni, a skutkiem wniesienia go po terminie jest – zgodnie z art. 259 § 2 p.p.s.a. – jego odrzucenie. W niniejszej sprawie środek zaskarżenia został wniesiony w ósmym dniu od daty doręczenia skarżącej zarządzenia referendarza.